Cây công nghiệp ở nước ta có nguồn gốc chủ yếu là gì? Giải thích

Hiểu đúng câu hỏi

Đề thường hỏi theo hai kiểu: “Cây công nghiệp ở nước ta có nguồn gốc chủ yếu là…” hoặc “Nguyên nhân dẫn tới cây công nghiệp ở nước ta chủ yếu là cây công nghiệp nhiệt đới là do…”. Cả hai cùng xoay quanh một ý: điều kiện tự nhiên nhiệt đới quyết định cơ cấu cây trồng.

Lưu ý: bài này giải thích theo phương pháp, không phụ thuộc thứ tự các phương án A, B, C, D. Em chỉ cần chọn phương án có nội dung “nhiệt đới” (với câu hỏi nguồn gốc) hoặc “khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa” (với câu hỏi nguyên nhân).

Vì sao cây công nghiệp nước ta chủ yếu là cây nhiệt đới?

• Vị trí địa lí: nước ta nằm hoàn toàn trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc, nhận lượng bức xạ và nhiệt lớn, nhiệt độ trung bình năm trên 21°C.
• Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa: nóng ẩm quanh năm, lượng mưa lớn (khoảng 1500 – 2000 mm), có mùa khô rõ ở nhiều nơi, thuận lợi cho cây ưa nhiệt, ưa ẩm.
• Đất đai: đất feralit chiếm diện tích lớn ở trung du, miền núi, đặc biệt đất đỏ bazan ở Tây Nguyên và Đông Nam Bộ, rất hợp với cà phê, cao su, hồ tiêu.
• Sự phân hoá theo độ cao và theo vùng: vùng núi cao có khí hậu mát, nên mới trồng được một số cây cận nhiệt, nhưng quy mô không lớn.

Ví dụ cây công nghiệp nhiệt đới quen thuộc

Nhiều cây trong số này vốn có nguồn gốc từ các miền nhiệt đới khác trên thế giới, được đưa vào trồng và thích nghi tốt với điều kiện nước ta.

Loại trừ phương án nhiễu

• “Ôn đới”: sai, vì nước ta không có mùa đông lạnh kéo dài như vùng ôn đới; cây ôn đới chỉ trồng được lẻ tẻ ở nơi núi cao.
• “Cận nhiệt”: chưa đúng với “chủ yếu”; chỉ một số cây như chè ở miền núi phía Bắc thuộc nhóm này.
• “Hàn đới” hay “xích đạo”: không phù hợp; nước ta không nằm ở các đới đó.
• Phương án nói về thị trường, vốn, công nghiệp chế biến: đây là nhân tố kinh tế – xã hội, chỉ thúc đẩy phát triển; còn nguồn gốc và cơ cấu chủ yếu là do tự nhiên quyết định.

Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp

Mẹo: thấy chữ “chủ yếu” trong câu hỏi về cây công nghiệp nước ta, nhớ chuỗi: nội chí tuyến → nhiệt đới ẩm gió mùa → cây nhiệt đới.

• Nhầm chè là cây nhiệt đới. Chè là cây cận nhiệt, nên phân bố nhiều ở vùng núi mát.
• Chọn phương án về kinh tế (thị trường, chính sách) khi đề hỏi nguyên nhân do tự nhiên.
• Quên rằng cây công nghiệp nhiệt đới của ta vẫn có cây cận nhiệt, nên khi đề không có chữ “chủ yếu” cần đọc kĩ.

Luyện tập

1. Kể ba cây công nghiệp lâu năm nhiệt đới và vùng trồng chính của chúng.
   Đáp án gợi ý: cà phê (Tây Nguyên), cao su (Đông Nam Bộ), dừa (Đồng bằng sông Cửu Long).
2. Vì sao Tây Nguyên thuận lợi trồng cà phê?
   Đáp án gợi ý: có đất đỏ bazan tầng dày, rộng; khí hậu cận xích đạo với mùa khô rõ thuận lợi cho thu hoạch, phơi sấy; độ cao làm khí hậu mát hơn.
3. Vì sao chè lại tập trung nhiều ở trung du và miền núi Bắc Bộ?
   Đáp án gợi ý: nơi đây có mùa đông lạnh, khí hậu mát theo độ cao, phù hợp với cây cận nhiệt như chè.