SBT Công nghệ 7 Bài 5 Kết nối tri thức: Nhân giống vô tính cây trồng

Kiến thức cần nhớ trước khi làm bài

Nhân giống vô tính là tạo cây mới từ một bộ phận sinh dưỡng của cây mẹ như thân, cành, lá, rễ, củ, mà không dùng hạt. Vì không có sự kết hợp giữa tế bào sinh dục đực và cái nên cây con giữ nguyên đặc điểm của cây mẹ.

• Các phương pháp thường gặp: giâm cành, ghép, chiết cành, nuôi cấy mô tế bào.
• Ưu điểm: giữ được đặc tính tốt của cây mẹ, cây ra hoa kết quả sớm, nhân nhanh số lượng lớn.
• Thường áp dụng cho: cây ăn quả, cây hoa, cây cảnh, cây lấy gỗ (keo, bạch đàn); ít áp dụng cho cây lương thực lấy hạt như lúa, ngô, lạc.

Muốn xem đầy đủ phần lý thuyết, em đọc bài Lý thuyết Công nghệ 7 Bài 5 tại Lý thuyết Công nghệ 7 Bài 5 (Kết nối tri thức).

Câu 1 trang 16: Chọn các hình thức nhân giống vô tính

Mẹo làm nhanh: hỏi “cây con mọc từ hạt hay từ một bộ phận của cây mẹ?”. Nếu từ bộ phận của cây mẹ thì đó là nhân giống vô tính.

Hình thức	Vô tính?	Vì sao
1. Khoai lang bằng dây	Có	Dùng đoạn thân (dây) làm giống
2. Khoai tây bằng củ	Có	Củ là thân biến dạng, mầm mọc từ củ
3. Ngô bằng hạt	Không	Hạt là kết quả của sinh sản hữu tính
4. Xoài bằng ghép	Có	Dùng cành/mắt ghép của cây mẹ
5. Hoa cúc bằng giâm cành	Có	Cắt cành cho ra rễ
6. Mía bằng đoạn thân	Có	Mỗi đoạn thân có mắt mọc thành cây mới
7. Hoa lan bằng nuôi cấy mô tế bào	Có	Cây con tạo từ mô, tế bào của cây mẹ

Đáp án: đánh dấu ✓ vào các ô 1, 2, 4, 5, 6, 7; không đánh dấu ô 3. Lời giải chi tiết có tại Câu 1 trang 16 SBT Công nghệ 7.

Câu 2 trang 16: Đặc điểm của cây con nhân giống vô tính

Đáp án: B – mang các đặc điểm giống với cây mẹ.

• A sai: cây con không thể “tốt hơn” cây mẹ vì không có sự biến đổi di truyền.
• C sai: cây con cũng không kém cây mẹ nếu được chăm sóc đúng.
• D sai: “một nửa của bố, một nửa của mẹ” là đặc điểm của sinh sản hữu tính (bằng hạt).

Xem thêm: Câu 2 trang 16 SBT Công nghệ 7.

Câu 3 trang 16: Đối tượng thường không nhân giống vô tính

Đáp án: C – cây lấy hạt như lúa, ngô, lạc.

Lúa, ngô, lạc trồng với diện tích rất lớn, hạt rẻ, gieo nhanh và thuận tiện bằng máy; nếu giâm hay ghép từng cây thì tốn công và chi phí. Trái lại, táo, xoài, bưởi, hoa hồng, hoa lan, keo, bạch đàn cần giữ nguyên giống quý nên nhân vô tính có lợi. Lưu ý chữ “thường không áp dụng” – đề không nói là không bao giờ.

Xem thêm: Câu 3 trang 16 SBT Công nghệ 7.

Câu 4 trang 16: Bộ phận hình thành cây con

Đáp án: C – lá, thân, cành, rễ.

