Chất thuộc loại cacbohiđrat là: Xenlulozơ

Trả lời nhanh

Đáp án C – Xenlulozơ. Xenlulozơ (C₆H₁₀O₅)_n là polisaccarit, thủy phân hoàn toàn cho glucozơ nên thuộc loại cacbohiđrat. Protein là polipeptit chứa nitơ, poli(vinyl clorua) là polime tổng hợp chứa clo, còn glixerol là ancol đa chức, không có nhóm anđehit hay xeton.

Đề bài

Chất thuộc loại cacbohiđrat là:

A. Protein
B. Poli(vinyl clorua)
C. Xenlulozơ
D. Glixerol

Cacbohiđrat là gì?

Cacbohiđrat (còn gọi là saccarit, gluxit) là những hợp chất hữu cơ tạp chức. Phân tử của chúng chứa nhiều nhóm hiđroxyl (–OH) và nhóm cacbonyl (anđehit hoặc xeton), hoặc là chất khi thủy phân cho ra những hợp chất như vậy.

Cacbohiđrat thường được chia thành ba nhóm chính:

Nhóm	Đại diện	Công thức phân tử	Thủy phân
Monosaccarit	Glucozơ, fructozơ	C₆H₁₂O₆	Không thủy phân được
Đisaccarit	Saccarozơ, mantozơ	C₁₂H₂₂O₁₁	Cho 2 phân tử monosaccarit
Polisaccarit	Tinh bột, xenlulozơ	(C₆H₁₀O₅)_n	Cho nhiều phân tử glucozơ

Vì sao chọn C, loại A, B, D?

A. Protein – sai. Protein được tạo từ các gốc α-amino axit nối với nhau bằng liên kết peptit. Phân tử luôn có nitơ (nhóm –CO–NH–), khác hẳn cacbohiđrat chỉ gồm C, H, O. Thủy phân protein cho amino axit, không cho đường.
B. Poli(vinyl clorua) (PVC) – sai. PVC là polime tổng hợp, có công thức (–CH₂–CHCl–)_n, điều chế bằng phản ứng trùng hợp vinyl clorua. Nó chứa clo và không có nhóm –OH nào.
C. Xenlulozơ – đúng. Xenlulozơ là polisaccarit do nhiều mắt xích β-glucozơ nối với nhau. Mỗi mắt xích có 3 nhóm –OH tự do nên công thức còn viết [C₆H₇O₂(OH)₃]_n. Phản ứng thủy phân:

(C₆H₁₀O₅)_n + nH₂O → nC₆H₁₂O₆ (xúc tác H⁺, t°)

D. Glixerol – sai. Glixerol C₃H₅(OH)₃ là ancol ba chức. Nó có nhiều nhóm –OH (nên hòa tan Cu(OH)₂ tạo phức xanh lam giống glucozơ) nhưng không có nhóm C=O và không thủy phân ra đường, vì vậy không phải cacbohiđrat.

Mẹo nhớ nhanh

Cacbohiđrat chỉ có C, H, O. Thấy N (protein) hoặc Cl (PVC) là loại ngay.
Nhớ tên các chất có đuôi “-ozơ” hoặc bột, mía, đường: glucozơ, fructozơ, saccarozơ, mantozơ, xenlulozơ, cùng với tinh bột.
Muốn chắc hơn, hãy hỏi: chất đó có nhiều –OH và có nhóm C=O (hoặc thủy phân ra chất có C=O) không? Glixerol chỉ thỏa vế đầu.

Lỗi sai thường gặp

Chọn glixerol vì “nhiều nhóm OH”. Có nhiều –OH chưa đủ, cacbohiđrat phải là hợp chất tạp chức (poliol–anđehit hoặc poliol–xeton).
Dựa vào công thức C_n(H₂O)_m. Công thức này chỉ là cách viết thuận tiện cho cacbohiđrat. Axit axetic C₂H₄O₂ = C₂(H₂O)₂ nhưng không phải cacbohiđrat, còn đường đeoxiribozơ C₅H₁₀O₄ lại không đúng dạng này.
Nhầm xenlulozơ là polime tổng hợp vì có phân tử khối lớn. Xenlulozơ là polime thiên nhiên, có trong bông, gỗ, tre.

Bài luyện tập

Chất nào sau đây không phải là cacbohiđrat? A. Fructozơ; B. Tinh bột; C. Etanol; D. Mantozơ.
Đáp án: C. Etanol C₂H₅OH là ancol đơn chức, chỉ có một nhóm –OH.
Saccarozơ thuộc nhóm cacbohiđrat nào?
Đáp án: đisaccarit, thủy phân cho glucozơ và fructozơ.
Thủy phân hoàn toàn 16,2 gam tinh bột (hiệu suất 100%) thu được bao nhiêu gam glucozơ?
Giải: n tinh bột (theo mắt xích C₆H₁₀O₅) = 16,2 : 162 = 0,1 mol, nên n glucozơ = 0,1 mol, m = 0,1 × 180 = 18 gam.

Câu hỏi thường gặp

Chất thuộc loại cacbohiđrat là chất nào trong bốn đáp án?

Đáp án C – xenlulozơ. Đây là polisaccarit, thủy phân hoàn toàn cho glucozơ. Protein, PVC và glixerol đều không thuộc nhóm cacbohiđrat.

Glixerol có nhiều nhóm OH sao không phải cacbohiđrat?

Glixerol là ancol đa chức, chỉ có nhóm –OH mà không có nhóm anđehit hoặc xeton, cũng không thủy phân ra đường. Cacbohiđrat phải là hợp chất tạp chức có cả –OH và C=O.

Cacbohiđrat gồm những nhóm nào?

Gồm monosaccarit (glucozơ, fructozơ), đisaccarit (saccarozơ, mantozơ) và polisaccarit (tinh bột, xenlulozơ).

Xenlulozơ và tinh bột có phải là đồng phân của nhau không?

Không. Dù cùng viết (C6H10O5)n nhưng hệ số n của hai chất khác nhau và cấu tạo mắt xích khác nhau (tinh bột từ α-glucozơ, xenlulozơ từ β-glucozơ), nên không là đồng phân.