Trả lời nhanh
Phần lớn diện tích rừng nước ta hiện nay là rừng nghèo và rừng mới phục hồi (rừng thứ sinh), không phải rừng giàu nguyên sinh. Nguyên nhân là rừng giàu đã bị khai thác, chiến tranh và nạn phá rừng làm suy giảm nhiều thập kỷ, nên rừng tự nhiên hiện nay chủ yếu là rừng tái sinh, chất lượng chưa cao.
Đề bài và cách hiểu đúng
Câu hỏi thường gặp trong Địa lí 12 (bài Lâm nghiệp, Thực trạng tài nguyên rừng) có dạng điền khuyết: “Phần lớn diện tích rừng nước ta hiện nay là rừng …”. Vì không chắc các phương án trong đề của em, thầy cô trình bày theo hướng điền khuyết và chỉ ra cách loại trừ cho mọi kiểu phương án hay gặp.
Đáp án điền vào chỗ trống: nghèo và rừng mới phục hồi, tức rừng thứ sinh có trữ lượng thấp.
Vì sao phần lớn là rừng nghèo và rừng phục hồi?
- Khai thác quá mức: nhiều thập kỷ khai thác gỗ, củi, mở nương rẫy khiến rừng giàu bị thu hẹp.
- Chiến tranh và cháy rừng: làm mất những vạt rừng nguyên sinh, sau đó rừng tái sinh tự nhiên thay thế.
- Chuyển đổi đất rừng: đất rừng bị chuyển sang trồng cây công nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, xây dựng.
- Thời gian phục hồi dài: rừng giàu cần hàng chục năm mới hình thành, trong khi mất đi rất nhanh.
Những năm gần đây nhờ trồng rừng và bảo vệ rừng, tổng diện tích rừng tăng (hiện hơn 14 triệu ha, độ che phủ trên 42%), nhưng chất lượng rừng tự nhiên vẫn còn thấp: rừng giàu và rừng trung bình chiếm tỉ lệ nhỏ.
Bảng phân biệt các cách phân loại rừng
Lỗi sai hay gặp là nhầm giữa các tiêu chí phân loại. Hãy xem em đang được hỏi theo tiêu chí nào.
| Tiêu chí | Các loại rừng | Loại chiếm phần lớn |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Rừng tự nhiên, rừng trồng | Rừng tự nhiên (khoảng 2/3 diện tích) |
| Chất lượng rừng tự nhiên | Rừng giàu, trung bình, nghèo, phục hồi | Rừng nghèo và rừng phục hồi |
| Mục đích sử dụng | Rừng sản xuất, phòng hộ, đặc dụng | Rừng sản xuất (chiếm tỉ lệ lớn nhất, gần một nửa) |
Nếu đề hỏi theo mục đích sử dụng (“phần lớn diện tích rừng nước ta là rừng …”) thì điền rừng sản xuất. Nếu đề nói “rừng tự nhiên hiện nay phần lớn là…” hoặc đối chiếu giàu – nghèo thì chọn rừng nghèo và rừng phục hồi.
Loại trừ các phương án thường gặp
- Rừng giàu / rừng nguyên sinh: sai, vì chỉ còn tập trung ở vài khu vực như vườn quốc gia, khu bảo tồn, vùng núi cao hiểm trở.
- Rừng trồng: sai nếu so với rừng tự nhiên, vì rừng trồng mới chiếm khoảng 1/3 tổng diện tích dù đang tăng.
- Rừng đặc dụng: sai, vì đây là loại có diện tích nhỏ nhất trong ba nhóm theo mục đích sử dụng.
- Rừng phòng hộ: thường lớn thứ hai, chưa phải nhiều nhất.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ câu: “Rừng nhiều nhưng chưa giàu” – độ che phủ tăng lên nhưng chất lượng rừng tự nhiên vẫn thấp. Gặp từ “thứ sinh”, “tái sinh”, “phục hồi” trong đáp án thì khả năng cao là đúng với câu hỏi về chất lượng rừng.
Ý nghĩa thực tiễn
Do rừng phần lớn là rừng nghèo và rừng phục hồi, nước ta phải đẩy mạnh bảo vệ rừng tự nhiên, khoanh nuôi tái sinh, trồng rừng và phát triển rừng phòng hộ ở vùng đồi núi, ven biển. Điều này vừa giữ nguồn gen, chống xói mòn, điều tiết nước, vừa phục vụ công nghiệp chế biến gỗ.
Luyện tập
- Câu 1. Theo nguồn gốc, loại rừng chiếm diện tích lớn hơn ở nước ta là gì?
Đáp án: rừng tự nhiên (lớn hơn rừng trồng). - Câu 2. Trong ba nhóm rừng theo mục đích sử dụng, nhóm nào có diện tích nhỏ nhất?
Đáp án: rừng đặc dụng. - Câu 3. Vì sao độ che phủ rừng tăng nhưng vẫn nói chất lượng rừng chưa cao?
Gợi ý: độ che phủ tăng nhờ rừng trồng và rừng tái sinh; rừng giàu, trung bình ít, phần lớn là rừng nghèo và rừng phục hồi.
Câu hỏi thường gặp
Phần lớn diện tích rừng nước ta hiện nay là rừng gì?
Là rừng nghèo và rừng mới phục hồi (rừng thứ sinh). Rừng giàu nguyên sinh chỉ còn ít, tập trung ở các khu bảo tồn và vùng núi cao.
Rừng tự nhiên hay rừng trồng chiếm diện tích lớn hơn ở nước ta?
Rừng tự nhiên chiếm diện tích lớn hơn, khoảng hai phần ba tổng diện tích rừng; rừng trồng chiếm phần còn lại và đang tăng dần.
Nếu đề hỏi theo mục đích sử dụng thì phần lớn rừng nước ta là rừng gì?
Khi phân loại theo mục đích sử dụng, rừng sản xuất chiếm tỉ lệ lớn nhất, sau đó là rừng phòng hộ, rừng đặc dụng nhỏ nhất.
Vì sao rừng giàu ở nước ta còn ít?
Do khai thác gỗ quá mức, chiến tranh, cháy rừng, chuyển đất rừng sang mục đích khác; rừng giàu lại cần rất nhiều năm mới phục hồi.