Trả lời nhanh
Các đô thị nước ta hiện nay có số lượng ngày càng tăng, phần lớn thuộc quy mô vừa và nhỏ, phân bố chưa đều (tập trung ở đồng bằng và ven biển), tốc độ đô thị hóa nhanh nhưng trình độ còn thấp. Đô thị được chia thành sáu loại, trong đó Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hai đô thị loại đặc biệt.
Đô thị là gì và nước ta có bao nhiêu đô thị?
Đô thị là nơi dân cư tập trung đông, chủ yếu làm nghề phi nông nghiệp (công nghiệp, xây dựng, thương mại, dịch vụ), có cơ sở hạ tầng khá đồng bộ. Hiện cả nước có hơn tám trăm đô thị lớn nhỏ, tỉ lệ dân thành thị vào khoảng 38–40% dân số và vẫn đang tăng dần.
Năm đặc điểm quan trọng của đô thị nước ta
- Quy mô chủ yếu vừa và nhỏ. Số lượng thị xã, thị trấn và đô thị loại IV, V chiếm phần lớn; chỉ có vài thành phố lớn hàng triệu dân.
- Phân bố không đều. Đô thị dày ở Đồng bằng sông Hồng, Đông Nam Bộ, Đồng bằng sông Cửu Long và dải ven biển; thưa ở miền núi như Tây Bắc, Tây Nguyên.
- Tốc độ đô thị hóa nhanh nhưng trình độ còn thấp. Dân thành thị tăng nhanh do công nghiệp hóa, di cư từ nông thôn; trong khi hạ tầng giao thông, nhà ở, xử lí rác thải và nước thải còn bị quá tải.
- Đa chức năng. Nhiều đô thị vừa là trung tâm hành chính, kinh tế, vừa là đầu mối giao thông, du lịch hoặc giáo dục.
- Có sự chênh lệch giữa các vùng. Các đô thị lớn tập trung dịch vụ, công nghiệp công nghệ cao, còn nhiều đô thị nhỏ vẫn gắn chặt với nông nghiệp và nông thôn.
Phân loại đô thị
| Loại | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Đặc biệt | Trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước, quy mô rất lớn | Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh |
| Loại I | Trung tâm cấp quốc gia hoặc vùng | Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, Huế |
| Loại II, III | Trung tâm cấp vùng hoặc tỉnh | Vinh, Nha Trang, Buôn Ma Thuột, Thái Nguyên |
| Loại IV, V | Trung tâm huyện, thị xã, thị trấn | Nhiều thị xã, thị trấn |
Thuận lợi và khó khăn do đô thị hóa
- Thuận lợi: thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, thay đổi lối sống và cơ cấu lao động theo hướng hiện đại.
- Khó khăn: áp lực về nhà ở, giao thông ùn tắc, ô nhiễm không khí và nước, thất nghiệp và thiếu việc làm ổn định, mất dần đất nông nghiệp.
Cách trả lời khi gặp câu trắc nghiệm
Khi đề hỏi “phát biểu nào đúng về đô thị nước ta hiện nay”, hãy loại nhanh các phương án chứa những ý sau, vì chúng sai: “phân bố đều giữa các vùng”, “trình độ đô thị hóa cao”, “phần lớn là đô thị rất lớn”, “tỉ lệ dân thành thị cao hơn nông thôn”. Phương án đúng thường nhắc đến “quy mô vừa và nhỏ”, “tốc độ đô thị hóa nhanh”, “phân bố không đều” hoặc “trình độ đô thị hóa còn thấp”.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “tốc độ đô thị hóa” (nhanh hay chậm) với “trình độ đô thị hóa” (cao hay thấp).
- Cho rằng số lượng đô thị nhiều đồng nghĩa với dân đô thị đông. Thực tế vẫn hơn một nửa dân số sống ở nông thôn.
- Quên phân biệt thành phố trực thuộc trung ương với đô thị loại đặc biệt: không phải thành phố trực thuộc trung ương nào cũng là loại đặc biệt.
Luyện tập
- Nêu hai nguyên nhân làm cho tốc độ đô thị hóa của nước ta tăng nhanh. Đáp án gợi ý: công nghiệp hóa phát triển; người dân di cư từ nông thôn ra thành thị tìm việc làm.
- Vì sao đô thị tập trung nhiều ở đồng bằng? Đáp án gợi ý: địa hình bằng phẳng, đất đai màu mỡ, dân cư đông, giao thông thuận lợi.
- Hậu quả môi trường nào dễ gặp ở các đô thị lớn? Đáp án gợi ý: ô nhiễm không khí, ngập úng, rác thải và nước thải chưa xử lí hết.
Câu hỏi thường gặp
Các đô thị nước ta hiện nay có đặc điểm gì nổi bật?
Phần lớn quy mô vừa và nhỏ, phân bố chưa đều, tốc độ đô thị hóa nhanh nhưng trình độ còn thấp và có nhiều chức năng.
Đô thị nước ta chia thành mấy loại?
Sáu loại: đặc biệt, loại I, II, III, IV và V.
Hai đô thị loại đặc biệt của nước ta là gì?
Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.
Vì sao đô thị tập trung nhiều ở đồng bằng và ven biển?
Vì nơi đây địa hình thuận lợi, dân cư đông, kinh tế phát triển và giao thông thuận tiện hơn miền núi.