Trả lời nhanh
Vị trí địa lí của nước ta tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nền kinh tế đa dạng, toàn diện: nông nghiệp nhiệt đới, kinh tế biển, giao thông và du lịch. Đồng thời, nước ta dễ giao lưu, hợp tác, hội nhập với khu vực và thế giới. Lí do: nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến, gần trung tâm Đông Nam Á, giáp Biển Đông và nằm trên các tuyến giao thông quốc tế quan trọng.
Đặc điểm vị trí địa lí cần nhớ trước
Muốn giải thích được “thuận lợi”, bạn phải nắm vị trí của nước ta gồm những yếu tố nào. Chỉ cần nhớ năm ý sau:
- Nằm ở rìa phía đông của bán đảo Đông Dương, gần trung tâm khu vực Đông Nam Á.
- Nằm hoàn toàn trong vùng nội chí tuyến của nửa cầu Bắc (khoảng từ 8°34’B đến 23°23’B trên đất liền).
- Nằm trong khu vực châu Á gió mùa.
- Vừa gắn với lục địa Á – Âu, vừa mở ra Biển Đông và Thái Bình Dương.
- Có biên giới đất liền với Trung Quốc, Lào, Campuchia; có đường bờ biển dài khoảng 3260 km.
Các thuận lợi chính và vì sao có được
| Thuận lợi | Do yếu tố vị trí nào? | Biểu hiện |
|---|---|---|
| Phát triển nông nghiệp nhiệt đới | Nội chí tuyến, châu Á gió mùa | Nhiệt – ẩm dồi dào, cây trồng sinh trưởng quanh năm, có thể trồng lúa nước, cà phê, cao su, cây ăn quả… |
| Phát triển kinh tế biển | Giáp Biển Đông, bờ biển dài | Đánh bắt, nuôi trồng thủy sản, du lịch biển, dầu khí, cảng biển, giao thông biển |
| Giao thông và giao lưu quốc tế | Gần trung tâm Đông Nam Á, nằm trên tuyến hàng hải, hàng không quốc tế | Dễ thông thương đường bộ, đường biển, đường hàng không với các nước láng giềng và thế giới |
| Hội nhập, hợp tác | Cầu nối giữa đất liền và hải đảo Đông Nam Á, nằm trong khu vực kinh tế năng động | Thu hút đầu tư, hợp tác kinh tế, văn hóa; tham gia các tổ chức khu vực và toàn cầu |
| Tài nguyên khoáng sản và sinh vật phong phú | Nơi giao nhau của các vành đai sinh khoáng; nơi gặp gỡ các luồng sinh vật | Nhiều loại khoáng sản; hệ động thực vật đa dạng, vừa nhiệt đới vừa có thành phần ôn đới, cận nhiệt |
| Quốc phòng – an ninh | Có vị trí chiến lược ở Đông Nam Á, có vùng biển rộng | Điều kiện bảo vệ chủ quyền biển đảo, hợp tác giữ hòa bình, ổn định khu vực |
Giải thích sâu hơn: vì sao “nội chí tuyến” lại là lợi thế?
Nằm gần xích đạo hơn các nước ôn đới nên nước ta quanh năm nhận lượng bức xạ mặt trời lớn, nhiệt độ trung bình năm cao. Khi kết hợp với gió mùa mang hơi ẩm từ biển vào, ta có khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều. Đây là nền tảng của nông nghiệp nhiệt đới, thâm canh, tăng vụ, đồng thời tạo ra sự đa dạng sinh học lớn.
Còn Biển Đông là “cửa ngõ” của nước ta. Vùng biển giàu hải sản, dầu khí, có nhiều vũng vịnh nước sâu, bãi biển đẹp. Nhờ đó, kinh tế biển (thủy sản, du lịch, giao thông vận tải biển, khai thác dầu khí) trở thành thế mạnh lâu dài. Quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa thuộc chủ quyền Việt Nam cũng có ý nghĩa lớn về kinh tế và quốc phòng.
