Trả lời nhanh
Câu này có nghĩa: “Nguyên nhân gây sâu răng là axit do vi khuẩn trong miệng tạo ra.” Đây là nhận định đúng về khoa học: vi khuẩn trong mảng bám phân huỷ đường và sinh axit, axit làm mất khoáng của men răng. Về ngữ pháp, câu dùng mệnh đề quan hệ “which is produced by…” ở dạng bị động để bổ nghĩa cho “acid”.
Dịch nghĩa và hiểu nội dung
The cause of tooth decay is acid which is produced by bacteria in the mouth.
Dịch: Nguyên nhân của bệnh sâu răng là axit được vi khuẩn trong miệng tạo ra.
- cause (n/v): nguyên nhân; gây ra
- tooth decay (n): sâu răng (cũng nói cavities, dental caries)
- acid (n): axit
- bacteria (n, số nhiều; số ít là bacterium): vi khuẩn
- produce (v): sản sinh, tạo ra
Vì sao nhận định này đúng?
- Sau khi ăn, thức ăn chứa đường và tinh bột bám trên răng, tạo thành lớp mảng bám (plaque).
- Vi khuẩn trong mảng bám dùng đường làm “thức ăn” và thải ra axit.
- Khi môi trường quanh răng đủ chua (khoảng dưới pH 5,5), men răng bị mất dần khoáng chất.
- Lặp lại nhiều lần, men răng thủng thành lỗ sâu.
Vậy đường không trực tiếp “ăn” răng. Đường chỉ là nguyên liệu để vi khuẩn tạo axit. Đây là điểm học sinh hay hiểu nhầm.
Phân tích ngữ pháp của câu
| Thành phần | Nội dung |
|---|---|
| Chủ ngữ | The cause of tooth decay |
| Động từ | is |
| Bổ ngữ | acid which is produced by bacteria in the mouth |
| Mệnh đề quan hệ | which is produced by bacteria in the mouth (bổ nghĩa cho “acid”) |
- which thay cho danh từ chỉ vật (acid), làm chủ ngữ của mệnh đề quan hệ.
- is produced là câu bị động (be + V3), vì axit là thứ “được tạo ra”.
- by bacteria chỉ tác nhân thực hiện hành động.
Có thể thay which bằng that. Cũng có thể rút gọn thành: The cause of tooth decay is acid produced by bacteria in the mouth. Cách rút gọn là bỏ “which is”, giữ lại phân từ quá khứ.
Các cách viết lại câu
- Chủ động: Acid, which bacteria in the mouth produce, causes tooth decay.
- Bị động: Tooth decay is caused by acid produced by bacteria in the mouth.
- Tách câu: Bacteria in the mouth produce acid. This acid causes tooth decay.
- Dùng “result from”: Tooth decay results from acid produced by bacteria in the mouth.
Lỗi sai thường gặp
- Viết which is produce hoặc which is producing. Đúng là is produced vì có nghĩa bị động.
- Viết bacteria is. Bacteria là số nhiều nên đi với are; trong câu này “bacteria” chỉ là tác nhân sau by nên không bị ảnh hưởng.
- Dùng who cho “acid”. Who chỉ dùng cho người.
- Thêm dấu phẩy trước that. Mệnh đề với that không bao giờ đặt sau dấu phẩy.
Mẹo nhớ: thấy “vật + được làm ra bởi…” thì nghĩ ngay đến which/that + is/are + V3 + by….
Bài luyện tập
Bài 1. Nối hai câu bằng mệnh đề quan hệ: Plaque is a sticky layer. It forms on the teeth.
Bài 2. Viết lại ở dạng bị động: Bacteria produce acid.
Bài 3. Rút gọn mệnh đề quan hệ: The sugar which is left on the teeth feeds bacteria.
Bài 4. Chọn từ đúng: Sugary drinks are the food (who / which) bacteria like best.
Đáp án
- Plaque is a sticky layer which (that) forms on the teeth.
- Acid is produced by bacteria.
- The sugar left on the teeth feeds bacteria.
- which. Phía trước là danh từ chỉ vật; trong thực tế có thể bỏ luôn đại từ vì nó làm tân ngữ.
Cách phòng tránh sâu răng (từ vựng mở rộng)
- brush your teeth twice a day with fluoride toothpaste: đánh răng hai lần mỗi ngày với kem có fluoride
- cut down on sugary snacks and drinks: hạn chế đồ ăn, nước uống nhiều đường
- floss daily: dùng chỉ nha khoa hằng ngày
- have regular dental check-ups: khám răng định kỳ
Câu hỏi thường gặp
The cause of tooth decay is acid which is produced by bacteria in the mouth có nghĩa là gì?
Câu có nghĩa: Nguyên nhân gây sâu răng là axit do vi khuẩn trong miệng tạo ra. Vi khuẩn phân huỷ đường rồi thải axit, axit làm hỏng men răng.
Trong câu này có thể thay which bằng that không?
Có. Với danh từ chỉ vật và mệnh đề quan hệ xác định, which và that đều dùng được. Câu vẫn đúng: acid that is produced by bacteria in the mouth.
Rút gọn mệnh đề which is produced by bacteria như thế nào?
Bỏ which và is, giữ lại phân từ quá khứ: acid produced by bacteria in the mouth. Cách này dùng khi mệnh đề quan hệ ở thể bị động.
Viết lại câu này ở dạng bị động thế nào?
Tooth decay is caused by acid produced by bacteria in the mouth. Câu chuyển tân ngữ chỉ kết quả (tooth decay) lên làm chủ ngữ và dùng is caused by.