Trả lời nhanh
Kiểu thảm thực vật tiêu biểu của Việt Nam là rừng nhiệt đới ẩm gió mùa. Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến, có khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa: nóng quanh năm, mưa nhiều, độ ẩm cao. Điều kiện này khiến rừng nhiệt đới phát triển mạnh, còn các kiểu thảm thực vật ôn đới hay hoang mạc không thể là kiểu tiêu biểu.
Vì sao rừng nhiệt đới ẩm gió mùa là kiểu tiêu biểu?
Thảm thực vật phản ánh khí hậu của nơi nó mọc. Muốn biết nước ta có kiểu thực vật nào, ta nhìn vào khí hậu trước.
- Nhiệt: nhiệt độ trung bình năm trên 21°C, nắng nhiều, cây quang hợp quanh năm.
- Ẩm: lượng mưa trung bình năm khoảng 1500–2000 mm, độ ẩm không khí thường trên 80%.
- Gió mùa: mùa mưa và mùa khô phân hoá, nên có cả rừng thường xanh lẫn rừng rụng lá một phần vào mùa khô.
Nhiệt độ cao cộng nước dồi dào là công thức của rừng rậm nhiều tầng, nhiều loài. Vì vậy rừng nhiệt đới ẩm gió mùa chiếm ưu thế ở nước ta.
Các kiểu rừng thường gặp ở Việt Nam
“Rừng nhiệt đới ẩm gió mùa” là tên gọi chung. Bên trong nó có nhiều kiểu nhỏ tuỳ địa hình và mức mưa:
| Kiểu rừng | Đặc điểm nhận biết | Phân bố ví dụ |
|---|---|---|
| Rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh | Rậm, nhiều tầng, xanh quanh năm; nơi mưa nhiều, địa hình thấp | Vùng đồi núi thấp nhiều mưa |
| Rừng gió mùa nửa rụng lá | Một phần cây rụng lá vào mùa khô | Nhiều nơi ở Đông Nam Bộ, Tây Nguyên |
| Rừng thưa nhiệt đới khô (rừng khộp) | Cây thưa, rụng lá mùa khô, nhiều cỏ | Tây Nguyên (như vùng Yok Đôn) |
| Rừng ngập mặn | Cây có rễ chống, rễ thở, sống ở vùng triều | Ven biển Cà Mau, Cần Giờ |
| Rừng trên núi cao | Cây cận nhiệt rồi ôn đới; trên cao có rêu, địa y | Hoàng Liên Sơn và các vùng núi cao |
Loại trừ các đáp án sai
Khi gặp câu hỏi “Việt Nam có kiểu thảm thực vật nào sau đây?”, hãy dùng khí hậu để loại bỏ:
- Đài nguyên, rừng lá kim phương Bắc (taiga): cần khí hậu rất lạnh, nước ta quá nóng ẩm.
- Hoang mạc, bán hoang mạc: cần khí hậu cực khô, nước ta mưa nhiều.
- Thảo nguyên ôn đới: hình thành ở vùng ôn đới lục địa khô, không phù hợp với nước ta.
- Rừng nhiệt đới ẩm gió mùa: hợp với khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, nên đây là đáp án đúng.
Mẹo nhớ: “Khí hậu nào, rừng nấy”. Thấy cụm “nhiệt đới ẩm gió mùa” ở khí hậu thì chọn cụm tương ứng ở thảm thực vật.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “tiêu biểu” với “duy nhất”. Nước ta còn rừng ngập mặn, rừng khộp, rừng núi cao, nhưng kiểu chiếm ưu thế và tiêu biểu vẫn là rừng nhiệt đới ẩm gió mùa.
- Chỉ nhớ “rừng rậm thường xanh”. Rừng nửa rụng lá và rừng thưa khô cũng thuộc hệ rừng nhiệt đới gió mùa của nước ta.
- Chọn kiểu ôn đới vì thấy vùng núi cao lạnh. Ôn đới chỉ xuất hiện theo độ cao ở một số đỉnh núi, không phải kiểu phổ biến cả nước.
Luyện tập
- Vì sao rừng ngập mặn ở Cần Giờ vẫn được xếp vào thảm thực vật nhiệt đới?
Đáp án: Nó nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, chỉ khác ở chỗ phát triển trên đất ngập triều mặn nên cây có đặc điểm thích nghi riêng (rễ chống, rễ thở). - Rừng khộp ở Tây Nguyên rụng lá vào mùa nào và vì sao?
Đáp án: Mùa khô, vì thiếu nước, cây rụng lá để giảm mất nước. - Một học sinh nói: “Nước ta có đài nguyên vì có đỉnh núi cao, lạnh.” Nhận xét ý kiến này.
Đáp án: Sai. Đỉnh núi cao chỉ có thực vật ôn đới núi cao như rêu, địa y, đỗ quyên. Đài nguyên là kiểu thảm thực vật của vùng cực rộng lớn, không phải kiểu của Việt Nam.
Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Giải SBT Địa lí 10 Bài 16 Chân trời sáng tạo: Phân bố của đất và sinh vật. Bài sau: Giải Địa lí 10 Bài 16 Chân trời sáng tạo: Thực hành phân tích phân bố đất và sinh vật.
Câu hỏi thường gặp
Kiểu thảm thực vật tiêu biểu của Việt Nam là gì?
Là rừng nhiệt đới ẩm gió mùa, hình thành trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa: nóng quanh năm, mưa nhiều, độ ẩm cao.
Rừng nhiệt đới ẩm gió mùa gồm những kiểu nhỏ nào?
Gồm rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường xanh, rừng gió mùa nửa rụng lá, rừng thưa nhiệt đới khô, cùng các kiểu đặc biệt như rừng ngập mặn và rừng trên núi cao.
Việt Nam có thảo nguyên hay hoang mạc không?
Không. Hai kiểu này cần khí hậu ôn đới khô hoặc cực khô, trong khi nước ta nóng ẩm và mưa nhiều. Ở vùng khô hạn như Ninh Thuận chỉ có cây bụi gai, rừng thưa.
Vì sao vùng núi cao nước ta có cây ôn đới?
Càng lên cao nhiệt độ càng giảm nên thực vật thay đổi theo độ cao, từ nhiệt đới sang cận nhiệt rồi ôn đới ở các đỉnh núi cao.