Sông nào sau đây có mùa lũ vào thu đông? Đáp án và giải thích

Đề bài và cách hiểu

Câu hỏi thường gặp trong phần Địa lí tự nhiên Việt Nam (sông ngòi) là: “Sông nào sau đây có mùa lũ vào thu đông?”, trong đó sông Ba được ghép với các sông quen thuộc khác như sông Hồng, sông Mã, sông Cửu Long. Nếu đề của em có các sông khác, em vẫn dùng được cách làm bên dưới: xác định sông chảy ở miền nào, rồi nhớ mùa mưa của miền đó.

Vì sao sông Ba có lũ vào thu đông?

• Vị trí: sông Ba bắt nguồn từ vùng núi Tây Nguyên, chảy qua Gia Lai, Đắk Lắk (cũ) rồi đổ ra biển ở vùng Phú Yên (sông còn gọi là Đà Rằng ở hạ lưu), thuộc khu vực Nam Trung Bộ.
• Mưa lệch mùa: dải đồng bằng ven biển miền Trung đón bão và gió mùa Đông Bắc vào cuối năm, nên mưa nhiều nhất vào thu đông chứ không phải mùa hạ.
• Địa hình: núi sát biển, sông ngắn, dốc, nên nước tập trung nhanh; lũ lên nhanh, rút nhanh. Mùa cạn kéo dài và sâu sắc vào các tháng còn lại.

So sánh mùa lũ sông ngòi ba miền

Loại trừ các phương án thường gặp

• Sông Hồng: mưa ở Bắc Bộ tập trung vào mùa hạ nên lũ vào hạ, không phải thu đông. Sai.
• Sông Mã: thuộc khu vực chuyển tiếp Bắc Bộ – Bắc Trung Bộ, lũ chủ yếu vào mùa hạ đến đầu thu, chưa phải điển hình của thu đông như sông miền Trung. Sai.
• Sông Cửu Long: lũ theo mùa mưa Nam Bộ, bắt đầu từ giữa mùa hạ, đỉnh vào khoảng tháng 9 – 10; lại điều tiết bởi Biển Hồ nên lũ lên chậm, khác kiểu “lên nhanh, rút nhanh” của sông miền Trung. Sai.

Mẹo nhớ nhanh

Em nhớ câu: “Bắc lũ hạ, Trung lũ đông, Nam lũ thu” (nghĩa là lũ càng đi về phía nam của miền Trung càng muộn). Sông miền Trung ngắn, dốc nên lũ “đến vội, đi vội”. Gặp tên sông Ba, Thu Bồn, Trà Khúc, Kôn, Đà Rằng thì nghĩ ngay đến thu đông.

Lỗi sai thường gặp

• Cho rằng mọi sông Việt Nam đều lũ vào mùa hạ vì “mùa mưa là mùa hè”. Thực tế mưa ở Trung Bộ lệch sang thu đông.
• Nhầm sông Ba (ở Nam Trung Bộ) với sông Ba ở nơi khác hoặc với sông Bạ; chỉ cần nhớ sông Ba đổ ra biển ở Phú Yên.
• Quên rằng sông Cửu Long có lũ vào cuối hạ – thu, dễ bị gộp nhầm với “thu đông”.

Luyện tập

1. Điền khuyết: Sông ngòi Nam Trung Bộ có mùa lũ vào ……, lũ lên và rút ……. Đáp án: thu đông; nhanh.
2. Chọn đáp án: Nguyên nhân chính làm sông ngòi Nam Trung Bộ có lũ vào thu đông là gì? A. Tuyết tan; B. Mưa bão và gió mùa Đông Bắc gặp địa hình dốc; C. Nước từ hồ điều tiết; D. Triều cường. Đáp án: B.
3. Tự luận ngắn: Vì sao sông Hồng không có lũ vào thu đông như sông Ba? Gợi ý: mưa Bắc Bộ tập trung mùa hạ, lưu vực rộng nên lũ lên chậm; mùa đông ở Bắc Bộ ít mưa.