Trả lời nhanh
Các đô thị thường được biểu hiện bằng phương pháp kí hiệu (kí hiệu điểm). Lí do: mỗi đô thị chiếm một diện tích nhỏ so với tỉ lệ bản đồ, nằm tại một vị trí xác định, nên người ta đặt một kí hiệu (hình tròn, hình vuông…) đúng vị trí đó và thay đổi kích thước hoặc màu sắc để thể hiện quy mô, cấp hành chính.
Đề bài và đáp án
Câu hỏi thường gặp trong phần phương pháp biểu hiện các đối tượng địa lí trên bản đồ (Địa lí 10) có dạng: “Các đô thị thường được biểu hiện bằng phương pháp…”. Bốn phương án hay đi kèm là:
- A. Kí hiệu
- B. Kí hiệu đường chuyển động
- C. Chấm điểm
- D. Bản đồ – biểu đồ
Đáp án đúng: A. Phương pháp kí hiệu.
Nếu đề của bạn có phương án sắp xếp khác thứ tự, hãy chọn theo nội dung “kí hiệu (điểm)” chứ không theo chữ cái.
Vì sao là phương pháp kí hiệu?
Phương pháp kí hiệu dùng để biểu hiện các đối tượng phân bố theo những điểm cụ thể như thành phố, sân bay, cảng biển, nhà máy, mỏ khoáng sản. Đô thị đúng là loại đối tượng này.
- Vị trí: kí hiệu được đặt đúng nơi có đô thị, cho biết đô thị ở đâu.
- Quy mô: kích thước kí hiệu thường to – nhỏ theo số dân hoặc cấp đô thị (thủ đô, thành phố trực thuộc trung ương, thành phố, thị xã…).
- Tính chất: hình dạng và màu sắc có thể khác nhau để phân biệt chức năng hoặc cấp hành chính.
Ví dụ: trên bản đồ hành chính Việt Nam, Hà Nội thường là kí hiệu lớn nhất, các thành phố lớn khác có kí hiệu nhỏ hơn, thị xã nhỏ hơn nữa.
Loại trừ các phương án còn lại
| Phương pháp | Biểu hiện đối tượng nào | Có dùng cho đô thị không? |
|---|---|---|
| Kí hiệu | Đối tượng phân bố tại điểm cụ thể (đô thị, nhà máy, mỏ…) | Có – đây là đáp án |
| Kí hiệu đường chuyển động | Sự di chuyển: gió, dòng biển, luồng di dân, tuyến vận tải | Không – đô thị không di chuyển |
| Chấm điểm | Đối tượng phân tán lẻ tẻ, số lượng lớn (dân cư nông thôn, vùng trồng cây rải rác) | Không – mỗi chấm đại diện một lượng nhất định, không chỉ đúng vị trí một đô thị |
| Khoanh vùng | Đối tượng phân bố theo vùng (vùng rừng, loại đất, vùng dân tộc) | Không – đô thị không trải thành vùng rộng |
| Bản đồ – biểu đồ | Giá trị tổng cộng của hiện tượng theo từng đơn vị lãnh thổ (GDP theo tỉnh) | Không – biểu đồ đặt trong đơn vị hành chính, không chỉ vị trí đô thị |
Mẹo nhớ nhanh
Hãy tự hỏi “đối tượng này nằm ở đâu và có di chuyển không?”.
- Nằm ở một điểm, đứng yên → kí hiệu.
- Di chuyển → kí hiệu đường chuyển động.
- Rải rác, đếm được từng đơn vị → chấm điểm.
- Trải rộng thành vùng → khoanh vùng.
- Số liệu tổng theo từng tỉnh, quốc gia → bản đồ – biểu đồ.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm với chấm điểm vì thấy “có nhiều đô thị nhỏ”. Chấm điểm dùng cho dân cư nông thôn hoặc đối tượng phân tán, mỗi chấm có giá trị quy ước; còn đô thị cần biết chính xác tên và vị trí.
- Nhầm với bản đồ – biểu đồ khi đề nói về “dân số đô thị theo tỉnh”. Khi đó là số liệu theo đơn vị lãnh thổ, nên dùng bản đồ – biểu đồ; còn bản thân thành phố vẫn là kí hiệu.
Bài luyện tập
- Sân bay quốc tế, trên bản đồ giao thông, thường được thể hiện bằng phương pháp nào? Đáp án: kí hiệu (điểm), vì là đối tượng tại vị trí cụ thể.
- Hướng và tốc độ của gió mùa mùa đông được thể hiện bằng phương pháp nào? Đáp án: kí hiệu đường chuyển động (mũi tên).
- Vùng phân bố rừng ngập mặn ven biển nên dùng phương pháp nào? Đáp án: khoanh vùng.
Câu hỏi thường gặp
Các đô thị thường được biểu hiện bằng phương pháp nào?
Bằng phương pháp kí hiệu (kí hiệu điểm). Mỗi đô thị là một kí hiệu đặt đúng vị trí, kích thước và màu sắc thể hiện quy mô hoặc cấp hành chính.
Phương pháp kí hiệu dùng để biểu hiện những đối tượng nào?
Các đối tượng phân bố theo điểm cụ thể như đô thị, nhà máy, mỏ khoáng sản, cảng biển, sân bay.
Khác nhau giữa phương pháp kí hiệu và phương pháp chấm điểm là gì?
Kí hiệu chỉ đúng vị trí từng đối tượng cụ thể. Chấm điểm dùng nhiều chấm nhỏ, mỗi chấm đại diện một giá trị quy ước, để thể hiện đối tượng phân tán như dân cư nông thôn.
Khi nào dùng phương pháp bản đồ – biểu đồ?
Khi cần thể hiện giá trị tổng cộng của một hiện tượng theo từng đơn vị lãnh thổ, ví dụ GDP hoặc dân số của từng tỉnh, bằng biểu đồ đặt trong đơn vị đó.