Trả lời nhanh
Đoạn mở bài giới thiệu câu chuyện sẽ kể, gồm tên truyện, nhân vật và hoàn cảnh; có hai cách là mở bài trực tiếp (vào thẳng câu chuyện) và mở bài gián tiếp (nói điều khác rồi dẫn vào truyện). Đoạn kết bài nói điều đọng lại sau khi kể xong, gồm kết bài không mở rộng (khép lại câu chuyện) và kết bài mở rộng (nêu bài học, cảm nghĩ). Em chọn kiểu phù hợp với câu chuyện của mình rồi viết 2 đến 4 câu cho mỗi đoạn.
Bài văn kể chuyện gồm mấy phần?
Một bài văn kể chuyện thường có ba phần. Mở bài giới thiệu câu chuyện. Thân bài kể diễn biến theo trình tự thời gian. Kết bài nói kết thúc và điều rút ra. Bài này tập trung vào phần mở bài và kết bài vì đây là hai phần giúp bài văn chặt chẽ, có đầu có cuối.
Hai cách mở bài
| Cách mở bài | Đặc điểm | Câu dẫn gợi ý |
|---|---|---|
| Trực tiếp | Giới thiệu ngay tên truyện, nhân vật, hoàn cảnh. | “Ngày xưa, ở một làng nọ, có…”; “Em xin kể lại câu chuyện…” |
| Gián tiếp | Nói một điều có liên quan (một câu nói, một cảm nghĩ, một sự việc) rồi mới dẫn vào truyện. | “Ai cũng biết… Nhưng câu chuyện dưới đây mới cho em hiểu rõ hơn.” |
Hai cách kết bài
| Cách kết bài | Đặc điểm | Câu dẫn gợi ý |
|---|---|---|
| Không mở rộng | Chỉ nói cho biết kết cục của câu chuyện, đến đó là hết. | “Từ đó, … sống hạnh phúc.” |
| Mở rộng | Sau khi kể xong, nêu suy nghĩ, bài học hoặc lời nhắn nhủ. | “Câu chuyện giúp em hiểu rằng…” |
Ví dụ 1: Truyện cổ tích Cây khế
Mở bài trực tiếp: Ngày xưa, có hai anh em mồ côi cha mẹ. Khi chia nhà, người anh tham lam chiếm hết, chỉ để lại cho người em một cây khế. Em xin kể lại câu chuyện về cây khế và con chim lạ ấy.
Kết bài mở rộng: Người anh vì tham lam mà mất hết của cải, còn người em hiền lành vẫn sống yên ổn. Câu chuyện nhắc em rằng lòng tham chỉ đem lại tai hoạ, sống chăm chỉ và trung thực mới có hạnh phúc.
Ví dụ 2: Truyện Cô bé bán diêm
Mở bài gián tiếp: Mỗi khi trời trở rét, em lại nhớ đến những người kém may mắn. Có lẽ vì vậy mà em không thể quên câu chuyện về cô bé bán diêm đứng co ro giữa đêm giao thừa lạnh giá.
Kết bài không mở rộng: Sáng hôm sau, người ta thấy cô bé nằm lặng lẽ ở góc tường, tay vẫn còn nắm những que diêm đã cháy hết.
Ví dụ 3: Sự tích bánh chưng, bánh giầy
Mở bài trực tiếp: Đời Hùng Vương thứ sáu, nhà vua muốn chọn người nối ngôi bằng cách thi tìm món ăn ngon nhất vào dịp Tết. Em xin kể lại chuyện chàng Lang Liêu và hai loại bánh ngày Tết.
Kết bài mở rộng: Từ đó, bánh chưng, bánh giầy trở thành món không thể thiếu trong ngày Tết. Mỗi lần nhìn đĩa bánh chưng xanh, em lại nhớ tấm lòng hiếu thảo và sự sáng tạo của chàng Lang Liêu.
Quy trình viết một đoạn mở bài, kết bài hay
- Xác định câu chuyện mình kể và thông điệp chính của truyện.
- Chọn kiểu mở bài. Truyện ngắn, ít thời gian thì dùng mở bài trực tiếp; muốn bài sinh động hơn thì dùng mở bài gián tiếp.
- Viết 2 đến 4 câu, nhắc tên truyện hoặc nhân vật chính ngay từ đoạn đầu để người đọc biết bạn kể về điều gì.
- Viết kết bài sau cùng, đọc lại thân bài để chọn bài học khớp với diễn biến.
- Soát lỗi chính tả, dấu câu, từ nối giữa các câu.
Lỗi sai thường gặp
- Mở bài kể luôn cả diễn biến, khiến thân bài lặp lại.
- Mở bài gián tiếp nhưng dẫn dắt quá dài, quên nhắc tên truyện.
- Kết bài mở rộng mà bài học không liên quan đến câu chuyện.
- Cả bài văn dùng cùng một kiểu mở đầu như “Ngày xửa ngày xưa” mà không đổi.
Mẹo nhớ nhanh
Có thể nhớ bằng bốn chữ: trực – gián – hẹp – rộng. “Trực” là vào thẳng, “gián” là vòng quanh rồi mới vào. “Hẹp” là kết bài khép lại câu chuyện, “rộng” là kết bài nói thêm cảm nghĩ.
Bài luyện tập
- Viết đoạn mở bài trực tiếp cho câu chuyện Thạch Sanh. Gợi ý: nêu nhân vật, hoàn cảnh sống dưới gốc đa.
- Viết đoạn kết bài mở rộng cho câu chuyện Thánh Gióng, nêu cảm nghĩ về lòng yêu nước. Gợi ý: nói về sức mạnh khi cả dân tộc đồng lòng đánh giặc.
- Nhận xét: “Hôm nay em kể câu chuyện Cây khế. Hết.” thuộc loại kết bài nào, vì sao chưa tốt? Đáp án: kết bài không mở rộng; quá cụt, chưa nêu được kết cục hay bài học.
- Viết lại mở bài gián tiếp cho truyện Ếch ngồi đáy giếng bằng cách bắt đầu từ một câu nói về việc học hỏi.
Em có thể thay đổi các ví dụ trên bằng câu chuyện mà lớp mình đã học để bài văn mang dấu ấn riêng.
Câu hỏi thường gặp
Mở bài trực tiếp và mở bài gián tiếp khác nhau thế nào?
Mở bài trực tiếp vào thẳng câu chuyện, còn mở bài gián tiếp nói một điều có liên quan trước rồi mới dẫn vào truyện.
Kết bài mở rộng và không mở rộng khác nhau ở điểm nào?
Kết bài không mở rộng chỉ nêu kết cục của truyện, kết bài mở rộng còn thêm bài học, cảm nghĩ của người kể.
Một đoạn mở bài hay kết bài nên dài mấy câu?
Khoảng 2 đến 4 câu, đủ giới thiệu hoặc khép lại câu chuyện, không kể lại toàn bộ diễn biến.