Trả lời nhanh
Bài 12 yêu cầu em chọn một trong bốn sự kiện lịch sử của Nam Phi (giành độc lập và lập nước Cộng hòa; bãi bỏ chế độ A-pác-thai; cuộc bầu cử đa chủng tộc đầu tiên; Tổng thống da màu đầu tiên), rồi viết báo cáo theo ba phần: khái quát sự kiện, nội dung chính, ý nghĩa. Bài mẫu dưới đây chọn sự kiện bãi bỏ chế độ A-pác-thai.
Bài thực hành này yêu cầu gì?
Đây là bài thực hành nên không có kiến thức mới để học thuộc. Em được rèn kĩ năng tìm tư liệu, chọn lọc thông tin và trình bày thành một báo cáo ngắn về Cộng hòa Nam Phi, quốc gia tiêu biểu của châu Phi mà em đã học ở các bài trước.
Câu hỏi ở trang 139 cho em chọn một trong bốn nội dung:
- Giành độc lập, tách khỏi khối Liên hiệp Anh và thành lập nước Cộng hòa Nam Phi.
- Bãi bỏ chế độ A-pác-thai (Apartheid).
- Lần bầu cử đa chủng tộc đầu tiên ở Cộng hòa Nam Phi.
- Tổng thống da màu đầu tiên của Cộng hòa Nam Phi.
Gợi ý khung báo cáo gồm ba phần: khái quát sự kiện (thời gian, địa điểm, bối cảnh), nội dung chính và ý nghĩa về chính trị, kinh tế – xã hội. Em chỉ cần bám khung này là bài đã đủ ý.
Muốn xem lời giải gốc của phần này, em có thể mở trang Giải Địa lí 7 trang 139 hoặc Giải Địa lí 7 trang 139 và câu hỏi lựa chọn sự kiện lịch sử Nam Phi.
Trục thời gian giúp em không nhầm mốc
Bốn sự kiện của đề bài nằm trên cùng một dòng lịch sử. Em nhìn trục thời gian để thấy sự kiện nào xảy ra trước, sự kiện nào là hệ quả của sự kiện nào.
Mẹo nhớ: 1948 chế độ A-pác-thai ra đời → 1990 ông Man-đê-la ra tù → 1994 bầu cử đa chủng tộc và ông trở thành Tổng thống. Ba mốc này xâu thành một câu chuyện: lập chế độ phân biệt, xóa chế độ phân biệt, dựng nhà nước mới.
Cách sưu tầm tư liệu theo từng bước
- Chọn sự kiện em hiểu rõ nhất. Nếu em thích chuyện về con người, hãy chọn sự kiện số 4; nếu em thích bối cảnh quốc tế, chọn sự kiện số 1 hoặc 2.
- Lập danh sách câu hỏi cần trả lời: Việc gì? Khi nào? Ở đâu? Vì sao xảy ra? Kết quả ra sao?
- Tìm tư liệu ở nhiều nguồn: sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí, sách báo, bách khoa toàn thư, bài viết của cơ quan báo chí chính thống. Mỗi thông tin quan trọng nên được xác nhận bằng ít nhất hai nguồn.
- Ghi chép ngắn gọn bằng từ khóa, kèm tên nguồn để sau này kiểm tra lại.
- Chọn tư liệu đại diện: một bức ảnh, một sơ đồ hoặc một số liệu đủ để minh họa, không cần dồn hết vào bài.
- Viết báo cáo theo khung ba phần, mỗi phần 3–5 câu, rồi đọc lại để sửa lỗi.
Bài mẫu: Bãi bỏ chế độ A-pác-thai (Apartheid)
1. Khái quát về sự kiện
Chế độ A-pác-thai là chính sách phân biệt chủng tộc do chính quyền người da trắng ở Nam Phi áp dụng từ năm 1948. Dân cư bị chia theo màu da; người da đen bị hạn chế quyền bầu cử, nơi ở, việc làm, giáo dục và bị buộc sống tách biệt.