Vị trí địa lí cũng có khó khăn
Đề bài hỏi “thuận lợi” thì bạn trả lời thuận lợi, nhưng khi đề yêu cầu đánh giá toàn diện, đừng quên mặt trái:
- Thiên tai thường xuyên: bão, lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn, sạt lở.
- Thời tiết thất thường do gió mùa, ảnh hưởng đến sản xuất nông nghiệp.
- Cạnh tranh khu vực, an ninh biên giới và vấn đề tranh chấp trên Biển Đông đòi hỏi đảm bảo chủ quyền và bảo vệ lợi ích quốc gia.
Mẹo nhớ nhanh: công thức “3 Biển – Gió – Giao”
- Biển: giáp Biển Đông → kinh tế biển.
- Gió (và nhiệt): nội chí tuyến, gió mùa → nông nghiệp nhiệt đới, sinh vật phong phú.
- Giao: giao thông, giao lưu, hội nhập vì ở trung tâm Đông Nam Á.
Khi gặp câu trắc nghiệm có các phương án khác nhau, hãy đối chiếu từng phương án với ba nhóm trên. Phương án nào nói tới thuận lợi cho phát triển kinh tế toàn diện, giao lưu, hội nhập thường là phương án đúng.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm vị trí “nội chí tuyến” với “ở xích đạo”: nước ta ở khoảng 8°34’B – 23°23’B, không nằm trên xích đạo.
- Chỉ kể ra thuận lợi mà không giải thích vì sao; điểm cao cần có mối quan hệ nguyên nhân – kết quả.
- Nhầm “thuận lợi của vị trí” với “thuận lợi của địa hình” hay “của dân cư”: mỗi nhóm có nguyên nhân riêng.
- Quên nêu ý nghĩa về quốc phòng – an ninh khi đề hỏi ý nghĩa tổng hợp.
Bài luyện tập
- Câu hỏi: Vì sao nói nước ta có điều kiện phát triển giao thông vận tải biển?
Gợi ý đáp án: Nước ta giáp Biển Đông, có đường bờ biển dài, nhiều vũng vịnh kín gió, nước sâu thuận lợi xây cảng, lại nằm trên tuyến hàng hải quốc tế quan trọng nối Thái Bình Dương với Ấn Độ Dương. - Câu hỏi: Nêu hai thuận lợi và hai khó khăn của vị trí địa lí đối với sản xuất nông nghiệp.
Gợi ý đáp án: Thuận lợi: nhiệt – ẩm dồi dào, trồng được nhiều loại cây nhiệt đới; có thể trồng quanh năm, tăng vụ. Khó khăn: bão, lũ, hạn hán, xâm nhập mặn; sâu bệnh phát triển mạnh trong khí hậu nóng ẩm. - Điền khuyết: Nước ta nằm ở khu vực châu Á ______, vừa gắn với lục địa vừa mở ra ______, nên có điều kiện phát triển nền kinh tế ______.
Đáp án: gió mùa; Biển Đông (Thái Bình Dương); đa dạng, toàn diện.
Câu hỏi thường gặp
Vị trí địa lí của nước ta tạo điều kiện thuận lợi cho việc gì?
Tạo điều kiện phát triển nền kinh tế đa dạng, gồm nông nghiệp nhiệt đới, kinh tế biển, giao thông, du lịch. Đồng thời thuận lợi giao lưu, hợp tác và hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế giới.
Vì sao vị trí nội chí tuyến thuận lợi cho nông nghiệp?
Vì nước ta nhận nhiều bức xạ mặt trời, nhiệt độ cao quanh năm, kết hợp gió mùa mang ẩm nên nhiệt – ẩm dồi dào, cây trồng sinh trưởng quanh năm và có thể tăng vụ.
Vị trí địa lí nước ta có khó khăn gì?
Nước ta chịu nhiều thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán; thời tiết thất thường; đồng thời phải đối mặt với yêu cầu bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới và biển đảo.
Nước ta nằm ở khu vực nào của châu Á?
Nước ta nằm ở rìa đông bán đảo Đông Dương, thuộc khu vực Đông Nam Á, trong vùng châu Á gió mùa và hoàn toàn nằm trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc.