Anilin không phản ứng với chất nào? Đáp án + giải thích

Trả lời nhanh

Anilin (C₆H₅NH₂) không phản ứng với dung dịch NaOH (và các dung dịch kiềm nói chung), cũng không phản ứng với muối trung tính như NaCl, Na₂SO₄. Lý do: anilin là bazơ yếu, không có tính axit nên không tác dụng với bazơ; nó chỉ phản ứng với axit, nước brom, HNO₂…

Anilin là chất gì? Vì sao quyết định được phản ứng

Anilin gồm gốc phenyl gắn với nhóm amino (–NH₂). Hai đặc điểm này quyết định gần hết tính chất hoá học của nó.

Nhóm –NH₂ còn cặp electron tự do nên anilin nhận được H⁺, tức là có tính bazơ. Cặp electron này bị hút về vòng benzen nên tính bazơ rất yếu, yếu hơn cả amoniac.
Nhóm –NH₂ đẩy electron vào vòng benzen nên vòng rất dễ bị thế ở các vị trí ortho và para (vì thế anilin làm mất màu nước brom ngay ở điều kiện thường).
Không có nguyên tử H linh động như –COOH hay –OH phenol nên anilin không có tính axit, không phản ứng với NaOH.

Anilin phản ứng với những chất nào?

Chất	Phương trình / hiện tượng
Dung dịch HCl, H₂SO₄ loãng	C₆H₅NH₂ + HCl → C₆H₅NH₃Cl (anilin ít tan chuyển thành muối tan, dung dịch trong suốt)
Nước brom	C₆H₅NH₂ + 3Br₂ → C₆H₂Br₃NH₂↓ + 3HBr (kết tủa trắng 2,4,6-tribromanilin)
HNO₂ (NaNO₂ + HCl), 0–5 °C	C₆H₅NH₂ + NaNO₂ + 2HCl → C₆H₅N₂Cl + NaCl + 2H₂O (muối điazoni)

Anilin KHÔNG phản ứng với những chất nào?

Dung dịch kiềm: NaOH, KOH, Ba(OH)₂… – anilin không có tính axit.
Muối trung tính: NaCl, Na₂SO₄, KNO₃…
Muối của axit yếu có tính kiềm: Na₂CO₃, NaHCO₃ – anilin là bazơ yếu, không tác dụng với bazơ.
Quỳ tím: không phải phản ứng, nhưng cần nhớ dung dịch anilin không làm đổi màu quỳ tím và phenolphtalein.

Ví dụ trắc nghiệm và cách loại trừ

Ví dụ tự đặt: “Anilin không phản ứng với chất nào sau đây? A. dung dịch HCl; B. nước Br₂; C. dung dịch NaOH; D. dung dịch H₂SO₄ loãng.”

A: có phản ứng – tạo muối phenylamoni clorua.
B: có phản ứng – tạo kết tủa trắng 2,4,6-tribromanilin.
C: không phản ứng – anilin không có tính axit. Đây là đáp án.
D: có phản ứng – tạo (C₆H₅NH₃)₂SO₄ (hoặc muối hiđrosunfat tuỳ tỉ lệ).

Nếu đề của bạn có phương án khác, hãy kiểm tra từng chất theo ba nhóm: axit (có phản ứng), chất oxi hoá/halogen như nước brom (có phản ứng), kiềm và muối trung tính (không phản ứng).

Mẹo nhớ nhanh

Anilin “ưa axit, ghét kiềm”. Gặp axit thì tạo muối; gặp nước brom thì có kết tủa trắng; gặp NaOH thì đứng yên. Ngược lại, muối phenylamoni (C₆H₅NH₃Cl) gặp NaOH lại bị đẩy ra anilin:

C₆H₅NH₃Cl + NaOH → C₆H₅NH₂ + NaCl + H₂O (anilin tách ra làm dung dịch đục, phân lớp).

Lỗi sai thường gặp

Nhầm anilin với phenol: phenol phản ứng với NaOH còn anilin thì không.
Cho rằng anilin làm quỳ tím hoá xanh như metylamin. Thực tế anilin bazơ quá yếu nên không đổi màu quỳ tím.
Quên rằng anilin phản ứng với nước brom dễ hơn benzen (không cần xúc tác Fe, không cần đun nóng).

Bài luyện tập

Chất nào sau đây không phản ứng với anilin: HBr, KOH, nước brom?
Đáp án: KOH.
Cho anilin vào ống nghiệm chứa dung dịch HCl dư rồi thêm từ từ dung dịch NaOH đến dư. Nêu hiện tượng.
Đáp án: Ban đầu anilin tan tạo dung dịch trong suốt; thêm NaOH thì dung dịch vẩn đục, phân lớp do anilin được giải phóng.
Cho 9,3 gam anilin (M = 93) tác dụng vừa đủ với nước brom. Tính khối lượng kết tủa (2,4,6-tribromanilin, M = 330).
Đáp án: n = 0,1 mol → m = 0,1 × 330 = 33 gam.

Câu hỏi thường gặp

Anilin có phản ứng với NaOH không?

Không. Anilin là bazơ yếu, không có nguyên tử H linh động nên không tác dụng với NaOH hay các dung dịch kiềm khác.

Anilin có làm đổi màu quỳ tím không?

Không. Dung dịch anilin có tính bazơ rất yếu, không đủ làm quỳ tím hoá xanh hay phenolphtalein hoá hồng.

Vì sao anilin làm mất màu nước brom?

Nhóm –NH2 đẩy electron làm vòng benzen rất hoạt động ở các vị trí ortho và para, nên brom thế ngay ở điều kiện thường, tạo kết tủa trắng 2,4,6-tribromanilin.

Anilin phản ứng với axit nào?

Anilin phản ứng với các axit mạnh như HCl, H2SO4 loãng để tạo muối phenylamoni tan trong nước, ví dụ C6H5NH3Cl.