Thời gian: các đạo luật phân biệt chủng tộc lần lượt bị bãi bỏ vào đầu thập niên 1990. Cuối năm 1993, Nam Phi thông qua bản hiến pháp chuyển tiếp công nhận quyền bình đẳng cho mọi công dân, mở đường cho cuộc bầu cử năm 1994. Sách giáo khoa nêu mốc tháng 12 năm 1993, em có thể dùng mốc này khi viết.
Bối cảnh:
- Người da đen, dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đại hội dân tộc Phi (ANC), kiên trì đấu tranh đòi xóa bỏ phân biệt chủng tộc suốt nhiều thập kỉ.
- Cộng đồng quốc tế, trong đó có Liên hợp quốc, lên án gay gắt chế độ A-pác-thai, nhiều nước cấm vận và cô lập chính quyền phân biệt chủng tộc.
- Chính quyền ngày càng khó duy trì chế độ cũ trước sức ép trong nước và quốc tế.
2. Nội dung chính của sự kiện
- Các quy định phân biệt chủng tộc bị xóa bỏ; mọi người dân, không phân biệt màu da, có quyền công dân như nhau.
- Lãnh tụ ANC Nen-xơn Man-đê-la được trả tự do vào tháng 2 năm 1990 sau 27 năm bị giam cầm, rồi cùng chính quyền đàm phán về tương lai đất nước.
3. Ý nghĩa
- Chính trị: chấm dứt chế độ phân biệt chủng tộc ở một trong những nơi tồn tại lâu và khắc nghiệt nhất; tạo điều kiện để lần đầu tiên người da đen được tham gia bầu cử.
- Kinh tế – xã hội: Nam Phi dần xóa các hàng rào cô lập, quan hệ với thế giới được khôi phục; nhân dân bắt tay xây dựng đất nước, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa các nhóm dân cư.
- Quốc tế: là thắng lợi của phong trào đấu tranh vì quyền bình đẳng giữa các dân tộc.
Gợi ý khung cho ba sự kiện còn lại
Nếu em chọn sự kiện khác, hãy dựa vào bảng dưới đây để lên ý chính. Em cần kiểm tra lại tư liệu trong sách và nguồn tin cậy trước khi đưa vào bài.
| Sự kiện | Thời gian, địa điểm | Ý chính cần có | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| Giành độc lập, thành lập nước Cộng hòa | Năm 1961, Nam Phi | Trước đó Nam Phi là thuộc địa rồi lãnh thổ tự trị của Anh; năm 1961 tuyên bố Cộng hòa và rời Khối Thịnh vượng chung Anh. | Hoàn tất việc tách khỏi sự lệ thuộc chính thức vào Anh, nhưng quyền lực vẫn nằm trong tay người da trắng nên chế độ phân biệt chủng tộc vẫn tiếp diễn. |
| Bầu cử đa chủng tộc đầu tiên | Tháng 4 năm 1994, toàn quốc | Mọi công dân từ độ tuổi quy định, kể cả người da đen, lần đầu được bỏ phiếu; ANC giành thắng lợi lớn. | Khẳng định quyền bình đẳng chính trị, hình thành chính phủ đại diện cho toàn dân. |
| Tổng thống da màu đầu tiên | Tháng 5 năm 1994, thủ đô Pretoria | Nen-xơn Man-đê-la nhậm chức Tổng thống sau thắng lợi của ANC; chủ trương hòa giải dân tộc. | Mở ra thời kì mới, hòa hợp giữa các cộng đồng, nâng cao uy tín quốc tế của Nam Phi. |
Vì sao sự kiện 1961 chưa phải là “hết phân biệt chủng tộc”?
