Trả lời nhanh
Ngành chăn nuôi của nước ta hiện nay đang chuyển mạnh từ chăn nuôi nhỏ lẻ, tận dụng phụ phẩm trong nông hộ sang chăn nuôi trang trại, công nghiệp, gắn với chế biến và liên kết chuỗi, chú trọng giống tốt và an toàn sinh học. Chăn nuôi vẫn chiếm tỉ trọng nhỏ hơn trồng trọt, nhưng tăng khá nhanh, trong đó lợn và gia cầm là hai đàn chủ lực.
Hiểu đúng đề: câu hỏi này hỏi gì?
Cụm “ngành chăn nuôi của nước ta hiện nay” thường xuất hiện trong câu hỏi trắc nghiệm hoặc tự luận Địa lí 12 với dạng “Ngành chăn nuôi nước ta hiện nay…” rồi yêu cầu chọn nhận định đúng. Vì đề có nhiều phương án khác nhau, em nên nắm chắc các ý cốt lõi dưới đây để tự loại trừ. Nếu đề của em có sẵn bốn phương án, hãy đối chiếu từng phương án với các mục phía dưới.
Những đặc điểm cốt lõi của chăn nuôi nước ta hiện nay
- Tỉ trọng: trong cơ cấu giá trị sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi còn thấp hơn trồng trọt nhưng có xu hướng tăng dần.
- Hình thức tổ chức: phát triển theo hướng trang trại, gia trại, chăn nuôi công nghiệp; chăn nuôi hộ gia đình vẫn còn nhưng giảm vai trò so với trước.
- Cơ sở thức ăn: ngày càng dựa vào thức ăn chế biến công nghiệp, bên cạnh đồng cỏ, phụ phẩm trồng trọt. Một phần nguyên liệu thức ăn còn phải nhập khẩu.
- Giống và kĩ thuật: đưa vào nhiều giống năng suất cao, chuồng trại kín, quản lí dịch bệnh, an toàn sinh học.
- Liên kết: gắn chăn nuôi với giết mổ, chế biến, tiêu thụ; hướng tới sản phẩm sạch, có truy xuất nguồn gốc.
- Đối tượng nuôi: đa dạng: lợn, gia cầm, trâu, bò (thịt, sữa), dê, cừu, và các vật nuôi đặc sản.
Phân bố các vật nuôi chính
| Vật nuôi | Vùng nuôi nhiều | Lí do chính |
|---|---|---|
| Lợn | Đồng bằng sông Hồng, Đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ và nhiều tỉnh trung du | Nguồn thức ăn từ lương thực, đông dân, thị trường lớn |
| Gia cầm | Các đồng bằng và vùng ven đô thị lớn | Thức ăn dồi dào, vòng nuôi ngắn, nhu cầu tiêu thụ cao |
| Trâu | Trung du và miền núi Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ | Đồng cỏ miền núi, tập quán nuôi lấy sức kéo và thịt |
| Bò thịt | Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Bắc Trung Bộ | Có đồng cỏ, khí hậu thích hợp |
| Bò sữa | Ven Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh; Mộc Châu, Lâm Đồng | Gần thị trường tiêu thụ hoặc khí hậu mát |
Mẹo nhớ: vật nuôi ăn nhiều tinh bột (lợn, gia cầm) tập trung ở vùng đồng bằng lúa; vật nuôi ăn cỏ (trâu, bò) tập trung ở vùng đồi núi, cao nguyên.
Thuận lợi và khó khăn
Thuận lợi
- Nhu cầu thực phẩm trong nước tăng cùng dân số và thu nhập.
- Nguồn thức ăn từ trồng trọt khá dồi dào; lao động có kinh nghiệm.
- Chính sách khuyến khích trang trại, ứng dụng công nghệ, liên kết sản xuất.
Khó khăn
- Dịch bệnh (như dịch tả lợn châu Phi, cúm gia cầm) gây thiệt hại lớn.
- Giá thức ăn biến động, phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu.
- Giống, kĩ thuật, vốn của nhiều hộ nhỏ còn hạn chế; ô nhiễm môi trường từ chất thải chăn nuôi.
Cách loại trừ phương án sai
- Phương án nói chăn nuôi “chiếm tỉ trọng lớn hơn trồng trọt” → sai, vì trồng trọt vẫn chiếm tỉ trọng cao hơn.
- Phương án nói chăn nuôi “chỉ theo hình thức quảng canh, hộ gia đình” → sai, vì đang chuyển sang trang trại, công nghiệp.
- Phương án nói “không còn chịu ảnh hưởng của dịch bệnh” → sai, dịch bệnh vẫn là thách thức lớn.
- Phương án nói phát triển theo hướng trang trại, công nghiệp, gắn với chế biến, an toàn sinh học → thường là nhận định đúng.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “tỉ trọng tăng” với “tỉ trọng lớn nhất”: chăn nuôi tăng nhưng chưa vượt trồng trọt.
- Gán trâu cho Tây Nguyên, bò sữa cho Đồng bằng sông Hồng một cách máy móc; cần nhớ trâu nhiều ở miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ.
- Quên nêu cả thuận lợi và khó khăn khi đề yêu cầu “đánh giá”.
Bài luyện tập
Câu 1. Vì sao đàn lợn và gia cầm tập trung nhiều ở đồng bằng?
Đáp án: vì có nguồn thức ăn từ lương thực dồi dào, dân cư đông nên thị trường lớn, giao thông và cơ sở chế biến thuận lợi.
Câu 2. Nêu hai giải pháp để chăn nuôi phát triển bền vững.
Đáp án gợi ý: (1) phát triển trang trại, chăn nuôi công nghiệp gắn chế biến, kiểm soát dịch bệnh bằng an toàn sinh học và tiêm phòng; (2) chủ động nguồn thức ăn, cải tạo giống, xử lí chất thải để bảo vệ môi trường.
Câu 3. Đúng hay sai: “Chăn nuôi nước ta hiện nay vẫn hoàn toàn dựa vào phụ phẩm nông nghiệp.”
Đáp án: Sai, vì thức ăn công nghiệp và chăn nuôi trang trại ngày càng phổ biến.
Câu hỏi thường gặp
Ngành chăn nuôi nước ta hiện nay phát triển theo hướng nào?
Theo hướng trang trại, gia trại và chăn nuôi công nghiệp, gắn với chế biến, dùng giống tốt, thức ăn công nghiệp và đảm bảo an toàn sinh học.
Chăn nuôi hay trồng trọt chiếm tỉ trọng lớn hơn trong nông nghiệp?
Trồng trọt vẫn chiếm tỉ trọng lớn hơn. Chăn nuôi có tỉ trọng nhỏ hơn nhưng tăng dần theo thời gian.
Khó khăn lớn nhất của chăn nuôi nước ta là gì?
Dịch bệnh trên đàn vật nuôi, giá thức ăn biến động do phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu, cùng yêu cầu xử lí ô nhiễm môi trường.
Trâu, bò được nuôi nhiều ở đâu?
Trâu nhiều ở trung du, miền núi Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ; bò thịt nhiều ở Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên; bò sữa nhiều ở ven các đô thị lớn và vùng cao nguyên mát như Mộc Châu, Lâm Đồng.