Trả lời nhanh
Dạng địa hình chủ yếu ở châu Phi là sơn nguyên và bồn địa. Lục địa này giống một khối cao nguyên khổng lồ, độ cao trung bình khoảng 750 m, trong đó các sơn nguyên cao xen kẽ những bồn địa thấp. Núi cao và đồng bằng ven biển chỉ chiếm diện tích nhỏ.
Địa hình châu Phi có những đặc điểm gì?
Khi nhìn bản đồ tự nhiên châu Phi, em sẽ thấy phần lớn lục địa được tô màu vàng, nâu nhạt (độ cao trung bình), còn màu xanh lục của đồng bằng thấp chỉ xuất hiện thành các dải hẹp ven biển. Đó là dấu hiệu của một khối cao nguyên.
- Sơn nguyên: chiếm diện tích lớn, tập trung nhiều ở phía đông và phía nam lục địa (Đông Phi, Nam Phi).
- Bồn địa: các vùng trũng rộng nằm giữa những sơn nguyên, như bồn địa Congo, bồn địa Sahara – Tsat (Chad), bồn địa Kalahari.
- Núi cao: ít, phân bố ở rìa lục địa: dãy Atlas ở tây bắc, dãy Drakensberg ở đông nam, núi Kilimanjaro (khoảng 5 895 m, cao nhất châu Phi) ở Đông Phi.
- Đồng bằng: nhỏ và hẹp, chạy ven biển.
Vì sao lại là sơn nguyên và bồn địa?
Châu Phi nằm trên một khối nền cổ rất vững chắc. Khối nền này đã trải qua hàng trăm triệu năm bị bào mòn, san bằng rồi được nâng lên từng phần. Kết quả là bề mặt rộng, tương đối phẳng, có chỗ nâng cao thành sơn nguyên, có chỗ hạ thấp thành bồn địa.
Vì vậy châu Phi ít có các dãy núi uốn nếp trẻ, chạy dài như ở châu Á hay châu Âu. Đây cũng là lý do đường bờ biển châu Phi ít bị cắt xẻ và đồng bằng ven biển khá hẹp.
Loại trừ các phương án thường gặp
| Phương án | Đúng/Sai | Lý do |
|---|---|---|
| Sơn nguyên và bồn địa | Đúng | Chiếm phần lớn diện tích lục địa. |
| Núi cao và đồng bằng rộng | Sai | Núi cao ít, đồng bằng nhỏ hẹp ven biển. |
| Núi trẻ uốn nếp | Sai | Châu Phi là khối nền cổ, không phải miền núi uốn nếp trẻ. |
| Đồng bằng châu thổ rộng lớn | Sai | Chỉ có một số châu thổ nhỏ như châu thổ sông Nin. |
Mẹo nhớ
Hãy nhớ hình ảnh “cái mâm cao”: châu Phi là một mâm cao nguyên khổng lồ, mép mâm hơi nhô lên thành núi, còn giữa mâm có những chỗ trũng là bồn địa. Nhớ cụm “sơn nguyên – bồn địa” đi liền với “khối cao nguyên”.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “sơn nguyên” với “đồng bằng”. Sơn nguyên là vùng đất cao, đỉnh tương đối bằng; đồng bằng là vùng thấp.
- Thấy Sahara là sa mạc nên cho rằng địa hình chủ yếu là sa mạc. Sa mạc là cảnh quan (do khí hậu khô nóng), không phải dạng địa hình.
- Nhớ nhầm Kilimanjaro là dãy núi; đây là một ngọn núi lửa đã tắt.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: Địa hình châu Phi tương đối đơn giản, chủ yếu là ……… xen ……… .
Đáp án: sơn nguyên; bồn địa. - Kể tên hai bồn địa lớn ở châu Phi.
Đáp án gợi ý: bồn địa Congo, bồn địa Kalahari (hoặc Sahara – Tsat). - Giải thích vì sao đồng bằng châu Phi nhỏ hẹp.
Đáp án gợi ý: lục địa là khối nền cổ nâng cao, sơn nguyên áp sát biển nên chỉ còn các dải đồng bằng hẹp ven bờ.
Câu hỏi thường gặp
Địa hình châu Phi chủ yếu là gì?
Chủ yếu là sơn nguyên và bồn địa, tạo thành một khối cao nguyên khổng lồ với độ cao trung bình khoảng 750 m.
Núi cao nhất châu Phi là núi nào?
Là núi lửa Kilimanjaro ở Đông Phi, cao khoảng 5 895 m.
Vì sao châu Phi có ít núi cao và đồng bằng?
Vì lục địa là khối nền cổ đã bị bào mòn rồi nâng lên, nên địa hình chủ yếu là bề mặt cao rộng; núi cao chỉ ở rìa, đồng bằng chỉ là dải hẹp ven biển.
Sa mạc Sahara có phải dạng địa hình chủ yếu không?
Không. Sa mạc là kiểu cảnh quan do khí hậu khô nóng; về dạng địa hình, vùng Sahara chủ yếu là sơn nguyên và bồn địa.