Trả lời nhanh
Nhận định “Các trung tâm công nghiệp nước ta hiện nay tập trung ở miền núi” là SAI. Các trung tâm công nghiệp tập trung chủ yếu ở đồng bằng, ven biển và các đô thị lớn, nơi có dân cư đông, lao động dồi dào, giao thông thuận lợi, thị trường rộng. Miền núi chỉ có một số trung tâm quy mô nhỏ, phân tán.
Đề bài và cách hiểu đúng
Câu hỏi thường gặp ở dạng trắc nghiệm, trong đó phương án A là “tập trung ở miền núi”. Vì không có đủ bốn phương án gốc, bài này không bịa thêm các phương án khác. Ta sẽ làm rõ kiến thức để em tự đánh giá bất kì phương án nào.
Điều cần nhớ: trung tâm công nghiệp là nơi tập trung nhiều cơ sở sản xuất, gắn với đô thị vừa và lớn, có vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế cả vùng.
Vì sao phương án “tập trung ở miền núi” sai?
Muốn có một trung tâm công nghiệp thì cần nhiều điều kiện cùng lúc. Miền núi thường chưa đáp ứng được:
- Dân cư và lao động: miền núi dân cư thưa, lao động có trình độ kĩ thuật còn ít.
- Giao thông, hạ tầng: địa hình chia cắt, đi lại khó, chi phí xây dựng đường, điện, nước cao.
- Thị trường: sức mua nhỏ, xa các cảng và cửa khẩu lớn.
- Đô thị: ít đô thị lớn làm hạt nhân cho trung tâm.
Ngược lại, đồng bằng và ven biển có đủ các điều kiện đó nên các trung tâm công nghiệp lớn tập trung ở đây.
Đặc điểm phân bố các trung tâm công nghiệp nước ta
| Quy mô | Ví dụ | Vị trí |
|---|---|---|
| Rất lớn | Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội | Đồng bằng, đô thị đặc biệt |
| Lớn, trung bình | Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Biên Hòa | Ven biển hoặc đồng bằng, gần cảng, sông lớn |
| Nhỏ hơn | Thái Nguyên, Việt Trì | Trung du và miền núi, gắn với tài nguyên khoáng sản |
Như vậy, trung tâm công nghiệp phân bố không đều: dày đặc ở Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ, dải ven biển miền Trung; thưa thớt ở vùng núi.
Mẹo nhớ nhanh
- Công nghiệp “đi theo” người, đường, cảng, thị trường – tất cả đều dồi dào ở đồng bằng và ven biển.
- Miền núi mạnh về khoáng sản, thủy điện nên chủ yếu có công nghiệp khai thác, năng lượng, chế biến quy mô vừa và nhỏ, chưa thành trung tâm lớn.
Lỗi sai thường gặp
- Thấy miền núi giàu khoáng sản nên cho rằng công nghiệp tập trung ở đó. Có tài nguyên chưa đủ; còn cần lao động, hạ tầng, thị trường.
- Nhầm “có cơ sở khai thác khoáng sản” với “có trung tâm công nghiệp”.
- Quên rằng Thái Nguyên, Việt Trì nằm ở trung du, quy mô không thể so với Hà Nội hay Thành phố Hồ Chí Minh.
Bài luyện tập
Câu 1. Điền vào chỗ trống: “Các trung tâm công nghiệp lớn của nước ta tập trung chủ yếu ở ……… và ………”.
Đáp án: đồng bằng; ven biển (gắn với các đô thị lớn).
Câu 2. Nêu hai nhân tố khiến Đông Nam Bộ có nhiều trung tâm công nghiệp lớn.
Đáp án gợi ý: lao động trình độ cao, thị trường rộng; cơ sở hạ tầng phát triển, gần cảng biển, thu hút đầu tư nước ngoài.
Câu 3. Vì sao trung du và miền núi Bắc Bộ vẫn có một số trung tâm như Thái Nguyên?
Đáp án gợi ý: có nguồn khoáng sản (than, sắt…) làm nguyên liệu cho luyện kim, cơ khí; vị trí gần Đồng bằng sông Hồng, giao thông thuận tiện hơn các vùng núi khác.
Kết luận
Phương án “tập trung ở miền núi” là sai. Khi gặp dạng câu này, em hãy chọn nhận định phản ánh đúng: trung tâm công nghiệp tập trung ở nơi có điều kiện kinh tế – xã hội thuận lợi như đồng bằng, ven biển, đô thị lớn.
Câu hỏi thường gặp
Các trung tâm công nghiệp nước ta có tập trung ở miền núi không?
Không. Phần lớn trung tâm công nghiệp lớn nằm ở đồng bằng, ven biển và đô thị lớn. Miền núi chỉ có một số trung tâm nhỏ, phân tán.
Hai trung tâm công nghiệp lớn nhất nước ta là gì?
Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội là hai trung tâm công nghiệp có quy mô lớn nhất cả nước.
Vì sao miền núi giàu khoáng sản nhưng ít trung tâm công nghiệp?
Vì thiếu lao động kĩ thuật, giao thông khó khăn, dân cư thưa, thị trường nhỏ nên chi phí đầu tư cao, khó hình thành trung tâm lớn.
Trung tâm công nghiệp ở trung du, miền núi có ví dụ nào?
Thái Nguyên và Việt Trì là ví dụ ở trung du và miền núi Bắc Bộ, phát triển dựa vào khoáng sản và vị trí gần Đồng bằng sông Hồng.