Trả lời nhanh
Thủy quyển là lớp nước trên Trái Đất, bao gồm nước trong biển và đại dương, nước trên lục địa (sông, hồ, nước ngầm, băng tuyết…) và hơi nước trong khí quyển. Vì vậy, khi câu hỏi có phương án gộp đủ cả ba nơi này thì đó là đáp án đúng; phương án chỉ nêu một bộ phận là chưa đầy đủ.
Thủy quyển là gì?
Thủy quyển là lớp nước bao quanh Trái Đất, gồm nước ở thể lỏng, thể rắn và thể khí. Nước này không đứng yên một chỗ mà luôn vận động và chuyển đổi qua lại giữa các bộ phận thông qua vòng tuần hoàn nước.
Điều cần nhớ: thủy quyển không chỉ là biển và đại dương. Đó là cách hiểu hẹp mà nhiều bạn hay mắc phải khi đọc lướt đề.
Thủy quyển gồm những bộ phận nào?
| Bộ phận | Gồm có | Trạng thái chủ yếu |
|---|---|---|
| Nước biển và đại dương | Các đại dương, biển, vịnh | Lỏng (mặn) |
| Nước trên lục địa | Sông, hồ, đầm lầy, nước ngầm, băng hà, tuyết | Lỏng và rắn |
| Hơi nước trong khí quyển | Hơi nước, mây, sương mù | Khí (và hạt nước nhỏ li ti) |
Ngoài ra, một lượng nước nằm trong cơ thể sinh vật cũng được tính là một phần nhỏ của thủy quyển.
Vì sao đáp án phải bao gồm cả ba bộ phận?
- Chỉ có biển và đại dương: thiếu, vì bỏ sót sông, hồ, băng, nước ngầm.
- Chỉ có nước trên lục địa: thiếu, vì đại dương mới là nơi chứa phần lớn nước của hành tinh (khoảng 97% là nước mặn).
- Chỉ có hơi nước trong khí quyển: thiếu và sai trọng tâm, vì lượng hơi nước rất nhỏ so với tổng lượng nước, dù nó là mắt xích quan trọng của tuần hoàn nước.
- Gộp cả ba: đúng, vì nước ở đâu trên Trái Đất (trên mặt, dưới đất, trên không) đều thuộc thủy quyển.
Vòng tuần hoàn nước liên kết các bộ phận
Chính vòng tuần hoàn nước cho thấy ba bộ phận trên là một thể thống nhất:
- Nước ở biển, đại dương, sông, hồ bốc hơi dưới tác dụng của nhiệt Mặt Trời.
- Hơi nước bay lên, gặp lạnh thì ngưng tụ thành mây.
- Mây gây mưa, tuyết rơi xuống đại dương và lục địa.
- Nước mưa chảy thành sông, thấm xuống đất thành nước ngầm rồi lại đổ ra biển.
Nhờ vòng tuần hoàn này, nước được tái tạo liên tục và thủy quyển giữ được sự cân bằng tương đối.
Một vài số liệu nên nhớ
- Nước mặn (biển, đại dương) chiếm khoảng 97% tổng lượng nước; nước ngọt chỉ khoảng 3%.
- Trong lượng nước ngọt, phần lớn tồn tại dưới dạng băng và nước ngầm; nước ở sông, hồ rất ít so với tổng thể.
- Hơi nước trong khí quyển chiếm tỉ lệ rất nhỏ nhưng có vai trò gây mưa.
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
Mẹo nhớ: “Dưới – Trên – Trời”: nước dưới biển (biển, đại dương), nước trên đất (lục địa), nước trên trời (hơi nước khí quyển).
- Nhầm thủy quyển với “đại dương thế giới”.
- Quên rằng băng, tuyết và nước ngầm cũng là thủy quyển.
- Cho rằng hơi nước không thuộc thủy quyển mà chỉ thuộc khí quyển. Thực tế hơi nước thuộc cả hai vì nó là nước đang ở thể khí.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: Thủy quyển là lớp nước trên Trái Đất gồm nước ở ……, nước trên …… và …… trong khí quyển.
Đáp án: biển và đại dương; lục địa; hơi nước. - Đúng hay sai? “Băng ở hai cực không thuộc thủy quyển vì không phải nước lỏng.”
Đáp án: Sai. Băng là nước ở thể rắn, vẫn thuộc nước trên lục địa và là một phần của thủy quyển. - Tự luận ngắn: Nêu vai trò của hơi nước trong vòng tuần hoàn nước.
Đáp án gợi ý: Hơi nước ngưng tụ thành mây rồi tạo mưa, đưa nước từ biển và đại dương vào đất liền, bổ sung cho sông, hồ và nước ngầm.
Câu hỏi thường gặp
Thủy quyển có phải chỉ là nước biển và đại dương không?
Không. Biển và đại dương chỉ là bộ phận lớn nhất. Thủy quyển còn gồm nước trên lục địa (sông, hồ, nước ngầm, băng tuyết) và hơi nước trong khí quyển.
Băng và tuyết có thuộc thủy quyển không?
Có. Băng và tuyết là nước ở thể rắn, nằm trong nhóm nước trên lục địa nên vẫn là một phần của thủy quyển.
Nước ngầm có thuộc thủy quyển không?
Có. Nước ngầm là nước tồn tại dưới mặt đất, thuộc nước trên lục địa và được bổ sung nhờ vòng tuần hoàn nước.
Vì sao nói các bộ phận của thủy quyển là một thể thống nhất?
Vì nước liên tục bốc hơi, ngưng tụ, rơi xuống và chảy về biển trong vòng tuần hoàn nước, nên nước ở các nơi luôn trao đổi qua lại với nhau.