Trả lời nhanh
Địa hình toàn bộ châu Phi có độ cao trung bình khoảng 750 m so với mực nước biển. Con số này cho thấy châu Phi là một lục địa khá cao: phần lớn lãnh thổ là các sơn nguyên và bồn địa xen kẽ nhau, còn đồng bằng thấp chỉ là những dải hẹp ven biển.
Vì sao nói châu Phi là lục địa cao?
Châu Phi là một khối nền cổ, rộng lớn, bị nâng lên và bào mòn qua thời gian dài. Bề mặt vì thế tương đối bằng phẳng nhưng nằm ở độ cao đáng kể. Độ cao trung bình khoảng 750 m cho biết nếu “san đều” toàn bộ địa hình thì lục địa này nằm cao hơn mực nước biển chừng ấy mét.
Lưu ý: đây là số liệu trung bình. Châu Phi vẫn có nơi cao hơn rất nhiều và có nơi thấp hơn mực nước biển.
Các dạng địa hình chính của châu Phi
| Dạng địa hình | Đặc điểm và ví dụ |
|---|---|
| Sơn nguyên, cao nguyên | Chiếm diện tích lớn nhất, nhất là ở phía đông và nam lục địa, ví dụ sơn nguyên Êtiôpia ở Đông Bắc. |
| Bồn địa | Các vùng trũng xen giữa sơn nguyên, ví dụ bồn địa Sát (Chad), bồn địa Công-gô, bồn địa Ca-la-ha-ri. |
| Núi cao | Dãy Atlas ở Tây Bắc; dãy Đrê-ken-béc (Drakensberg) ở Đông Nam; núi lửa Ki-li-man-gia-rô cao khoảng 5895 m, là đỉnh cao nhất châu lục. |
| Hẻm vực, địa hào | Hệ thống Đại谷 Đông Phi (Great Rift Valley) kéo dài theo hướng bắc – nam ở phía đông, kèm nhiều hồ dài và hẹp. |
| Đồng bằng ven biển | Nhỏ, hẹp, nằm sát biển vì các sơn nguyên thường dốc ra gần bờ. |
Mẹo nhớ nhanh
- Nhớ cụm “Phi – bảy rưỡi“: châu Phi khoảng 750 m.
- Nhớ hình ảnh “chiếc đĩa úp“: rìa có núi và đồng bằng hẹp, bên trong là sơn nguyên với những chỗ trũng (bồn địa).
- Đỉnh cao nhất: Ki-li-man-gia-rô (gần xích đạo nhưng vẫn có băng ở đỉnh). Điểm thấp nhất thường nhắc đến là hồ A-xan (Assal) ở Gi-bu-ti, thấp hơn mực nước biển.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm với địa hình thấp: vì nghĩ châu Phi nóng, nhiều bạn cho rằng toàn đồng bằng. Thực tế sơn nguyên mới chiếm ưu thế.
- Nhầm “trung bình” với “tối đa”: 750 m không phải đỉnh cao nhất.
- Nhầm hướng địa hình: nhìn chung phía đông nam cao hơn, phía tây bắc thấp hơn, nhưng Tây Bắc lại có dãy Atlas, nên đừng kết luận “Tây Bắc không có núi”.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: Độ cao trung bình của địa hình châu Phi khoảng … m.
Đáp án: 750 m. - Kể tên hai bồn địa lớn của châu Phi.
Đáp án gợi ý: bồn địa Công-gô, bồn địa Ca-la-ha-ri (hoặc bồn địa Sát). - Vì sao đồng bằng ven biển châu Phi hẹp?
Đáp án gợi ý: các sơn nguyên và núi nằm sát bờ biển, địa hình dốc ra biển nên diện tích đồng bằng thấp rất nhỏ.
Tóm lại
Khi gặp câu hỏi về độ cao trung bình của địa hình châu Phi, hãy chọn giá trị khoảng 750 m và giải thích bằng đặc điểm chủ yếu là sơn nguyên, bồn địa xen kẽ, đồng bằng ven biển hẹp.
Câu hỏi thường gặp
Địa hình toàn bộ châu Phi có độ cao trung bình là bao nhiêu?
Khoảng 750 m so với mực nước biển, theo cách nêu trong sách giáo khoa Địa lí lớp 7.
Đỉnh núi cao nhất châu Phi là gì?
Là núi lửa Ki-li-man-gia-rô, cao khoảng 5895 m, nằm ở Tan-da-ni-a.
Dạng địa hình nào chiếm ưu thế ở châu Phi?
Sơn nguyên và cao nguyên xen với các bồn địa; đồng bằng thấp chỉ là các dải hẹp ven biển.
Dãy núi nào nằm ở Tây Bắc châu Phi?
Dãy Atlas, chạy dọc vùng Tây Bắc lục địa.