Đây đều là cơ quan sinh dưỡng. Các phương án còn lại bị loại vì có hoa, quả, hạt – là cơ quan sinh sản (hạt do hoa thụ phấn mà thành). Phương án A có “hoa”, B có “hoa, quả”, D có “quả, hạt” nên đều sai. Ví dụ: lá bỏng, lá thu hải đường mọc cây con từ lá; sắn, mía từ thân; khoai lang từ dây.

Xem thêm: Câu 4 trang 16 SBT Công nghệ 7.

Câu 5 trang 17: Nối phương pháp với mô tả

Phương pháp	Mô tả đúng	Từ khoá nhận biết
Giâm cành	Cắt đoạn cành bánh tẻ dài khoảng 10–20 cm, nhúng gốc vào dung dịch kích thích ra rễ, cắm xuống đất ẩm cho ra rễ thành cây mới	“Cắt rời” rồi “cắm xuống đất”
Ghép	Dùng cành (hoặc mắt) của cây này ghép vào cây khác (gốc ghép), bó lại; chất dinh dưỡng đi từ gốc ghép sang cành ghép	Có “gốc ghép” và “cành ghép”
Chiết cành	Tách một đoạn vỏ của cành khỏe trên cây mẹ, bó đất và thuốc kích thích ra rễ; khi cành mọc rễ mới cắt khỏi cây mẹ đem trồng	Cành ra rễ khi còn dính cây mẹ

Phân biệt giâm và chiết: giâm thì cắt cành trước rồi mới ra rễ; chiết thì cho ra rễ trước rồi mới cắt cành. Xem thêm: Câu 5 trang 17 SBT Công nghệ 7.

Câu 6 trang 17: Thứ tự các bước giâm cành

Đáp án: A – Chọn cành giâm → Cắt cành giâm → Xử lí cành giâm → Cắm cành giâm → Chăm sóc cành giâm.

Lập luận: phải chọn cành tốt trên cây mẹ rồi mới cắt; cắt xong mới xử lí (cắt bớt lá, nhúng thuốc kích thích ra rễ); xử lí xong mới cắm; cuối cùng là chăm sóc (tưới ẩm, che nắng). Các phương án B, C, D đảo trật tự ở một bước nào đó, chẳng hạn B cắt trước khi chọn là vô lí.

Xem thêm: Câu 6 trang 17 SBT Công nghệ 7.

Câu 7 trang 17: Tiêu chuẩn chọn cành giâm là gì?

Đáp án: C – cành bánh tẻ, khỏe mạnh; không bị sâu, bệnh.

Vì sao phải là cành bánh tẻ?

• Cành quá non: mô mềm, ít chất dự trữ, dễ héo và dễ thối khi cắm xuống đất ẩm.
• Cành quá già: đã hóa gỗ nhiều, khả năng tạo rễ kém, ra rễ chậm.
• Cành bánh tẻ: ở giữa hai trạng thái trên, đủ chất dinh dưỡng, có đủ mắt và vẫn còn khả năng phân chia tế bào để ra rễ.
• Khỏe mạnh, không sâu bệnh: để cây con không mang mầm bệnh từ cây mẹ.

Loại trừ các phương án

• A (cành non) và B (cành già) sai vì chọn cực đoan.
• D (“non hoặc bánh tẻ”) sai vì đã cho phép dùng cành non.

Mẹo nhớ: “bánh tẻ” giống như bánh vừa chín tới – không non, không già. Lỗi hay gặp: chọn A vì nghĩ cành non dễ ra rễ.

Xem thêm: Câu 7 trang 17 SBT Công nghệ 7.

Câu 8 trang 17: Vì sao cắt bớt phiến lá của cành giâm?

Đáp án: D – giảm sự thoát hơi nước của cành giâm.

Lúc mới cắm, cành chưa có rễ nên không hút được nước, trong khi lá vẫn thoát hơi nước liên tục. Nếu để nguyên lá to, cành sẽ mất nước và héo khô. Cắt bớt phiến lá (thường chỉ giữ lại một phần nhỏ) làm giảm diện tích thoát hơi nước.

