Trả lời nhanh
Đáp án 10 câu trắc nghiệm Công nghệ 12 Bài 13: 1-C, 2-D, 3-D, 4-D, 5-C, 6-D, 7-B, 8-C, 9-D, 10-D. Điểm chung của cả bài: mạch điện tử điều khiển là mạch thực hiện chức năng điều khiển, được phân loại theo chức năng, công suất, mức độ tự động hoá và có mặt từ thiết bị gia dụng đến vệ tinh, rôbot.
Bảng đáp án nhanh 10 câu
| Câu | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Đáp án | C | D | D | D | C | D | B | C | D | D |
Em để ý: có tới 6/10 câu đáp án là “cả các ý đều đúng/đều sai”. Dạng câu này rất hay gặp ở bài khái niệm, nên nắm chắc ý chính sẽ nhanh hơn học thuộc từng câu.
Kiến thức cần nhớ trước khi làm bài
- Khái niệm: mạch điện tử điều khiển là mạch điện tử thực hiện chức năng điều khiển một thiết bị hay một quá trình nào đó (đóng/cắt, đổi tốc độ, báo hiệu…).
- Sơ đồ khối tổng quát: tín hiệu vào → mạch điều khiển → đối tượng điều khiển (ĐTĐK); từ ĐTĐK có đường hồi tiếp về mạch điều khiển để mạch biết kết quả và điều chỉnh.
- Phân loại: theo chức năng (điều khiển tín hiệu, điều khiển tốc độ động cơ…), theo công suất (lớn, nhỏ), theo mức độ tự động hoá (điều khiển cứng bằng mạch điện tử, điều khiển có lập trình).
- Ứng dụng: thiết bị dân dụng (máy giặt, nồi cơm điện, máy tính), công nghiệp (điều khiển từ máy tính, rôbot, động cơ bước), viễn thông và hàng không vũ trụ (vệ tinh, tàu con thoi).
Đáp án và giải thích từng câu
Câu 1. Đáp án nào không thuộc phân loại mạch điện tử điều khiển?
Các phương án: A. Điều khiển tín hiệu; B. Điều khiển cứng bằng mạch điện tử; C. Điều khiển không có lập trình; D. Điều khiển tốc độ.
Đáp án: C. A và D là hai nhóm phân loại theo chức năng. B là cách gọi nhóm điều khiển cứng theo mức độ tự động hoá, đối lập với điều khiển có lập trình. Cụm “điều khiển không có lập trình” không phải tên gọi dùng trong bài nên đề chọn làm phương án “không thuộc”.
Mẹo: gặp câu phủ định (“không thuộc”, “sai”), em gạch chân từ phủ định trước khi đọc phương án, rồi chọn phương án có tên gọi lạ so với bài học.
Câu 2. Phát biểu nào đúng về công suất của mạch điện tử điều khiển?
A. Chỉ có công suất lớn; B. Chỉ có công suất nhỏ; C. Chỉ có công suất vừa; D. Có loại công suất lớn và có loại công suất nhỏ.
Đáp án: D. Mạch điều khiển đèn LED trang trí chỉ cần công suất nhỏ, còn mạch điều khiển động cơ băng chuyền trong nhà máy cần công suất lớn. A, B, C dùng từ “chỉ” nên bị loại ngay.
Câu 3. Đâu là ứng dụng của mạch điện tử điều khiển?
A. Vệ tinh Vinasat-1; B. Tàu vũ trụ con thoi; C. Động cơ bước; D. Cả 3 đáp án trên.
Đáp án: D. Vệ tinh và tàu vũ trụ cần mạch điều khiển để giữ quỹ đạo, tư thế và xử lý tín hiệu; động cơ bước được điều khiển bằng chuỗi xung điện từ mạch điều khiển. Cả ba đều đúng.
Câu 4. Chọn đáp án sai: thiết bị nào không thuộc ứng dụng mạch điện tử điều khiển?
