Hồ có nguồn gốc nội sinh gồm những loại nào? Đáp án và giải thích

Nội sinh nghĩa là gì?

Nội lực là lực sinh ra từ bên trong Trái Đất (năng lượng phóng xạ, nhiệt trong lòng đất…). Nội lực gây ra vận động kiến tạo, động đất, núi lửa, làm bề mặt đất nâng lên, hạ xuống hoặc nứt gãy.

Vì vậy, hồ nội sinh là hồ mà chỗ trũng chứa nước do nội lực tạo ra. Còn hồ ngoại sinh có chỗ trũng do ngoại lực (dòng nước chảy, băng hà, hòa tan đá vôi, con người…) tạo nên.

Hai loại hồ nội sinh

Đặc điểm nhận dạng: hồ kiến tạo thường dài, hẹp, rất sâu, bờ dốc theo đường đứt gãy; hồ núi lửa thường có dạng gần tròn, nằm trong miệng núi lửa.

Phân biệt với hồ ngoại sinh

• Hồ băng hà: băng khoét lõm mặt đất, khi băng tan nước đọng lại (nhiều hồ ở Bắc Mỹ, Bắc Âu).
• Hồ móng ngựa: khúc sông uốn khúc bị tách khỏi dòng chính, còn lại dạng móng ngựa (như Hồ Tây ở Hà Nội có nguồn gốc từ một khúc sông Hồng cũ).
• Hồ castơ: nước hòa tan đá vôi tạo chỗ trũng.
• Hồ nhân tạo: con người đắp đập chắn sông (hồ thủy điện, hồ thủy lợi).

Mẹo nhớ

Hãy nhớ: “Nội sinh = Kiến tạo + Núi lửa” – hai hiện tượng đều do Trái Đất “tự cựa mình” từ bên trong. Gặp từ khóa đứt gãy, sụt lún, miệng núi lửa thì nghĩ tới hồ nội sinh; gặp băng, sông, đá vôi, đập thì đó là ngoại sinh.

Lỗi sai thường gặp

• Chọn “hồ móng ngựa” vì nhìn hình giống “hồ tự nhiên” – thực tế do sông (ngoại lực) tạo nên.
• Nhầm hồ băng hà là nội sinh vì hồ rất sâu – độ sâu không quyết định nguồn gốc, tác nhân tạo chỗ trũng mới quyết định.
• Quên rằng hồ nhân tạo là do con người, không thuộc nội sinh.

Luyện tập

1. Hồ nào sau đây là hồ nội sinh: hồ trong miệng núi lửa đã tắt, hay hồ do khúc sông bị bỏ lại?
   Đáp án: hồ trong miệng núi lửa đã tắt (hồ núi lửa).
2. Một hồ dài, hẹp, sâu hàng trăm mét nằm dọc theo đường đứt gãy lớn thuộc loại hồ nào?
   Đáp án: hồ kiến tạo (nội sinh).
3. Hồ thủy điện được xếp vào nội sinh hay ngoại sinh? Vì sao?
   Đáp án: Không phải nội sinh; đó là hồ nhân tạo, chỗ trũng chứa nước hình thành do con người xây đập chắn sông.