Trả lời nhanh
Sông chảy theo hướng vòng cung điển hình ở nước ta là sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam (thuộc hệ thống sông Thái Bình, vùng Đông Bắc). Sông Hồng không chảy vòng cung mà chảy theo hướng tây bắc – đông nam, vì thung lũng sông nằm dọc đường đứt gãy song song với dãy Hoàng Liên Sơn.
Hướng vòng cung nghĩa là gì?
Hướng vòng cung là dòng chảy uốn cong như hình cánh cung, mở ra phía biển. Dòng sông không đi thẳng mà vẽ thành những cung lớn, tựa như nan quạt xoè từ Tam Đảo ra phía đông.
Lí do nằm ở địa hình: vùng Đông Bắc có các cánh cung núi lớn (Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều). Sông chảy xen giữa các cánh cung nên phải uốn theo hình núi.
Hai hướng chảy chính của sông ngòi Bắc Bộ
| Hướng chảy | Các sông tiêu biểu | Nguyên nhân |
|---|---|---|
| Tây bắc – đông nam | Sông Hồng, sông Đà, sông Mã, sông Cả | Địa hình Tây Bắc nâng cao, các dãy núi và thung lũng xếp song song theo hướng tây bắc – đông nam |
| Vòng cung | Sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam (ngoài ra sách giáo khoa thường nêu thêm sông Lô, sông Gâm) | Địa hình Đông Bắc gồm các cánh cung núi mở rộng về phía đông |
Vì sao sông Hồng không phải là sông vòng cung?
Sông Hồng bắt nguồn từ Vân Nam (Trung Quốc), vào Việt Nam rồi chảy dọc theo một đới đứt gãy sâu, cùng hướng với dãy Hoàng Liên Sơn. Dòng chính khá thẳng, đi từ tây bắc xuống đông nam rồi đổ ra biển Đông qua đồng bằng sông Hồng.
Vì vậy, nếu câu hỏi trắc nghiệm cho phương án “sông Hồng” ở vị trí đáp án đúng của câu “sông nào chảy theo hướng vòng cung”, thì đó là phương án sai. Sông Hồng, sông Đà, sông Mã thuộc nhóm hướng tây bắc – đông nam.
Loại trừ nhanh khi làm trắc nghiệm
- Sông Hồng, sông Đà: tây bắc – đông nam → loại.
- Sông Mã, sông Cả: cũng tây bắc – đông nam (Bắc Trung Bộ) → loại.
- Sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam: cùng toả ra như nan quạt ở vùng Đông Bắc, uốn theo cánh cung → chọn.
- Sông Cửu Long (Mê Công), sông Đồng Nai: nằm ở Nam Bộ, địa hình thấp, không có cánh cung núi → không phải vòng cung.
Mẹo nhớ
Hãy gắn “vòng cung” với “Đông Bắc” và “hệ thống sông Thái Bình”: Cầu – Thương – Lục Nam cùng hợp lưu về vùng Phả Lại rồi toả ra cửa biển. Còn “tây bắc – đông nam” gắn với “Hồng – Đà – Mã – Cả”, các sông lớn nhất miền Bắc và Bắc Trung Bộ.
Lỗi sai thường gặp
- Thấy sông Hồng là sông lớn nhất miền Bắc nên nghĩ nó “đặc biệt” về hướng chảy. Thực tế hướng chảy phụ thuộc địa hình, không phụ thuộc độ lớn.
- Nhầm “hướng vòng cung” với “khúc khuỷu”. Vòng cung là uốn theo các cánh cung núi lớn, không chỉ là quanh co.
- Nhầm vùng: nghĩ sông Mã, sông Cả ở Bắc Trung Bộ cũng vòng cung vì cùng “miền Bắc”.
Luyện tập
- Điền vào chỗ trống: Sông Đà và sông Hồng chảy theo hướng ……, còn sông Cầu chảy theo hướng ……
Đáp án: tây bắc – đông nam; vòng cung. - Vì sao sông ngòi vùng Đông Bắc có nhiều sông chảy theo hướng vòng cung?
Gợi ý: vì địa hình có các cánh cung núi mở rộng về phía đông, sông chảy xen giữa các cánh cung nên uốn theo. - Trong các sông: Hồng, Mã, Thương, Cả, sông nào chảy vòng cung?
Đáp án: sông Thương.
Lưu ý: nếu đề của bạn có thêm sông Lô, sông Gâm, hãy đối chiếu với sách giáo khoa đang học, vì một số sách xếp hai sông này vào nhóm vòng cung cùng sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam.
Câu hỏi thường gặp
Sông Hồng chảy theo hướng nào?
Sông Hồng chảy theo hướng tây bắc – đông nam, cùng hướng với dãy Hoàng Liên Sơn và các đới đứt gãy ở Tây Bắc, không phải hướng vòng cung.
Kể tên các sông chảy theo hướng vòng cung ở nước ta.
Điển hình là sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam ở vùng Đông Bắc; sách giáo khoa thường nêu thêm sông Lô, sông Gâm.
Vì sao Đông Bắc có sông chảy vòng cung?
Vì địa hình Đông Bắc gồm các cánh cung núi (Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều) mở rộng về phía đông, sông chảy giữa các cánh cung nên uốn theo.
Ngoài vòng cung, sông ngòi Bắc Bộ còn chảy theo hướng nào?
Hướng tây bắc – đông nam, tiêu biểu là sông Hồng, sông Đà, sông Mã, sông Cả.