A. Máy giặt; B. Nồi cơm điện; C. Máy tính; D. Cả 3 đáp án đều sai.
Đáp án: D. Máy giặt, nồi cơm điện, máy tính đều có mạch điện tử điều khiển (chương trình giặt, hẹn giờ nấu, xử lý lệnh…). Tức là không thiết bị nào “không thuộc”, nên nói “cả ba đều sai” mới là mệnh đề đúng với yêu cầu của đề.
Lỗi hay gặp: đọc lướt rồi chọn A, B hoặc C vì tưởng thiết bị gia dụng thì không có mạch điều khiển. Ngày nay hầu như thiết bị điện gia dụng “thông minh” đều có.
Câu 5. Động cơ bước được ứng dụng ở đâu?
A. Trong rôbot; B. Trong cơ cấu lái của máy bay để xác định phương và chiều; C. Cả hai đáp án trên đều đúng; D. Cả hai đều sai.
Đáp án: C. Động cơ bước quay từng bước góc nhỏ, chính xác nên phù hợp với khớp rôbot và các cơ cấu cần định vị phương, chiều.
Câu 6. Phát biểu nào sau đây đúng?
A. Mạch điện tử điều khiển là mạch điện tử thực hiện chức năng điều khiển; B. Mạch điều khiển tín hiệu là mạch điện tử điều khiển; C. Mạch điều khiển tốc độ động cơ điện xoay chiều một pha là mạch điện tử điều khiển; D. Cả 3 đáp án đều đúng.
Đáp án: D. A là định nghĩa. B và C là hai ví dụ cụ thể của định nghĩa đó, chính là nội dung hai bài tiếp theo: trắc nghiệm Bài 14 – Mạch điều khiển tín hiệu và trắc nghiệm Bài 15 – Mạch điều khiển tốc độ động cơ điện xoay chiều một pha.
Câu 7. Trong mô hình điều khiển công nghiệp từ máy tính, tín hiệu được lấy từ đâu?
A. Màn hình; B. Bàn phím; C. Bộ điều khiển; D. Động cơ.
Đáp án: B. Người vận hành nhập lệnh qua bàn phím, máy tính xử lý rồi gửi tín hiệu qua mạch giao tiếp đến thiết bị. Màn hình chỉ hiển thị (đầu ra), bộ điều khiển là nơi xử lý tín hiệu, còn động cơ là đối tượng được điều khiển, đều không phải nơi “lấy” lệnh ban đầu.
Câu 8. Đâu là sơ đồ khối tổng quát của mạch điện tử điều khiển?
Bốn phương án là bốn hình vẽ sơ đồ khối. Đáp án đúng là C: sơ đồ có đủ tín hiệu vào, mạch điều khiển, ĐTĐK và đường hồi tiếp đúng chiều (từ ĐTĐK về mạch điều khiển).
- Phương án A bị loại vì thiếu đường hồi tiếp.
- Phương án B bị loại vì mũi tên hồi tiếp vẽ sai chiều.
- Phương án D bị loại vì đặt sai vị trí khối đối tượng điều khiển.
Cách làm nhanh: kiểm tra ba thứ theo thứ tự “có hồi tiếp không – hồi tiếp đi đúng chiều không – các khối xếp đúng thứ tự không”.
Câu 9. Dựa vào đâu để phân loại mạch điện tử điều khiển?
A. Công suất; B. Chức năng; C. Mức độ tự động hoá; D. Cả 3 đáp án đều đúng.
Đáp án: D. Mỗi tiêu chí cho một cách chia khác nhau, nên cùng một mạch có thể thuộc nhiều nhóm: ví dụ mạch điều khiển tốc độ quạt vừa là “điều khiển tốc độ” (chức năng) vừa là “công suất nhỏ”.
Câu 10. Công dụng của mạch điện tử điều khiển là gì?
A. Điều khiển tín hiệu; B. Điều khiển thiết bị điện dân dụng; C. Điều khiển trò chơi, giải trí; D. Cả 3 đáp án đều đúng.
Đáp án: D. Từ đèn báo, thiết bị gia dụng đến máy chơi game đều dùng mạch điều khiển; cả ba ý đều nằm trong phạm vi công dụng.
