Chất nào sau đây là este? CH3COOH, CH3COONa, C3H5(OH)3, CH3COOCH3

Đáp án đúng là D. CH3COOCH3 (metyl axetat). Este là sản phẩm khi thay nhóm –OH của axit cacboxylic bằng nhóm –OR', nên có dạng R–COO–R'. Chỉ CH3COOCH3 có nhóm –COO– nối với hai gốc hiđrocacbon; ba chất còn lại lần lượt là axit, muối và ancol.

Hợp chất nào sau đây là este? Đáp án và giải thích

Trả lời nhanh

Đáp án đúng là D. CH₃COOCH₃ (metyl axetat). Este là sản phẩm khi thay nhóm –OH của axit cacboxylic bằng nhóm –OR’, nên có dạng R–COO–R’. Chỉ CH₃COOCH₃ có nhóm –COO– nối với hai gốc hiđrocacbon; ba chất còn lại lần lượt là axit, muối và ancol.

Este là gì? Dấu hiệu nhận biết

Este đơn chức, no, mạch hở có công thức chung R–COO–R’, trong đó R là gốc hiđrocacbon hoặc H, còn R’ là gốc hiđrocacbon (bắt buộc phải có C). Este được tạo ra từ phản ứng giữa axit cacboxylic và ancol.

Cách nhìn nhanh: tìm nhóm –COO– và kiểm tra hai bên của nó. Bên trái là H hoặc gốc R, bên phải phải là gốc R’ (không phải H, không phải kim loại).

Phân tích từng phương án

Phương án	Công thức	Nhóm chức	Loại chất	Kết luận
A	CH₃COOH	–COOH	Axit axetic	Sai
B	CH₃COONa	–COONa	Muối natri axetat	Sai
C	C₃H₅(OH)₃	–OH (3 nhóm)	Ancol đa chức (glixerol)	Sai
D	CH₃COOCH₃	–COO–	Este (metyl axetat)	Đúng

A sai: sau nhóm –COO– là nguyên tử H (–COOH), đây là axit cacboxylic.
B sai: sau nhóm –COO– là ion Na, không phải gốc hiđrocacbon, nên là muối của axit.
C sai: chỉ có nhóm –OH gắn vào cacbon, hoàn toàn không có nhóm –COO–. Đây là glixerol, ancol ba chức.
D đúng: CH₃–COO–CH₃ gồm gốc axit CH₃CO– (từ axit axetic) và gốc ancol –OCH₃ (từ metanol).

Tên gọi và phản ứng của CH₃COOCH₃

Tên este = tên gốc R’ + tên gốc axit (đổi đuôi “ic” thành “at”). Với CH₃COOCH₃: gốc R’ là metyl, axit là axetic, nên tên là metyl axetat.

Điều chế bằng phản ứng este hoá (thuận nghịch):

CH₃COOH + CH₃OH ⇌ CH₃COOCH₃ + H₂O (xúc tác H₂SO₄ đặc, đun nóng)

Thuỷ phân trong môi trường kiềm (xà phòng hoá, một chiều):

CH₃COOCH₃ + NaOH → CH₃COONa + CH₃OH (đun nóng)

Điều thú vị là sản phẩm xà phòng hoá lại chính là chất ở phương án B và là ancol tạo nên este, giúp ta thấy mối liên hệ giữa các phương án trong đề.

Mẹo nhớ và lỗi thường gặp

Mẹo: este = axit “mất H trong –COOH”, thay bằng gốc R’. Thấy H hoặc kim loại ngay sau –COO– thì loại.
Lỗi 1: thấy có “COO” là chọn ngay, quên kiểm tra phần đứng sau (CH₃COONa có COO nhưng là muối).
Lỗi 2: nhầm este với ete (R–O–R’). Ete không có nhóm C=O.
Lỗi 3: viết ngược HCOOCH₃ và CH₃OOCH. Cách viết đúng luôn để C của nhóm C=O ở cạnh gốc R: R–COO–R’.

Bài luyện tập

Chất nào là este: HCOOC₂H₅, CH₃OCH₃, CH₃CHO, C₂H₅COOH?
Đáp án: HCOOC₂H₅ (etyl fomat). CH₃OCH₃ là ete, CH₃CHO là anđehit, C₂H₅COOH là axit.
Viết công thức cấu tạo các este có công thức phân tử C₃H₆O₂.
Đáp án: HCOOC₂H₅ (etyl fomat) và CH₃COOCH₃ (metyl axetat) – 2 este.
Gọi tên CH₃COOC₂H₅.
Đáp án: etyl axetat (gốc R’ là etyl, axit là axetic).

Câu hỏi thường gặp

Este có công thức tổng quát như thế nào?

Este đơn chức có dạng R–COO–R', với R là H hoặc gốc hiđrocacbon, R' là gốc hiđrocacbon. Este no, đơn chức, mạch hở có công thức chung C_nH_2nO_2 (n ≥ 2).

Vì sao CH3COONa không phải là este?

Vì sau nhóm –COO– là ion kim loại Na chứ không phải gốc hiđrocacbon R'. CH3COONa là muối của axit axetic.

Glixerol C3H5(OH)3 có phải este không?

Không. Glixerol là ancol ba chức, chỉ chứa nhóm –OH, không có nhóm –COO–. Nó chỉ tạo este (chất béo) khi phản ứng với axit béo.

CH3COOCH3 gọi tên là gì?

Metyl axetat: gốc ancol là metyl (–CH3), gốc axit là axetat (từ axit axetic CH3COOH).