Trả lời nhanh
Cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu cho phần lãnh thổ phía Nam nước ta (từ dãy Bạch Mã trở vào) là đới rừng cận xích đạo gió mùa. Nguyên nhân là vùng này nằm gần xích đạo hơn, nền nhiệt cao quanh năm, biên độ nhiệt nhỏ và có hai mùa mưa – khô rõ rệt. Phần lãnh thổ phía Bắc thì tiêu biểu là đới rừng nhiệt đới gió mùa.
Vì sao phía Nam có cảnh quan rừng cận xích đạo gió mùa?
Thiên nhiên nước ta phân hoá theo chiều Bắc – Nam, lấy dãy Bạch Mã làm mốc tương đối. Vào phía Nam, vĩ độ thấp dần nên góc chiếu của Mặt Trời lớn hơn và ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc yếu đi rõ rệt.
Hệ quả là khí hậu mang tính chất cận xích đạo gió mùa: nóng quanh năm, hầu như không có tháng lạnh. Lớp phủ thực vật và động vật vì vậy cũng mang đậm sắc thái xích đạo.
Đặc điểm nổi bật của phần lãnh thổ phía Nam
- Khí hậu: nhiệt độ trung bình năm cao (thường trên 25°C), biên độ nhiệt năm nhỏ, chia hai mùa mưa và khô rõ (mùa khô kéo dài, nhất là ở Tây Nguyên và Nam Bộ).
- Thực vật: rừng nhiều tầng, nhiều loài cây ưa nóng, trong đó có các loài cây họ Dầu; ở nơi khô hạn hơn có rừng thưa nhiệt đới khô (rừng khộp) và xavan cây bụi.
- Động vật: có nhiều loài thú lớn vùng nhiệt đới và xích đạo như voi, bò rừng, hổ…
- Vùng ven biển và đồng bằng: có rừng ngập mặn, rừng tràm ở Nam Bộ.
Bảng so sánh phía Bắc và phía Nam
| Tiêu chí | Phía Bắc (từ Bạch Mã trở ra) | Phía Nam (từ Bạch Mã trở vào) |
|---|---|---|
| Khí hậu | Nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh | Cận xích đạo gió mùa, nóng quanh năm |
| Biên độ nhiệt năm | Lớn hơn | Nhỏ |
| Cảnh quan tiêu biểu | Đới rừng nhiệt đới gió mùa | Đới rừng cận xích đạo gió mùa |
| Thành phần sinh vật | Có thêm loài cận nhiệt, ôn đới | Nhiều loài nhiệt đới, xích đạo |
Mẹo nhớ nhanh
Hãy nhớ theo vĩ độ: càng xuống thấp càng gần xích đạo. Phía Bắc có mùa đông lạnh nên gọi là “nhiệt đới”; phía Nam không có mùa đông lạnh nên gọi là “cận xích đạo”. Khi gặp đề trắc nghiệm có nhiều phương án chứa chữ “rừng”, hãy tìm cụm “cận xích đạo gió mùa” cho phía Nam.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “đới rừng nhiệt đới gió mùa” cho phía Nam: đây là cảnh quan tiêu biểu của phía Bắc.
- Nhầm với “rừng ôn đới trên núi”: đó là đai cao ở núi cao, không phải cảnh quan theo Bắc – Nam.
- Nhầm “cận xích đạo” với “xích đạo”: nước ta không nằm trong đới xích đạo thực sự, chỉ có sắc thái cận xích đạo ở phía Nam.
Bài luyện tập
- Câu hỏi: Ranh giới tương đối giữa phần lãnh thổ phía Bắc và phía Nam là dãy núi nào?
Đáp án: Dãy Bạch Mã. - Câu hỏi: Nêu hai điểm khác nhau về khí hậu giữa phía Nam và phía Bắc.
Đáp án: Phía Nam nóng quanh năm, không có mùa đông lạnh và biên độ nhiệt năm nhỏ; phía Bắc có mùa đông lạnh và biên độ nhiệt lớn hơn. - Câu hỏi: Kể tên hai kiểu hệ sinh thái đặc trưng ở phía Nam.
Đáp án: Ví dụ rừng thưa nhiệt đới khô (rừng khộp) ở Tây Nguyên và rừng ngập mặn ở ven biển Nam Bộ.
Câu hỏi thường gặp
Cảnh quan thiên nhiên tiêu biểu cho phần lãnh thổ phía Nam nước ta là gì?
Là đới rừng cận xích đạo gió mùa, phân bố từ dãy Bạch Mã trở vào.
Cảnh quan tiêu biểu của phần lãnh thổ phía Bắc là gì?
Là đới rừng nhiệt đới gió mùa, do khí hậu có mùa đông lạnh do gió mùa Đông Bắc.
Vì sao phía Nam không có mùa đông lạnh?
Vì nằm gần xích đạo hơn và ít chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc, nên nhiệt độ cao quanh năm.
Dãy Bạch Mã có vai trò gì trong phân hoá thiên nhiên Bắc – Nam?
Đây là mốc tương đối chia thiên nhiên nước ta thành phần phía Bắc và phần phía Nam, nhất là về khí hậu.