Trả lời nhanh
Phần lớn nước trên lục địa tập trung ở băng hà (băng tuyết ở hai cực và các đỉnh núi cao). Băng chiếm khoảng 68–69% lượng nước ngọt trên Trái Đất, nhiều hơn nước ngầm, hồ hay sông. Sông và hồ chỉ chiếm một phần rất nhỏ, vì phần lớn nước ngọt bị “giữ” dưới dạng băng.
Đề bài và cách hiểu đúng
Câu hỏi này thường gặp trong phần Thủy quyển của môn Địa lí, dưới dạng điền khuyết: “Phần lớn nước trên lục địa tập trung ở …”. Các lựa chọn hay đưa ra là sông ngòi, hồ, nước ngầm và băng hà (băng tuyết).
Nước trên lục địa gồm: nước ở sông, hồ, đầm lầy, nước ngầm, băng hà, hơi ẩm trong đất. Đề hỏi nơi “tập trung nhiều nhất”, nên ta so sánh trữ lượng của từng dạng.
Vì sao đáp án là băng hà?
- Nước ngọt chủ yếu ở thể rắn. Các lớp băng phủ Greenland, Nam Cực và băng ở núi cao chứa lượng nước khổng lồ, tích tụ qua hàng nghìn năm.
- Nước ngầm đứng thứ hai. Nước ngầm chiếm khoảng 30% lượng nước ngọt, nhưng vẫn thua băng.
- Nước mặt chiếm rất ít. Hồ, sông, đầm lầy cộng lại chỉ khoảng 1% nước ngọt, trong đó riêng sông chỉ chiếm phần nhỏ hơn nữa.
Các con số trên là số liệu làm tròn, mỗi tài liệu có thể lệch nhau một chút. Nhưng thứ tự luôn giống nhau: băng hà, rồi đến nước ngầm, rồi mới đến nước mặt.
Loại trừ từng phương án
| Phương án | Nhận xét |
|---|---|
| Sông ngòi | Sai. Sông có lưu lượng lớn, nhìn thấy nhiều, nhưng lượng nước tại một thời điểm rất nhỏ vì nước chảy ra biển liên tục. |
| Hồ | Sai. Hồ chứa nhiều hơn sông, nhưng vẫn chỉ là một phần nhỏ của nước mặt. |
| Nước ngầm | Sai trong đa số tài liệu. Đây là nguồn lớn thứ hai, nên dễ gây nhầm. Nó chỉ đúng nếu đề hỏi về nước ngọt ở thể lỏng. |
| Băng hà (băng tuyết) | Đúng. Là nơi chứa nhiều nước nhất trên các lục địa. |
Mẹo nhớ
Hãy nhớ câu: “Nước ngọt đóng băng là kho lớn nhất.” Muốn nhớ thứ tự, dùng chuỗi Băng – Ngầm – Mặt: băng hà nhiều nhất, nước ngầm nhì, nước mặt (hồ, sông…) ít nhất.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn sông hoặc hồ vì đó là nước ta thấy hằng ngày. Cảm nhận này không đúng với số liệu toàn cầu.
- Chọn nước ngầm vì nghĩ “dưới đất rất nhiều”. Nước ngầm nhiều, nhưng vẫn ít hơn băng.
- Nhầm với đại dương. Đại dương chứa khoảng 97% tổng lượng nước Trái Đất, nhưng đề đang hỏi về nước trên lục địa.
Ý nghĩa thực tế
Vì phần lớn nước ngọt bị khóa trong băng, nên khi khí hậu ấm lên, băng tan sẽ làm mực nước biển dâng. Đồng thời, lượng nước ngọt con người dùng trực tiếp (sông, hồ, nước ngầm nông) rất hạn chế, cần được sử dụng tiết kiệm và bảo vệ khỏi ô nhiễm.
Luyện tập
- Sắp xếp theo thứ tự giảm dần về lượng nước ngọt: nước ngầm, băng hà, hồ và sông.
Đáp án: băng hà → nước ngầm → hồ và sông. - Điền từ: “Trên lục địa, nước ở sông và hồ chiếm tỉ lệ … so với nước ở băng hà.”
Đáp án: rất nhỏ. - Vì sao nói nước ngọt dồi dào nhưng con người vẫn có thể thiếu nước sinh hoạt?
Gợi ý: phần lớn nước ngọt nằm ở băng hà ở vùng cực, núi cao và nước ngầm sâu, khó khai thác. Lượng nước mặt dễ dùng thì ít và phân bố không đều.
Câu hỏi thường gặp
Phần lớn nước trên lục địa tập trung ở đâu?
Ở băng hà (băng tuyết) ở hai cực và các vùng núi cao. Băng chiếm khoảng 68–69% lượng nước ngọt trên Trái Đất.
Nước ngầm có nhiều hơn băng hà không?
Không. Nước ngầm chiếm khoảng 30% nước ngọt, đứng thứ hai sau băng hà.
Sông và hồ chiếm bao nhiêu phần nước ngọt?
Rất ít, nước mặt nói chung (hồ, sông, đầm lầy…) chỉ khoảng 1% nước ngọt, nên việc tiết kiệm và bảo vệ nguồn nước là rất cần thiết.
Vì sao đề hỏi nước trên lục địa mà không tính đại dương?
Vì đại dương chứa khoảng 97% tổng lượng nước Trái Đất và là nước mặn. Câu hỏi chỉ xét nước ở trên các lục địa.