Trả lời nhanh
Cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế của các nước phát triển có đặc điểm: khu vực III (dịch vụ) chiếm tỉ trọng rất cao, khu vực I (nông – lâm – ngư nghiệp) chiếm tỉ trọng rất thấp, khu vực II (công nghiệp – xây dựng) ở mức trung bình. Lý do: kinh tế đã phát triển ở trình độ cao, nhiều ngành dịch vụ và công nghệ hiện đại.
Đặc điểm cơ cấu GDP của nhóm nước phát triển
Khi gặp câu hỏi này, em hãy nhớ một “công thức” ngắn: III cao – I thấp – II vừa. Đây là đặc điểm điển hình để phân biệt với nhóm nước đang phát triển.
| Khu vực | Nội dung | Tỉ trọng trong GDP ở nước phát triển (mức gần đúng) |
|---|---|---|
| Khu vực I | Nông, lâm, ngư nghiệp | Rất thấp, thường chỉ vài phần trăm hoặc thấp hơn |
| Khu vực II | Công nghiệp, xây dựng | Trung bình, khoảng một phần tư đến một phần ba |
| Khu vực III | Dịch vụ | Rất cao, thường chiếm khoảng hai phần ba đến hơn bốn phần năm |
Các con số trên chỉ để hình dung mức độ; mỗi nước và mỗi năm có số liệu khác nhau. Điều cần nhớ là thứ tự: dịch vụ lớn nhất, công nghiệp đứng sau, nông nghiệp nhỏ nhất.
Vì sao dịch vụ chiếm tỉ trọng cao nhất?
- Năng suất lao động nông nghiệp rất cao nhờ cơ giới hoá, công nghệ sinh học, nên chỉ cần ít lao động và giá trị tạo ra so với toàn nền kinh tế vẫn nhỏ.
- Công nghiệp chuyển sang công nghệ cao, tự động hoá; tỉ trọng lao động giảm, phần giá trị gia tăng chuyển sang các dịch vụ đi kèm như thiết kế, nghiên cứu, logistics, tài chính.
- Thu nhập người dân cao làm nhu cầu về giáo dục, y tế, du lịch, giải trí, tài chính – ngân hàng tăng mạnh.
- Đô thị hoá cao, nhiều trung tâm tài chính, thương mại, công nghệ thông tin lớn.
So sánh với các nước đang phát triển
| Tiêu chí | Nước phát triển | Nước đang phát triển |
|---|---|---|
| Khu vực I | Rất thấp | Còn tương đối cao, giảm dần |
| Khu vực II | Trung bình, ổn định hoặc giảm nhẹ | Tăng nhanh do công nghiệp hoá |
| Khu vực III | Rất cao | Thấp hơn, đang tăng |
| Xu hướng chung | Kinh tế tri thức, dịch vụ hiện đại | Chuyển dịch từ nông nghiệp sang công nghiệp, dịch vụ |
Cách loại trừ khi làm trắc nghiệm
Đề thường đưa ra các phương án đảo vị trí của ba khu vực. Em áp dụng các bước sau:
- Phương án nói khu vực I cao hoặc rất cao → loại, vì đó là đặc điểm nước kém phát triển hoặc đang phát triển giai đoạn đầu.
- Phương án nói khu vực II rất cao và vượt dịch vụ → loại, vì thường gặp ở nước đang công nghiệp hoá mạnh.
- Phương án nói khu vực III thấp → loại.
- Chọn phương án có khu vực III rất cao, khu vực I rất thấp.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “cơ cấu GDP” với “cơ cấu lao động”. Ở nước phát triển, cả hai đều nghiêng về dịch vụ, nhưng đề hỏi GDP thì nói về giá trị tạo ra.
- Nghĩ rằng nước phát triển không còn công nghiệp. Thực tế công nghiệp vẫn quan trọng, chỉ là tỉ trọng không còn tăng như trước và chuyển sang công nghệ cao.
- Cho rằng khu vực I nhỏ nghĩa là nông nghiệp yếu. Nhiều nước phát triển vẫn là cường quốc xuất khẩu nông sản nhờ năng suất cao.
Bài luyện tập
Câu 1. Một nước có cơ cấu GDP: khu vực I là 1%, khu vực II là 24%, khu vực III là 75%. Nhiều khả năng nước này thuộc nhóm nào?
Đáp án: Nhóm nước phát triển, vì dịch vụ rất cao và nông nghiệp rất thấp. (Đây là số liệu giả định để luyện tập.)
Câu 2. Nêu hai nguyên nhân khiến tỉ trọng nông nghiệp trong GDP của nước phát triển rất nhỏ.
Đáp án: Năng suất lao động nông nghiệp cao nên cần ít lao động; các ngành công nghiệp, dịch vụ phát triển mạnh tạo ra phần lớn giá trị của nền kinh tế.
Câu 3. Một nước có khu vực I chiếm 28%, khu vực II chiếm 25%, khu vực III chiếm 47%. Nước này có giống nước phát triển không?
Đáp án: Không. Khu vực I còn khá cao, khu vực III chưa vượt trội, nên phù hợp nhóm nước đang phát triển. (Số liệu giả định.)
Câu hỏi thường gặp
Cơ cấu GDP của các nước phát triển có đặc điểm gì nổi bật?
Khu vực dịch vụ chiếm tỉ trọng rất cao, khu vực nông – lâm – ngư nghiệp chiếm tỉ trọng rất thấp, công nghiệp – xây dựng ở mức trung bình.
Vì sao nông nghiệp chiếm tỉ trọng thấp ở nước phát triển?
Vì năng suất lao động rất cao nhờ cơ giới hoá và công nghệ, trong khi các ngành công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ tạo ra phần lớn giá trị của nền kinh tế.
Cơ cấu GDP nước đang phát triển khác nước phát triển thế nào?
Nước đang phát triển có khu vực I còn tương đối cao, khu vực II tăng nhanh, khu vực III thấp hơn so với nhóm nước phát triển.