Trả lời nhanh
Đáp án: vùng núi Đông Bắc. Vùng này có nhiều cánh cung mở rộng về phía bắc, địa hình thấp, đón gió mùa Đông Bắc xâm nhập sâu nên mùa đông lạnh nhất cả nước. Đây là nét đặc trưng của khí hậu cận nhiệt đới gió mùa, khác với Tây Bắc, Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam.
Vì sao Đông Bắc mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa?
- Vị trí và hướng núi: các cánh cung (Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều) mở rộng về phía bắc và phía đông, như những “cánh cửa” đón không khí lạnh từ phương Bắc tràn xuống.
- Địa hình thấp: phần lớn là đồi núi thấp, không có dãy núi cao chắn gió nên gió mùa Đông Bắc đi sâu vào lãnh thổ.
- Hệ quả: mùa đông đến sớm, kết thúc muộn, nhiệt độ xuống thấp nhất cả nước, có nơi xuất hiện sương muối, băng giá.
- Cảnh quan: thành phần thực vật, động vật cận nhiệt (cây họ Dẻ, Re, Long não…) chiếm ưu thế, rõ nét hơn các vùng núi khác.
Đối chiếu với ba vùng núi còn lại
Đề này thường đưa ra bốn vùng núi của nước ta để bạn lựa chọn. Hãy loại trừ như sau:
| Vùng núi | Đặc điểm thiên nhiên nổi bật | Có phải đáp án? |
|---|---|---|
| Đông Bắc | Cánh cung mở về phía bắc, mùa đông lạnh nhất, sắc thái cận nhiệt đới gió mùa | Đúng |
| Tây Bắc | Có dãy Hoàng Liên Sơn cao nhất nước, chắn gió mùa Đông Bắc nên mùa đông ấm hơn; thiên nhiên phân hoá theo độ cao, đai ôn đới xuất hiện ở trên khoảng 2600 m | Sai: đặc trưng là phân hoá theo độ cao |
| Trường Sơn Bắc | Sườn đông, sườn tây không cân đối; gió phơn Tây Nam khô nóng vào đầu mùa hạ; mưa lớn vào thu đông | Sai |
| Trường Sơn Nam | Các cao nguyên xếp tầng; khí hậu mang sắc thái cận xích đạo gió mùa, mùa mưa – mùa khô rõ rệt | Sai |
Mẹo nhớ nhanh
- Bắc càng lạnh, “cận nhiệt” càng rõ: Đông Bắc ở phía bắc nhất và đón gió lạnh trực tiếp.
- Nam càng xa gió lạnh, “cận xích đạo” càng rõ: Trường Sơn Nam gần xích đạo, ít chịu ảnh hưởng gió mùa Đông Bắc.
- Tây Bắc = cao: nhắc đến Tây Bắc nghĩ ngay “phân hoá theo độ cao”.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn Tây Bắc vì thấy “ở phía bắc, có đai cận nhiệt”. Thực ra Tây Bắc có dãy núi cao chắn gió, mùa đông bớt lạnh; nét đặc trưng là phân hoá theo độ cao chứ không phải mùa đông lạnh sâu.
- Nhầm “cận nhiệt đới gió mùa” với “cận xích đạo gió mùa”. Hai cụm này chỉ hai đầu của đất nước: Bắc và Nam.
- Cho rằng gió phơn Tây Nam (gió Lào) tạo nên sắc thái cận nhiệt: đây là hiện tượng khô nóng ở Trường Sơn Bắc, không liên quan đến cái lạnh.
Bài luyện tập
- Câu 1. Vì sao mùa đông ở Tây Bắc thường ấm hơn Đông Bắc dù cùng ở miền Bắc?
Đáp án: Dãy Hoàng Liên Sơn và các dãy núi cao chạy theo hướng tây bắc – đông nam chắn bớt gió mùa Đông Bắc, còn Đông Bắc có các cánh cung mở rộng nên đón gió lạnh trực tiếp. - Câu 2. Vùng núi nào có khí hậu cận xích đạo gió mùa?
Đáp án: Trường Sơn Nam (Tây Nguyên và khu vực núi cực Nam Trung Bộ), vì gần xích đạo, nền nhiệt cao, mưa theo mùa rõ rệt. - Câu 3. Nêu một biểu hiện cho thấy Trường Sơn Bắc chịu ảnh hưởng đặc biệt của gió mùa Tây Nam.
Đáp án: Gió phơn Tây Nam (gió Lào) khô nóng ở sườn đông vào đầu mùa hạ.
Câu hỏi thường gặp
Thiên nhiên vùng núi nào mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa?
Vùng núi Đông Bắc, vì các cánh cung mở rộng về phía bắc, địa hình thấp nên gió mùa Đông Bắc xâm nhập sâu, tạo mùa đông lạnh nhất cả nước.
Vì sao Tây Bắc không phải là vùng cận nhiệt đới gió mùa điển hình?
Tây Bắc có các dãy núi cao như Hoàng Liên Sơn chắn gió mùa Đông Bắc nên mùa đông ấm hơn; thiên nhiên nổi bật là phân hoá theo độ cao, có cả đai ôn đới ở núi cao.
Vùng núi nào có sắc thái cận xích đạo gió mùa?
Trường Sơn Nam, gồm Tây Nguyên và các khối núi cực Nam Trung Bộ, với nền nhiệt cao và hai mùa mưa – khô rõ rệt.