Trả lời nhanh
Các dòng biển nóng thường có hướng chảy từ vĩ độ thấp (vùng xích đạo, nhiệt đới) lên vĩ độ cao (phía hai cực). Nước ở vĩ độ thấp được Mặt Trời đốt nóng nhiều nên có nhiệt độ cao; khi di chuyển lên vùng vĩ độ cao hơn, dòng nước này ấm hơn vùng nước xung quanh nên được gọi là dòng biển nóng.
Vì sao dòng biển nóng chảy từ vĩ độ thấp lên vĩ độ cao?
Tên gọi “nóng” hay “lạnh” của dòng biển được đặt so với vùng nước mà nó đi qua, không phải so với một nhiệt độ cố định.
- Nước biển vùng xích đạo và nhiệt đới nhận nhiều bức xạ Mặt Trời nên ấm.
- Gió thường xuyên (tín phong, gió Tây ôn đới) đẩy nước mặt đại dương chuyển động, tạo thành các dòng biển.
- Khi dòng nước ấm này tiến về vĩ độ cao, nơi nước biển lạnh hơn, nó trở thành dòng biển nóng. Ngược lại, dòng nước từ vĩ độ cao đi xuống vùng ấm hơn là dòng biển lạnh.
Vì thế quy tắc ngắn gọn: nóng – từ vĩ độ thấp lên vĩ độ cao; lạnh – từ vĩ độ cao xuống vĩ độ thấp.
Ví dụ các dòng biển nóng và dòng biển lạnh
| Loại | Tên dòng biển | Vị trí |
|---|---|---|
| Nóng | Gơn-xtrim (Gulf Stream) | Tây Bắc Đại Tây Dương |
| Nóng | Cư-rô-si-ô (Kuroshio) | Tây Bắc Thái Bình Dương |
| Nóng | Bra-xin | Tây Nam Đại Tây Dương |
| Nóng | Đông Úc | Tây Nam Thái Bình Dương |
| Lạnh | Pê-ru (Humboldt) | Đông Nam Thái Bình Dương |
| Lạnh | Ca-li-phoóc-ni-a | Đông Bắc Thái Bình Dương |
| Lạnh | Ca-na-ri | Đông Bắc Đại Tây Dương |
| Lạnh | Ben-ghê-la | Đông Nam Đại Tây Dương |
Quy luật phân bố giúp nhớ nhanh
Ở vùng nhiệt đới và ôn đới, các dòng biển tạo thành những vòng hoàn lưu lớn: ở bán cầu Bắc quay thuận chiều kim đồng hồ, ở bán cầu Nam quay ngược chiều kim đồng hồ.
- Dòng biển nóng thường nằm ở phía tây các đại dương (bờ đông các lục địa), chảy lên phía cực.
- Dòng biển lạnh thường nằm ở phía đông các đại dương (bờ tây các lục địa), chảy về phía xích đạo.
Mẹo nhớ: “Nóng bên tây đại dương, lạnh bên đông đại dương” – áp dụng cho vĩ độ thấp và trung bình. Ở vĩ độ cao thì ngược lại: có các dòng lạnh như Lap-ra-đô, Ô-gia-si-ô chảy xuống dọc bờ tây đại dương.
Ảnh hưởng của dòng biển nóng tới khí hậu
- Dòng biển nóng làm tăng nhiệt độ, độ ẩm không khí và gây mưa nhiều cho vùng ven bờ nó đi qua. Ví dụ: dòng Gơn-xtrim góp phần làm khí hậu Tây Bắc châu Âu ấm hơn nhiều so với các nơi cùng vĩ độ.
- Dòng biển lạnh làm giảm nhiệt độ, không khí khô, ít mưa; vì vậy ven bờ có dòng Pê-ru xuất hiện hoang mạc ven biển.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “nóng” là có nhiệt độ cao tuyệt đối. Thực ra là ấm hơn vùng nước xung quanh.
- Nhớ ngược hướng chảy: nóng đi lên cực, lạnh đi về xích đạo.
- Áp dụng quy luật “nóng bờ tây, lạnh bờ đông” cho cả vĩ độ cao, trong khi ở đó quy luật đảo ngược.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: Dòng biển lạnh thường có hướng chảy từ ……… về ……… .
Đáp án: vĩ độ cao (gần hai cực) về vĩ độ thấp (gần xích đạo). - Dòng Pê-ru ở phía đông Nam Thái Bình Dương là dòng nóng hay lạnh? Vì sao?
Đáp án: Dòng lạnh, vì nó mang nước lạnh từ vĩ độ cao về phía xích đạo, làm lạnh vùng ven bờ. - Vì sao Tây Bắc châu Âu ở vĩ độ cao nhưng mùa đông vẫn tương đối ấm?
Đáp án: Do dòng biển nóng Gơn-xtrim (cùng gió Tây) mang nước và hơi ẩm ấm từ vĩ độ thấp lên, làm tăng nhiệt độ và độ ẩm.
Câu hỏi thường gặp
Các dòng biển nóng thường có hướng chảy từ đâu đến đâu?
Từ vĩ độ thấp (vùng xích đạo, nhiệt đới) lên vĩ độ cao (về phía hai cực).
Dòng biển lạnh chảy theo hướng nào?
Dòng biển lạnh thường chảy từ vĩ độ cao về vĩ độ thấp, tức từ gần hai cực về phía xích đạo.
Nêu ví dụ một số dòng biển nóng.
Gơn-xtrim, Cư-rô-si-ô, Bra-xin và dòng Đông Úc là các dòng biển nóng tiêu biểu.
Dòng biển nóng thường nằm ở phía nào của đại dương?
Ở vĩ độ thấp và trung bình, dòng biển nóng thường nằm ở phía tây đại dương, dọc bờ đông các lục địa.