Trả lời nhanh
Biển Đông nằm trong vùng nội chí tuyến nên có đặc tính nhiệt đới ẩm gió mùa: nước biển nóng quanh năm, lượng bốc hơi và độ ẩm lớn, đồng thời chịu chi phối của gió mùa nên chế độ gió, dòng biển, sóng thay đổi theo mùa. Lý do: vùng nội chí tuyến nhận nhiều bức xạ Mặt Trời, lại nằm ở rìa lục địa châu Á – nơi gió mùa hoạt động mạnh.
Đây là câu hỏi quen thuộc trong phần Địa lí Việt Nam khi học về Biển Đông. Trang cũ có thể kèm các phương án A, B, C, D; vì mỗi đề đưa ra phương án khác nhau, bài này hướng dẫn cách nhận ra đáp án đúng bằng lập luận, để em gặp phương án nào cũng chọn được.
Câu hỏi dạng điền khuyết và đáp án
Biển Đông nằm trong vùng nội chí tuyến nên có đặc tính là …………
Đáp án: tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa (nóng ẩm, chịu ảnh hưởng của gió mùa).
Nếu đề cho phương án, hãy chọn phương án có cụm “nhiệt đới”, “nóng ẩm” và “gió mùa”. Phương án chỉ nói “lạnh”, “khô hạn” hoặc “ôn đới” chắc chắn sai.
Vì sao nằm trong vùng nội chí tuyến lại có đặc tính đó?
Vùng nội chí tuyến là khu vực nằm giữa chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam. Ở đây, Mặt Trời lên cao và có thời điểm lên thiên đỉnh trong năm, nên góc chiếu lớn và lượng nhiệt nhận được dồi dào. Phần lớn diện tích Biển Đông thuộc vùng này.
- Nóng quanh năm: nhiệt độ nước biển tầng mặt cao, trung bình năm trên 23°C, biên độ nhiệt trong năm không lớn.
- Ẩm: nước nóng bốc hơi mạnh, đưa nhiều hơi nước vào không khí, góp phần tạo mây, mưa và độ ẩm cao cho vùng biển cũng như đất liền Việt Nam.
- Gió mùa: Biển Đông nằm ở rìa phía đông nam lục địa Á – Âu, giáp Thái Bình Dương. Chênh lệch khí áp giữa lục địa và đại dương làm gió đổi hướng theo mùa: gió đông bắc vào mùa đông, gió tây nam (kèm gió đông nam) vào mùa hạ.
Gió mùa kéo theo những biểu hiện nào trên Biển Đông?
| Yếu tố | Biểu hiện |
|---|---|
| Gió | Hướng gió đổi theo mùa; mùa đông gió đông bắc mạnh hơn. |
| Dòng biển | Hướng chảy thay đổi theo mùa, phù hợp hướng gió mùa. |
| Sóng, nhiệt độ nước | Biến đổi theo mùa; mùa đông nước ở phía bắc lạnh hơn phía nam. |
| Thời tiết | Có bão và áp thấp nhiệt đới, nhất là vào nửa cuối năm. |
Loại trừ các nhận định dễ nhầm
- “Khí hậu ôn đới hải dương”: sai, vì ôn đới nằm ở vĩ độ trung bình, không phải vùng nội chí tuyến.
- “Nóng và khô hạn quanh năm”: sai, vì Biển Đông là biển, bốc hơi mạnh nên ẩm và có mưa nhiều.
- “Nhiệt đới nhưng không có gió mùa”: thiếu ý. Vĩ độ chỉ giải thích tính nóng, còn gió mùa là do vị trí giáp lục địa – đại dương.
- “Biển kín hoàn toàn”: sai. Biển Đông là biển tương đối kín, vẫn thông với các vùng biển khác qua nhiều eo biển.
Mẹo nhớ nhanh
Nhớ công thức: nội chí tuyến → nóng; biển → ẩm; rìa lục địa châu Á → gió mùa. Ba ý ghép lại thành “nhiệt đới ẩm gió mùa”.
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ viết “nóng ẩm” mà quên “gió mùa” khi đề yêu cầu nêu đặc tính đầy đủ.
- Nhầm “nội chí tuyến” với “vùng xích đạo”. Nội chí tuyến rộng hơn nhiều, gồm cả xích đạo và hai bên.
- Cho rằng nhiệt độ nước biển không đổi theo mùa; thực tế vẫn có sự khác biệt, nhất là ở phía bắc.
Bài luyện tập
- Điền từ: Do nằm trong vùng nội chí tuyến, nhiệt độ nước biển tầng mặt Biển Đông luôn ……… quanh năm. Đáp án: cao (nóng).
- Giải thích: Vì sao dòng biển ở Biển Đông đổi hướng theo mùa? Gợi ý: do hướng gió mùa thay đổi (đông bắc – tây nam), dòng biển chảy theo hướng gió thịnh hành.
- Đúng hay sai: “Biển Đông có độ ẩm cao vì bốc hơi mạnh trên mặt nước nóng.” Đáp án: đúng.
Câu hỏi thường gặp
Biển Đông nằm trong vùng nội chí tuyến nên có đặc tính là gì?
Biển Đông có đặc tính nhiệt đới ẩm gió mùa: nước biển nóng quanh năm, độ ẩm cao và chịu ảnh hưởng của gió mùa nên gió, dòng biển, sóng thay đổi theo mùa.
Vùng nội chí tuyến là gì?
Là khu vực nằm giữa chí tuyến Bắc và chí tuyến Nam, nơi Mặt Trời lên cao, nhận nhiều bức xạ nên nóng quanh năm.
Vì sao Biển Đông chịu ảnh hưởng của gió mùa?
Vì Biển Đông nằm ở rìa đông nam lục địa Á – Âu và giáp Thái Bình Dương. Sự chênh lệch khí áp giữa lục địa và đại dương làm hướng gió đổi theo mùa.
Đặc tính nhiệt đới ẩm gió mùa của Biển Đông ảnh hưởng gì đến Việt Nam?
Biển làm tăng độ ẩm, lượng mưa, điều hoà khí hậu cho nước ta; đồng thời thời tiết có bão, áp thấp nhiệt đới, cần chú ý phòng chống thiên tai.