Trả lời nhanh
Vùng núi có thiên nhiên mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa là Đông Bắc. Các cánh cung mở rộng về phía bắc và phía đông nên gió mùa Đông Bắc xâm nhập sâu, mùa đông đến sớm, lạnh và kéo dài hơn các vùng núi khác. Vì thế cảnh quan và khí hậu ở đây gần với miền cận nhiệt hơn là nhiệt đới thuần.
Đề bài và cách hiểu câu hỏi
Câu hỏi thường gặp trong phần Địa lí tự nhiên Việt Nam (khu vực đồi núi), với bốn lựa chọn là bốn vùng núi: Đông Bắc, Tây Bắc, Trường Sơn Bắc, Trường Sơn Nam. Thực chất đề hỏi: vùng nào chịu ảnh hưởng mạnh nhất của gió mùa mùa đông lạnh nên thiên nhiên có nét “cận nhiệt”.
Chìa khoá là hai chữ sắc thái: không có nghĩa cả vùng là khí hậu cận nhiệt, mà là thiên nhiên mang nét nghiêng về cận nhiệt, nhất là về mùa đông.
Vì sao Đông Bắc mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa?
- Hướng địa hình: các dãy núi hình cánh cung (Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều) mở ra phía bắc và đông, tạo “cửa ngõ” cho không khí lạnh tràn xuống.
- Địa hình thấp, ít bị chắn: phần lớn là đồi núi thấp, nên gió mùa Đông Bắc đi sâu vào trong vùng mà ít bị cản.
- Vị trí gần chí tuyến Bắc, giáp Hoa Nam: không khí lạnh từ lục địa phương Bắc tới sớm, rút muộn, nhiệt độ mùa đông hạ thấp rõ rệt.
- Biểu hiện: mùa đông lạnh, có nơi có sương muối, thời tiết thất thường; nhiều loài cây cận nhiệt và ôn đới xuất hiện ở vùng núi cao.
Loại trừ từng vùng núi còn lại
| Vùng núi | Đặc điểm khí hậu – thiên nhiên chính | Có phải đáp án? |
|---|---|---|
| Đông Bắc | Gió mùa Đông Bắc xâm nhập sâu, mùa đông lạnh, sắc thái cận nhiệt đới gió mùa | Đúng |
| Tây Bắc | Địa hình cao nhất nước, dãy Hoàng Liên Sơn chắn gió mùa Đông Bắc nên mùa đông ấm hơn; chân núi nhiệt đới gió mùa, trên cao phân hoá thành đai cận nhiệt và ôn đới | Sai |
| Trường Sơn Bắc | Chịu ảnh hưởng gió phơn Tây Nam (gió “Lào”) khô nóng đầu hè; mưa nhiều vào thu đông ở sườn đông | Sai |
| Trường Sơn Nam | Nằm gần xích đạo hơn, có các cao nguyên xếp tầng; khí hậu cận xích đạo gió mùa với mùa mưa và mùa khô rõ rệt | Sai |
Mẹo nhớ nhanh
- Bắc → lạnh: càng ra phía bắc và mở rộng về hướng đông bắc thì càng đón gió lạnh → Đông Bắc = cận nhiệt đới gió mùa.
- Tây Bắc = “bức tường” Hoàng Liên Sơn chắn lạnh, nên mùa đông không lạnh bằng Đông Bắc dù ở cùng vĩ độ.
- Nam = cận xích đạo: hễ thấy Trường Sơn Nam thì gắn với “cận xích đạo gió mùa”.
- Trường Sơn Bắc = gió phơn Tây Nam và mưa lệch về thu đông.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn Tây Bắc vì thấy “núi cao thì lạnh”. Cần nhớ: độ cao làm lạnh theo đai cao, còn “sắc thái cận nhiệt đới gió mùa” nói về ảnh hưởng của gió mùa mùa đông, mà Tây Bắc bị chắn bớt.
- Nhầm “cận nhiệt đới gió mùa” với “cận xích đạo gió mùa”. Hai cụm này ở hai đầu đất nước: cận nhiệt ở phía bắc, cận xích đạo ở phía nam.
- Nghĩ cả miền Bắc đều là khí hậu cận nhiệt. Thực tế khí hậu nước ta là nhiệt đới ẩm gió mùa; “cận nhiệt” chỉ là sắc thái ở vùng núi nhất định.
Bài luyện tập
Câu 1. Vùng núi nào có mùa mưa và mùa khô rõ rệt, khí hậu mang sắc thái cận xích đạo gió mùa?
Đáp án: Trường Sơn Nam (các cao nguyên xếp tầng, gần xích đạo hơn).
Câu 2. Vì sao mùa đông ở Tây Bắc thường ấm hơn Đông Bắc ở cùng vĩ độ?
Đáp án: Vì dãy Hoàng Liên Sơn cùng địa hình cao chắn bớt gió mùa Đông Bắc, còn Đông Bắc có các cánh cung mở rộng đón gió lạnh.
Câu 3. Vùng núi nào chịu ảnh hưởng rõ của gió phơn Tây Nam gây thời tiết khô nóng đầu mùa hạ?
Đáp án: Trường Sơn Bắc.
Câu hỏi thường gặp
Thiên nhiên vùng núi nào mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa?
Vùng núi Đông Bắc. Gió mùa Đông Bắc xâm nhập sâu qua các cánh cung nên mùa đông lạnh, kéo dài, tạo nên sắc thái cận nhiệt đới gió mùa.
Vì sao Tây Bắc không mang sắc thái cận nhiệt đới gió mùa như Đông Bắc?
Vì dãy Hoàng Liên Sơn và địa hình cao chắn bớt gió mùa Đông Bắc, nên mùa đông ở Tây Bắc ấm hơn; chân núi có tính nhiệt đới gió mùa, chỉ trên cao mới có đai cận nhiệt và ôn đới.
Vùng núi nào mang sắc thái cận xích đạo gió mùa?
Vùng núi Trường Sơn Nam, do nằm gần xích đạo hơn, có mùa mưa và mùa khô phân hoá rõ rệt.
Sắc thái cận nhiệt đới gió mùa có nghĩa khí hậu Đông Bắc là cận nhiệt không?
Không hoàn toàn. Khí hậu nước ta nói chung là nhiệt đới ẩm gió mùa; ở Đông Bắc, mùa đông lạnh làm thiên nhiên nghiêng về nét cận nhiệt.