Mẹo nhớ nhanh toàn bài
- “Vào – Điều khiển – Đối tượng – Hồi tiếp”: nhớ 4 cụm này là vẽ được sơ đồ khối và loại được các hình sai ở câu 8.
- “Chức năng – Công suất – Tự động hoá”: ba tiêu chí phân loại, gần như chắc chắn xuất hiện trong câu “cả 3 đều đúng”.
- Ứng dụng: chia ba vùng: nhà (máy giặt, nồi cơm), nhà máy (rôbot, động cơ bước, điều khiển từ máy tính), bầu trời (vệ tinh, tàu con thoi).
Những lỗi sai thường gặp
- Bỏ qua từ “không”, “sai” trong đề (câu 1, câu 4).
- Nhầm “mạch điều khiển” với “đối tượng điều khiển”: mạch ra lệnh, còn ĐTĐK là thiết bị nhận lệnh và thực hiện.
- Quên đường hồi tiếp khi vẽ sơ đồ khối.
- Nghĩ mạch điều khiển chỉ dùng trong công nghiệp lớn, trong khi thiết bị gia dụng rất phổ biến.
Bài luyện tập tự đặt (có đáp án)
- Máy điều hoà tự giảm tốc độ máy nén khi cảm biến báo phòng đã đủ mát. Bộ phận gửi thông tin nhiệt độ về mạch điều khiển thuộc khối nào trong sơ đồ tổng quát?
Đáp án: khối hồi tiếp (tín hiệu hồi tiếp từ ĐTĐK/cảm biến về mạch điều khiển). - Mạch làm đèn giao thông chuyển đỏ – vàng – xanh theo thời gian được xếp vào nhóm nào theo chức năng?
Đáp án: mạch điều khiển tín hiệu. - Hai mạch: (a) điều khiển một đèn LED trang trí nhỏ, (b) điều khiển động cơ điện của băng chuyền nhà máy. Xếp theo công suất.
Đáp án: (a) công suất nhỏ, (b) công suất lớn.
Ôn tiếp lý thuyết và bài sau
Để nắm chắc kiến thức nền, em xem thêm lý thuyết Công nghệ 12 Bài 13 và giải Công nghệ 12 Bài 13. Sau khi làm xong 10 câu này, em có thể chuyển sang lý thuyết Bài 14 và lý thuyết Bài 15.
Cách tự kiểm tra: che phần đáp án, làm lần lượt 10 câu trong 5 phút, sau đó đối chiếu và ghi lại câu sai. Làm lại các câu sai sau một ngày để nhớ lâu hơn.
Câu hỏi thường gặp
Bài 13 Công nghệ 12 có bao nhiêu câu trắc nghiệm trong bộ này?
Bộ này có 10 câu bám sát nội dung Bài 13: Khái niệm về mạch điện tử điều khiển, gồm khái niệm, sơ đồ khối, phân loại và ứng dụng, mỗi câu đều có đáp án và giải thích.
Mạch điện tử điều khiển được phân loại theo những tiêu chí nào?
Phân loại theo chức năng (như điều khiển tín hiệu, điều khiển tốc độ động cơ), theo công suất (lớn, nhỏ) và theo mức độ tự động hoá (điều khiển cứng bằng mạch điện tử, điều khiển có lập trình).
Sơ đồ khối tổng quát của mạch điện tử điều khiển gồm những gì?
Gồm tín hiệu vào, mạch điều khiển và đối tượng điều khiển; từ đối tượng điều khiển có đường hồi tiếp về mạch điều khiển để mạch điều chỉnh tín hiệu cho phù hợp.
Vì sao câu 4 chọn đáp án D?
Máy giặt, nồi cơm điện, máy tính đều có mạch điện tử điều khiển nên không có thiết bị nào nằm ngoài ứng dụng. Vì vậy mệnh đề cả ba đáp án đều sai là phương án phù hợp với yêu cầu của đề.