Trả lời nhanh
Đáp án A – Worm là một phần mềm (chương trình) hoàn chỉnh. Khác với virus thường chỉ là đoạn mã chèn vào tệp khác, worm là chương trình độc lập, tự chạy, tự sao chép chính nó và lan truyền qua mạng mà không cần gắn vào tệp chủ hay chờ người dùng mở tệp.
Đề bài
Bản chất của worm (sâu máy tính) là gì?
- A. Là một phần mềm hoàn chỉnh
- B. Là một đoạn mã độc
- C. Là nhiều đoạn mã độc
- D. Phương án cuối (nội dung hiển thị không đầy đủ nên ở đây không bàn kỹ)
Lưu ý: phương án D ở bản đề chúng tôi có bị cắt, nên phần giải thích dưới đây tập trung vào A, B, C. Vì A đúng nên mọi phương án D kiểu “cả ba đều sai” đều không thể đúng.
Giải thích vì sao chọn A
Worm là một loại phần mềm độc hại (malware) có cấu trúc đầy đủ như một chương trình thông thường: có phần thực thi riêng, có cơ chế tìm mục tiêu, có cơ chế phát tán. Nó không cần “ký sinh” vào một tệp khác để chạy.
Điểm làm nên tên gọi “sâu” là khả năng tự nhân bản và tự lan truyền, thường qua mạng: khai thác lỗ hổng của hệ điều hành hoặc dịch vụ mạng, gửi chính nó qua thư điện thư, chia sẻ tệp, thiết bị USB…
Loại trừ các phương án còn lại
- B – “một đoạn mã độc”: mô tả gần với virus hơn. Virus thường là đoạn mã chèn vào tệp hoặc chương trình sẵn có và chỉ hoạt động khi tệp chủ được chạy. Worm thì không như vậy.
- C – “nhiều đoạn mã độc”: không phải bản chất của worm. Worm có thể gồm nhiều module, nhưng gộp lại vẫn là một chương trình hoàn chỉnh; nói “nhiều đoạn mã” không nêu được đặc điểm quan trọng nhất.
So sánh worm và virus
| Tiêu chí | Virus | Worm (sâu máy tính) |
|---|---|---|
| Dạng tồn tại | Đoạn mã gắn vào tệp chủ | Chương trình độc lập, hoàn chỉnh |
| Cách kích hoạt | Cần người dùng mở tệp bị nhiễm | Có thể tự chạy, tự tìm mục tiêu |
| Cách lây lan | Chủ yếu theo tệp được sao chép, chia sẻ | Tự nhân bản qua mạng, thư điện tử, lỗ hổng |
| Hậu quả thường gặp | Hỏng, xóa hoặc chèn mã vào dữ liệu | Chiếm băng thông, làm chậm hoặc sập hệ thống, mở cửa sau |
Mẹo nhớ
Hãy nhớ hình ảnh: virus cần “vật chủ”, worm tự “bò” đi. Thấy cụm “độc lập, tự sao chép, lan qua mạng” thì nghĩ ngay đến worm; thấy “gắn vào tệp, cần mở tệp” thì nghĩ đến virus.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng worm và virus là một: thực tế chúng cùng là mã độc nhưng khác cách tồn tại và lây lan.
- Chọn B vì thấy cụm “mã độc” quen thuộc, mà bỏ qua từ “hoàn chỉnh” là điểm phân biệt.
- Nghĩ worm chỉ lây qua thư điện tử; thật ra nó còn lan qua lỗ hổng mạng, USB, chia sẻ tệp.
Cách phòng chống worm
- Cập nhật hệ điều hành và phần mềm thường xuyên để vá lỗ hổng.
- Bật tường lửa và dùng phần mềm diệt mã độc đáng tin cậy.
- Không mở tệp đính kèm, liên kết lạ trong thư điện tử hoặc tin nhắn.
- Hạn chế cắm USB không rõ nguồn gốc; sao lưu dữ liệu định kỳ.
Luyện tập nhanh
Câu 1. Một chương trình tự quét mạng nội bộ, tìm máy còn lỗ hổng và tự sao chép sang mà không cần ai mở tệp. Đó là loại mã độc nào?
Đáp án: Worm, vì tự chạy, tự nhân bản, lan qua mạng.
Câu 2. Một đoạn mã chỉ chạy khi người dùng mở tệp tài liệu bị nhiễm và chèn mình vào các tệp khác. Đó là worm hay virus?
Đáp án: Virus, vì cần tệp chủ và cần người dùng kích hoạt.
Câu hỏi thường gặp
Worm máy tính là gì?
Worm (sâu máy tính) là một loại phần mềm độc hại hoàn chỉnh, chạy độc lập, có khả năng tự sao chép và lan truyền qua mạng mà không cần gắn vào tệp khác.
Worm khác virus ở điểm nào?
Virus thường là đoạn mã chèn vào tệp chủ và cần người dùng kích hoạt, còn worm là chương trình độc lập, tự chạy và tự lan truyền qua mạng.
Worm gây hại gì cho máy tính?
Worm có thể chiếm băng thông, làm chậm hoặc làm sập hệ thống, đánh cắp dữ liệu hoặc mở cửa sau cho kẻ tấn công điều khiển máy.
Làm sao phòng tránh worm?
Cập nhật hệ điều hành, bật tường lửa, dùng phần mềm diệt mã độc, không mở tệp hoặc liên kết lạ và kiểm soát thiết bị USB.