• A sai: ít lá hơn thì quang hợp giảm chứ không tăng.
• B sai: mục đích là ra rễ trước, chưa cần lá mới.
• C sai: ra rễ do thuốc kích thích và độ ẩm, không do cắt lá.

Xem thêm: Câu 8 trang 17 SBT Công nghệ 7.

Bảng đáp án nhanh

Câu	Đáp án
1	Chọn 1, 2, 4, 5, 6, 7
2	B
3	C
4	C
5	Giâm cành – Ghép – Chiết cành theo mô tả ở trên
6	A
7	C
8	D

Bài luyện tập thêm

1. Nhân giống hoa hồng bằng cách cắt cành cắm xuống đất ẩm thuộc phương pháp nào?
   Đáp án: giâm cành.
2. Vì sao khi giâm cành thường che mát và tưới ẩm cho cành?
   Đáp án: cành chưa có rễ nên dễ mất nước; che mát, giữ ẩm giúp cành không héo cho đến khi ra rễ.
3. Một bạn chọn cành rất non, xanh mướt trên cây bưởi để giâm. Em nhận xét thế nào?
   Đáp án: chưa đúng tiêu chuẩn; cành non dễ héo, thối. Nên chọn cành bánh tẻ, khỏe, không sâu bệnh.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm “nhân giống bằng củ, dây, đoạn thân” với nhân giống bằng hạt.
• Lẫn lộn giâm cành với chiết cành.
• Chọn cành non vì tưởng dễ sống.
• Nhớ sai thứ tự bước: quên rằng phải chọn rồi mới cắt.

Em có thể làm thêm bài tập tại 20 câu trắc nghiệm Công nghệ 7 Bài 5 hoặc đối chiếu giải SGK Công nghệ 7 Bài 5 và vở thực hành Bài 5.

Các bài SBT Công nghệ 7 Kết nối tri thức liền kề

• Bài 4: Thu hoạch sản phẩm trồng trọt
• Bài 7: Giới thiệu về rừng
• Giải SBT Công nghệ 7 – Kết nối tri thức (cả cuốn)

Câu hỏi thường gặp

Tiêu chuẩn chọn cành giâm là gì?

Cành giâm cần là cành bánh tẻ (không quá non, không quá già, có đủ mắt), khỏe mạnh và không bị sâu, bệnh. Đây là đáp án C của Câu 7 trang 17 SBT Công nghệ 7 Kết nối tri thức.

Vì sao phải cắt bớt phiến lá khi giâm cành?

Cành giâm chưa có rễ nên chưa hút được nước, trong khi lá vẫn thoát hơi nước. Cắt bớt phiến lá làm giảm thoát hơi nước, giúp cành không bị héo trước khi ra rễ.

Thứ tự các bước giâm cành là gì?

Chọn cành giâm, cắt cành giâm, xử lí cành giâm, cắm cành giâm, chăm sóc cành giâm (đáp án A, Câu 6 trang 17).

Cây con từ nhân giống vô tính có giống cây mẹ không?

Có. Vì được tạo ra từ bộ phận sinh dưỡng của cây mẹ, không qua thụ tinh, nên cây con mang các đặc điểm giống cây mẹ (đáp án B, Câu 2 trang 16).

Bài học liên quan

• Vai trò của rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và rừng sản xuất
• Thời vụ trồng rừng ở miền Nam và miền Trung nước ta là mùa nào?
• Mục đích của việc chăm sóc cây rừng là gì? Đáp án và giải thích
• Nhân giống cây trồng nhằm mục đích gì? Có những phương pháp nào?
• Thời vụ trồng rừng chính ở miền Bắc: mùa xuân và mùa thu
• Nhân giống cây trồng bằng phương pháp vô tính thường áp dụng cho đối tượng nào?