Trả lời nhanh
Đáp án đúng là dòng mà TẤT CẢ các từ đều có hai tiếng lặp lại âm đầu, vần hoặc cả âm lẫn vần, và các tiếng đó không tách ra thành những từ có nghĩa riêng ghép lại với nhau. Ví dụ dòng “long lanh, lấp lánh, thăm thẳm, rì rào” chỉ gồm từ láy. Chỉ cần một từ ghép lẫn vào, như “xe đạp”, là dòng đó bị loại.
Từ láy là gì?
Từ láy là từ phức có các tiếng giống nhau về âm đầu, về vần, hoặc giống cả hai. Nghĩa của từ láy thường được tạo ra nhờ sự hoà phối âm thanh giữa các tiếng, chứ không phải do ghép nghĩa của từng tiếng.
Câu hỏi này xuất hiện ở nhiều đề với các dãy từ khác nhau. Vì vậy, thay vì học thuộc một đáp án, em hãy nắm cách làm để áp dụng cho mọi dòng.
Ba kiểu từ láy thường gặp
| Kiểu láy | Đặc điểm | Ví dụ |
|---|---|---|
| Láy hoàn toàn | Lặp lại gần như toàn bộ tiếng (có thể đổi thanh điệu) | ào ào, xanh xanh, thăm thẳm |
| Láy âm đầu | Các tiếng cùng phụ âm đầu | long lanh, nhỏ nhắn, rì rào |
| Láy vần | Các tiếng cùng vần | lác đác, lấm tấm, loạt xoạt |
Cách chọn đúng trong 3 bước
- Tách từng từ trong dòng và đọc to lên để nghe sự lặp âm.
- Kiểm tra sự lặp lại: hai tiếng có cùng âm đầu, cùng vần hay giống hoàn toàn không? Nếu không giống gì thì chắc chắn là từ ghép (ví dụ “bàn ghế”, “sách vở”).
- Thử nghĩa từng tiếng: nếu cả hai tiếng đều có nghĩa rõ ràng và ghép lại thành nghĩa chung thì thường là từ ghép. Nếu một tiếng (hoặc cả hai) không có nghĩa riêng, như “lanh” trong “long lanh”, thì đó là từ láy.
Dòng đúng phải thoả mãn điều kiện cho mọi từ, nên chỉ cần tìm một từ ghép là có thể loại ngay cả dòng.
Ví dụ minh hoạ (do thầy cô tự đặt)
Đề mẫu: “Dòng nào dưới đây chỉ gồm các từ láy?”
- A. long lanh, lấp lánh, thăm thẳm, rì rào
- B. long lanh, xe đạp, thăm thẳm, rì rào
- C. sách vở, bàn ghế, lấp lánh, ào ào
- D. học sinh, nhà cửa, xinh xắn, nhỏ nhắn
Đáp án: A.
- A: long lanh (láy âm đầu), lấp lánh (láy âm đầu), thăm thẳm (láy âm đầu và vần), rì rào (láy âm đầu). Cả bốn đều là từ láy.
- B: “xe đạp” gồm hai tiếng đều có nghĩa, không lặp âm nào, nên là từ ghép.
- C: “sách vở”, “bàn ghế” là từ ghép.
- D: “học sinh”, “nhà cửa” là từ ghép, dù “xinh xắn”, “nhỏ nhắn” là từ láy.
Lỗi sai thường gặp
- Thấy hai tiếng có vẻ giống nhau là chọn ngay. Có những từ ghép lặp âm đầu như “tươi tốt”, “mong muốn”, vì cả hai tiếng đều có nghĩa riêng. Em cần xét cả nghĩa chứ không chỉ nghe âm.
- Chỉ kiểm tra một vài từ. Đề yêu cầu “chỉ gồm” nên phải kiểm tra hết các từ trong dòng.
- Nhầm từ láy với từ lặp. Trong “xanh xanh”, ta vẫn tính là từ láy hoàn toàn, còn cụm “xanh, xanh, xanh” lặp lại trong câu thì không phải là một từ.
Mẹo nhớ: “Láy là nghe giống, ghép là nghĩa hợp.” Từ láy dựa vào âm thanh, từ ghép dựa vào nghĩa.
Bài luyện tập
Bài 1. Dòng nào chỉ gồm từ láy?
A. đo đỏ, lác đác, bàn học
B. lung linh, mong manh, xinh xắn
C. xe cộ, lung linh, nhỏ nhắn
Đáp án: B. Dòng A có “bàn học” và dòng C có “xe cộ” là từ ghép.
Bài 2. Phân loại các từ láy sau theo kiểu láy: ào ào, lác đác, nhỏ nhắn.
Đáp án: “ào ào” là láy hoàn toàn; “lác đác” là láy vần (cùng vần “ac”); “nhỏ nhắn” là láy âm đầu (cùng phụ âm “nh”).
Bài 3. Tìm từ láy trong câu: “Ánh nắng lấp lánh trên mặt hồ, gió thổi nhẹ nhàng qua hàng cây.”
Đáp án: lấp lánh, nhẹ nhàng.
Lưu ý khi đề của em có phương án khác
Nếu dãy từ trong đề của em khác với ví dụ ở trên, em chỉ cần áp dụng đúng ba bước: tách từ, kiểm tra sự lặp âm, thử nghĩa từng tiếng. Với các từ khó như “chăm chỉ”, “bồi hồi”, em nên đối chiếu với cách phân loại trong sách giáo khoa đang học của mình.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao phân biệt nhanh từ láy và từ ghép?
Từ láy có các tiếng lặp lại âm đầu, vần hoặc cả hai, và thường có tiếng không có nghĩa riêng. Từ ghép gồm các tiếng đều có nghĩa, ghép lại để tạo nghĩa chung, ví dụ "sách vở", "xe đạp".
Từ "xanh xanh" có phải là từ láy không?
Có. Đây là từ láy hoàn toàn, vì tiếng sau lặp lại hoàn toàn tiếng trước.
Từ láy gồm mấy loại?
Ở bậc tiểu học thường chia thành láy hoàn toàn, láy âm đầu và láy vần. Lên các lớp trên, em sẽ gặp thêm cách phân loại chi tiết hơn.
Vì sao "tươi tốt" không bị coi là từ láy dù có lặp âm đầu?
Vì cả "tươi" và "tốt" đều có nghĩa riêng, ghép lại để chỉ trạng thái cây cối. Nên đây là từ ghép, dù hai tiếng có phụ âm đầu giống nhau.