Đây là chỗ nhiều bạn dễ nhầm. Thành lập nước Cộng hòa năm 1961 là thay đổi về địa vị quốc gia với nước Anh, không phải thay đổi về quyền của người dân. Chính quyền lúc đó vẫn do người da trắng nắm giữ và chế độ A-pác-thai vẫn được thi hành thêm khoảng ba thập kỉ nữa. Vì vậy trong báo cáo, em không viết “độc lập” đồng nghĩa với “bình đẳng”.
Lỗi thường gặp khi làm báo cáo
- Chép nguyên văn từ internet mà không rút gọn. Em hãy đọc, hiểu rồi viết lại bằng lời của mình.
- Nhầm mốc thời gian: nhầm ngày ông Man-đê-la được trả tự do (1990) với ngày ông làm Tổng thống (1994).
- Thiếu phần ý nghĩa, chỉ kể lại diễn biến. Đề yêu cầu cả ý nghĩa chính trị lẫn kinh tế – xã hội.
- Dùng từ không phù hợp khi nói về chủng tộc. Em nên gọi là “người da đen”, “người da trắng” theo cách dùng của sách, giữ thái độ tôn trọng mọi cộng đồng.
- Không ghi nguồn tư liệu, ảnh minh họa.
Luyện tập
Câu 1. Sắp xếp theo thứ tự thời gian: (a) bầu cử đa chủng tộc đầu tiên; (b) thành lập nước Cộng hòa Nam Phi; (c) Man-đê-la được trả tự do; (d) chế độ A-pác-thai bắt đầu thi hành.
Đáp án: d (1948) → b (1961) → c (1990) → a (1994).
Câu 2. Nêu hai lực lượng đã góp phần chấm dứt chế độ A-pác-thai.
Đáp án gợi ý: phong trào đấu tranh của người da đen do ANC lãnh đạo; sự lên án, cấm vận của cộng đồng quốc tế, trong đó có Liên hợp quốc.
Câu 3. Viết 3 câu nêu ý nghĩa của việc Man-đê-la trở thành Tổng thống năm 1994.
Gợi ý: đó là lần đầu một người da đen đứng đầu đất nước; thể hiện quyền bình đẳng chính trị; mở ra thời kì xây dựng đất nước dựa trên hòa giải dân tộc.
Học tiếp các bài liền kề
- Bài 11: Phương thức con người khai thác, sử dụng và bảo vệ thiên nhiên châu Phi
- Bài 13: Phát kiến ra châu Mỹ, vị trí địa lí và phạm vi châu Mỹ
- Sách bài tập Địa lí 7 Bài 12
- Giải SGK Địa Lí 7 – Chân trời sáng tạo
Câu hỏi thường gặp
Bài 12 Địa lí 7 Chân trời sáng tạo có phải học thuộc không?
Không. Đây là bài thực hành, em chỉ cần biết cách sưu tầm tư liệu và viết báo cáo theo khung: khái quát sự kiện, nội dung chính, ý nghĩa. Em nên nắm các mốc chính như 1948, 1961, 1990, 1994 để viết chính xác.
Em được chọn mấy sự kiện lịch sử của Nam Phi để làm báo cáo?
Em chọn một trong bốn sự kiện: giành độc lập và lập nước Cộng hòa; bãi bỏ chế độ A-pác-thai; bầu cử đa chủng tộc đầu tiên; Tổng thống da màu đầu tiên. Giáo viên có thể cho làm theo nhóm, mỗi nhóm một sự kiện.
Chế độ A-pác-thai là gì?
Là chính sách phân biệt chủng tộc do chính quyền người da trắng ở Nam Phi thi hành từ năm 1948, chia dân cư theo màu da và hạn chế quyền công dân của người da đen. Chế độ này bị xóa bỏ vào đầu thập niên 1990.
Nen-xơn Man-đê-la được trả tự do và làm Tổng thống khi nào?
Ông được trả tự do vào tháng 2 năm 1990 sau 27 năm bị giam cầm. Sau cuộc bầu cử đa chủng tộc đầu tiên tháng 4 năm 1994, ông nhậm chức Tổng thống vào tháng 5 năm 1994.