Trả lời nhanh
Đáp án D – phần mềm nội gián. Trojan (ngựa thành Troy) là loại phần mềm trông như chương trình hợp pháp, hữu ích để người dùng yên tâm cài đặt, nhưng bên trong lại ẩn đoạn mã đánh cắp dữ liệu hoặc mở cửa cho kẻ tấn công điều khiển máy, giống một “nội gián” nằm trong hàng ngũ ta.
Đề bài và các phương án
Trojan gọi là gì?
- A. Phần mềm độc
- B. Mã độc
- C. Ứng dụng độc
- D. Phần mềm nội gián
Vì sao chọn D?
Cái tên Trojan lấy từ tích “con ngựa gỗ thành Troy”. Quân Hy Lạp giấu lính trong con ngựa gỗ, đem tặng như một món quà, rồi đêm đến lính chui ra mở cổng thành. Trojan trong máy tính hoạt động đúng như vậy.
- Vỏ bọc: giả làm game, phần mềm crack, trình cập nhật, tệp đính kèm email “hoá đơn”.
- Bên trong: ẩn mã độc để ăn cắp mật khẩu, ghi phím gõ, cài thêm phần mềm xấu, mở “cửa hậu” (backdoor).
- Người dùng tự mở cửa: chính người dùng chủ động tải và chạy, nên Trojan giống kẻ nội gián được “mời” vào nhà.
Loại trừ từng phương án
| Phương án | Nhận xét |
|---|---|
| A. Phần mềm độc | Cách nói chung chung, không nêu được đặc điểm riêng của Trojan. Virus, sâu, ransomware… cũng đều là “phần mềm độc”. |
| B. Mã độc | Trojan thuộc nhóm mã độc (malware) nhưng đây là tên gọi của cả nhóm, không phải cách gọi đặc trưng cho riêng Trojan. |
| C. Ứng dụng độc | Không phải thuật ngữ chuẩn trong an toàn thông tin. |
| D. Phần mềm nội gián | Nêu đúng bản chất: giả dạng vô hại, nằm sẵn trong máy rồi hoạt động ngầm. |
Lưu ý: nếu đề không có phương án D mà chỉ hỏi “Trojan thuộc loại nào?”, câu trả lời đúng sẽ là “mã độc”. Hãy đọc kỹ câu hỏi đang hỏi “loại” hay “tên gọi đặc trưng”.
Phân biệt Trojan với virus và sâu máy tính
| Loại | Cách lây | Tự nhân bản? |
|---|---|---|
| Virus | Gắn vào tệp/chương trình khác, lây khi chạy tệp đó | Có |
| Sâu (worm) | Tự lan qua mạng, không cần người dùng mở tệp | Có |
| Trojan | Giả dạng phần mềm hữu ích, người dùng tự cài | Thường không |
Mẹo nhớ: Virus = “ký sinh”, Sâu = “bò lan”, Trojan = “ngựa gỗ tặng quà”.
Lỗi sai thường gặp
- Nghĩ Trojan là virus. Trojan thường không tự nhân bản, chỉ lây khi người dùng bị lừa cài.
- Cho rằng cài phần mềm miễn phí, bản crack là an toàn vì “nhìn bình thường”.
- Chọn B chỉ vì thấy “mã độc” nghe đúng, bỏ qua yêu cầu “gọi là gì” của đề.
Cách phòng tránh Trojan
- Chỉ tải phần mềm từ nguồn chính thức (cửa hàng ứng dụng, trang nhà phát hành).
- Không mở tệp đính kèm hoặc đường liên kết lạ trong email, tin nhắn.
- Cập nhật hệ điều hành và dùng phần mềm diệt mã độc.
- Không dùng phần mềm crack; bật tường lửa.
Luyện tập
Câu 1. Một bạn tải “game miễn phí” từ trang lạ, sau đó tài khoản mạng xã hội bị đánh cắp mật khẩu. Đây nhiều khả năng là loại mã độc nào?
Đáp án: Trojan, vì game là vỏ bọc, bên trong ẩn mã đánh cắp thông tin.
Câu 2. Loại mã độc nào tự lan truyền qua mạng mà không cần người dùng mở tệp: virus, sâu hay Trojan?
Đáp án: Sâu máy tính (worm).
Câu 3. Vì sao nói Trojan “giống kẻ nội gián”?
Đáp án: Vì nó được người dùng tự cài vào máy dưới dạng phần mềm hợp pháp rồi hoạt động ngầm gây hại từ bên trong.
Câu hỏi thường gặp
Trojan là gì?
Trojan là loại mã độc giả dạng phần mềm hợp pháp, hữu ích. Khi người dùng cài đặt, nó âm thầm đánh cắp dữ liệu hoặc mở cửa cho kẻ tấn công điều khiển máy.
Trojan có phải là virus không?
Không hoàn toàn. Cả hai đều thuộc nhóm mã độc, nhưng virus tự lây bằng cách gắn vào tệp khác, còn Trojan thường không tự nhân bản mà dựa vào việc người dùng bị lừa cài đặt.
Vì sao Trojan được gọi là phần mềm nội gián?
Vì nó trà trộn vào máy dưới vỏ bọc vô hại, như con ngựa gỗ thành Troy chứa lính bên trong, rồi hoạt động ngầm từ bên trong hệ thống.
Làm sao để tránh bị nhiễm Trojan?
Chỉ tải phần mềm từ nguồn chính thức, không mở tệp hoặc liên kết lạ, không dùng bản crack, cập nhật hệ điều hành và dùng phần mềm diệt mã độc.