Trả lời nhanh
Đối tượng nghiên cứu của Sinh học là thế giới sinh vật, gồm thực vật, động vật, vi sinh vật (nấm, vi khuẩn, virus…) và con người. Sinh học nghiên cứu cấu trúc, chức năng, sinh trưởng, sinh sản, di truyền, tiến hoá của sinh vật cũng như mối quan hệ giữa chúng với nhau và với môi trường sống. Vì vậy phương án nêu “thế giới sinh vật gồm thực vật, động vật…” là phương án đúng.
Đối tượng nghiên cứu của Sinh học là gì?
Sinh học là khoa học về sự sống. Muốn biết một vật có thuộc phạm vi của Sinh học hay không, ta hỏi: vật đó có sống không? Cây lúa, con ếch, nấm men, vi khuẩn lactic và cả chính chúng ta đều là sinh vật, nên đều là đối tượng nghiên cứu.
Điểm cần nhớ: đối tượng nghiên cứu không chỉ là “các loài sinh vật” mà là toàn bộ thế giới sống ở mọi cấp độ, từ phân tử, tế bào, cơ thể đến quần thể, quần xã, hệ sinh thái.
Vì sao con người cũng thuộc đối tượng nghiên cứu?
Về mặt sinh học, con người là một loài động vật có xương sống thuộc lớp Thú, có cấu tạo tế bào, trao đổi chất, sinh sản, di truyền giống các sinh vật khác. Do đó giải phẫu người, sinh lí người, di truyền người đều là nội dung của Sinh học. Đây cũng là cơ sở của y học và sức khoẻ cộng đồng.
Sinh học nghiên cứu những nội dung nào?
| Nội dung | Câu hỏi mà Sinh học trả lời |
|---|---|
| Cấu trúc | Sinh vật được cấu tạo từ những thành phần nào (tế bào, mô, cơ quan)? |
| Chức năng, hoạt động sống | Dinh dưỡng, hô hấp, sinh trưởng, phát triển, sinh sản, cảm ứng diễn ra thế nào? |
| Di truyền, biến dị | Đặc điểm được truyền từ thế hệ này sang thế hệ sau ra sao? |
| Tiến hoá, phân loại | Các loài hình thành và liên hệ họ hàng với nhau như thế nào? |
| Sinh thái | Sinh vật tác động qua lại với nhau và với môi trường ra sao? |
Một số phân môn tiêu biểu
- Thực vật học: nghiên cứu thực vật.
- Động vật học: nghiên cứu động vật.
- Vi sinh vật học: nghiên cứu vi khuẩn, virus, nấm men, tảo đơn bào…
- Sinh học người (giải phẫu, sinh lí): nghiên cứu cơ thể người.
- Sinh thái học, Di truyền học, Sinh học tế bào: nghiên cứu theo cấp độ hoặc theo quá trình sống.
Loại trừ các phương án dễ nhầm
Khi gặp câu trắc nghiệm này, hãy dùng ba bước loại trừ:
- Phương án chỉ nói một nhóm (chỉ thực vật, hoặc chỉ động vật…) là thiếu, vì Sinh học bao trùm mọi nhóm sinh vật.
- Phương án nói về vật vô sinh (đất, đá, nước, khoáng sản, các hành tinh…) thuộc về Địa chất, Vật lí, Thiên văn… chứ không phải đối tượng riêng của Sinh học. Sinh học chỉ quan tâm chúng khi chúng là môi trường sống của sinh vật.
- Phương án nói về phương pháp hay ứng dụng (làm thí nghiệm, chữa bệnh, trồng trọt…) là cách nghiên cứu hoặc vai trò của Sinh học, không phải đối tượng.
Phương án đúng là phương án bao quát được toàn bộ thế giới sinh vật: thực vật, động vật, vi sinh vật và con người.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “đối tượng nghiên cứu” với “mục đích học” hoặc “vai trò” của môn học.
- Quên rằng virus và vi sinh vật cũng thuộc thế giới sinh vật cần nghiên cứu.
- Cho rằng Sinh học chỉ học về cây cối và con vật quanh ta, bỏ sót cấp độ tế bào và phân tử.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ công thức: Sinh học = Sự sống. Cái gì sống thì thuộc đối tượng nghiên cứu; cái gì không sống thì chỉ xuất hiện như môi trường.
Bài luyện tập
- Nghiên cứu cách nấm men lên men rượu có thuộc đối tượng của Sinh học không?
Đáp án: Có, vì nấm men là vi sinh vật, thuộc thế giới sinh vật. - Việc nghiên cứu thành phần khoáng của một mẫu đá có phải nghiên cứu của Sinh học không?
Đáp án: Không, đá là vật vô sinh, thuộc Địa chất học; chỉ khi xét ảnh hưởng của đá đến sinh vật mới liên quan Sinh học. - Nêu hai nội dung mà Sinh học nghiên cứu về một loài cây.
Đáp án: Ví dụ cấu tạo của rễ, thân, lá và quá trình quang hợp; hoặc cách cây sinh sản, thích nghi với môi trường.
Câu hỏi thường gặp
Đối tượng nghiên cứu của Sinh học là gì?
Là thế giới sinh vật, gồm thực vật, động vật, vi sinh vật và con người, được nghiên cứu về cấu trúc, chức năng, di truyền, tiến hoá và mối quan hệ với môi trường.
Con người có thuộc đối tượng nghiên cứu của Sinh học không?
Có. Con người là một loài sinh vật nên giải phẫu, sinh lí, di truyền của con người đều thuộc nội dung Sinh học.
Virus có phải là đối tượng nghiên cứu của Sinh học không?
Có. Virus được nghiên cứu trong Vi sinh vật học vì liên quan đến bệnh tật, di truyền và công nghệ sinh học, dù chúng chưa có cấu tạo tế bào.
Đối tượng nghiên cứu khác gì với nhiệm vụ của Sinh học?
Đối tượng là cái được nghiên cứu (thế giới sinh vật). Nhiệm vụ hay vai trò là mục đích nghiên cứu, như giải thích hiện tượng sống, ứng dụng vào y học, nông nghiệp, bảo vệ môi trường.