Mùa mưa ở miền Nam dài hơn miền Bắc chủ yếu do miền Nam có vị trí nào?

Đề bài trên thường được ra dưới dạng điền khuyết: “Mùa mưa ở miền Nam dài hơn miền Bắc là do miền Nam có vị trí…”. Phần cần điền là gần xích đạo hơn. Nếu đề cho sẵn bốn phương án, em hãy chọn phương án có ý này (hoặc ý tương đương: ở vĩ độ thấp hơn, gần vùng nội chí tuyến – xích đạo).

Giải thích vì sao vị trí gần xích đạo làm mùa mưa dài hơn

1. Nhận nhiều bức xạ, nền nhiệt cao quanh năm. Không khí nóng ẩm bốc lên mạnh, dễ hình thành mây đối lưu và mưa.
2. Gió mùa Tây Nam hoạt động lâu hơn. Khối khí xích đạo – Ấn Độ Dương mang nhiều hơi nước vào Nam Bộ và Tây Nguyên từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, có năm kéo dài đến tháng 11.
3. Dải hội tụ nhiệt đới và các nhiễu động nhiệt đới hoạt động trên vĩ độ thấp trong thời gian dài, tạo mưa dông diện rộng.
4. Không có “mùa đông lạnh”. Gió mùa Đông Bắc suy yếu mạnh khi xuống phía nam, nên miền Nam chỉ có hai mùa rõ rệt: mưa và khô.

So sánh nhanh miền Bắc và miền Nam

Loại trừ các lí do dễ nhầm

• “Miền Nam có diện tích rộng hơn”: sai, diện tích không quyết định độ dài mùa mưa.
• “Miền Nam có nhiều núi cao hơn”: sai, miền Bắc mới có các dãy núi cao như Hoàng Liên Sơn; địa hình chỉ làm thay đổi lượng mưa cục bộ.
• “Miền Nam giáp biển nhiều hơn”: cả hai miền đều tiếp giáp Biển Đông; biển làm tăng độ ẩm nhưng không phải nguyên nhân chính của sự khác biệt về độ dài mùa mưa.
• “Miền Nam chịu gió mùa Đông Bắc mạnh hơn”: ngược lại, miền Bắc chịu gió này mạnh hơn.

Mẹo nhớ

Hãy nhớ câu: “Càng gần xích đạo – càng nóng ẩm – càng mưa lâu”. Khi gặp câu hỏi so sánh khí hậu hai miền, em hãy bắt đầu bằng yếu tố vĩ độ rồi mới tới gió mùa.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm “mùa mưa dài hơn” với “lượng mưa lớn hơn”: hai ý này khác nhau. Một số nơi ở miền Bắc, miền Trung có tổng lượng mưa rất lớn dù mùa mưa không dài hơn.
• Cho rằng miền Nam mưa quanh năm: thực tế Nam Bộ có mùa khô rõ rệt (khoảng tháng 11 đến tháng 4).

Luyện tập

1. Câu 1. Vì sao khí hậu Nam Bộ chia thành hai mùa mưa – khô rõ rệt, còn miền Bắc có bốn mùa?
   Gợi ý: Nam Bộ ở vĩ độ thấp, nóng quanh năm, chủ yếu thay đổi theo hướng gió (Tây Nam mùa mưa, Đông Bắc yếu mùa khô). Miền Bắc ở vĩ độ cao hơn, chịu gió mùa Đông Bắc mạnh nên có mùa đông lạnh, tạo đủ bốn mùa.
2. Câu 2. Điền vào chỗ trống: “Gió mùa Tây Nam mang mưa đến Nam Bộ vào mùa ……”.
   Đáp án: hạ (mùa mưa, khoảng tháng 5 – 10).
3. Câu 3. Nêu hai yếu tố khiến miền Nam ít chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc.
   Đáp án: ở xa nguồn phát khối khí lạnh phương Bắc; gió bị biến tính, yếu dần khi đi xuống vĩ độ thấp.