Trả lời nhanh
Ở châu Âu, đới lạnh nằm ở khu vực cực Bắc của châu lục, tức vùng gần và phía bắc vòng cực Bắc (khoảng vĩ tuyến 66°33’B), gồm phần cực bắc bán đảo Scandinavia, vùng bắc nước Nga và các đảo ven Bắc Băng Dương như Svalbard. Lý do: càng gần cực, góc chiếu của tia sáng Mặt Trời càng nhỏ nên nhiệt độ càng thấp.
Cách hiểu đề: chọn đáp án theo hướng nào?
Câu hỏi “Ở châu Âu, khu vực nào sau đây thuộc đới lạnh?” thường cho bốn phương án là các vùng khác nhau của châu lục (bắc, nam, tây, đông). Vì chưa có đủ phương án gốc, bạn chỉ cần nhớ một quy tắc: đới lạnh luôn ở vĩ độ cao nhất, tức phía bắc nhất. Phương án nào nói về cực Bắc, vùng gần Bắc Băng Dương, hoặc phía bắc vòng cực Bắc thì chọn.
Châu Âu có mấy đới khí hậu?
Châu Âu trải dài từ khoảng 36°B đến hơn 70°B nên có ba đới khí hậu, sắp xếp từ bắc xuống nam:
| Đới khí hậu | Vị trí | Đặc điểm nổi bật |
|---|---|---|
| Đới lạnh | Cực Bắc, từ vòng cực Bắc trở lên | Mùa đông rất dài, giá lạnh; mùa hè ngắn, mát; thực vật chủ yếu là rêu, địa y |
| Đới ôn hoà | Phần lớn diện tích, từ Tây Âu đến Đông Âu | Có bốn mùa; Tây Âu mưa nhiều, ôn hoà; sâu vào lục địa thì mùa đông lạnh hơn |
| Đới cận nhiệt (Địa Trung Hải) | Nam Âu, ven Địa Trung Hải | Hè nóng, khô; đông ấm, có mưa |
Đới ôn hoà chiếm diện tích lớn nhất, còn đới lạnh chỉ là dải hẹp. Vì vậy không thể chọn “phần lớn châu Âu” hay “toàn bộ Tây Âu” cho đới lạnh.
Vì sao đới lạnh nằm ở cực Bắc?
- Vĩ độ cao: ở gần cực, tia sáng Mặt Trời chiếu xiên, cùng một lượng ánh sáng phải dàn trên diện tích lớn nên nhận ít nhiệt.
- Mùa đông có đêm địa cực: phía bắc vòng cực Bắc có thời gian dài Mặt Trời không mọc, nhiệt độ hạ rất thấp.
- Gần Bắc Băng Dương: khối khí cực lạnh từ biển băng tràn xuống làm khí hậu càng khắc nghiệt.
Ở những nơi này, cảnh quan là đồng rêu và địa y, đất đóng băng lâu, ít người sinh sống.
Loại trừ các phương án sai
- Nam Âu, ven Địa Trung Hải: thuộc đới cận nhiệt, mùa hè nóng khô, không phải đới lạnh.
- Tây Âu (ven Đại Tây Dương): thuộc đới ôn hoà, khí hậu ôn đới hải dương, nhờ dòng biển nóng Bắc Đại Tây Dương nên mùa đông không quá lạnh.
- Đông Âu, sâu trong lục địa: đông lạnh hơn nhưng vẫn là ôn đới lục địa.
- Trung Âu: nằm giữa, thuộc ôn đới chuyển tiếp.
Lỗi sai thường gặp và mẹo nhớ
- Nhầm “lạnh” với “lạnh nhất vào mùa đông”: Đông Âu mùa đông rất lạnh nhưng vẫn là đới ôn hoà. Đới khí hậu xác định theo cả năm, không theo một mùa.
- Nhầm với việc “càng sang đông càng lạnh”: thực ra yếu tố quyết định đới lạnh là vĩ độ.
- Mẹo nhớ: “Bắc – Lạnh, Giữa – Ôn, Nam – Nóng ấm” (Bắc: đới lạnh; giữa: ôn hoà; nam: cận nhiệt).
Bài luyện tập
- Châu Âu có mấy đới khí hậu? Kể tên theo thứ tự từ bắc xuống nam.
Đáp án: 3 đới: đới lạnh, đới ôn hoà, đới cận nhiệt. - Đúng hay sai: “Vùng ven Địa Trung Hải của châu Âu thuộc đới lạnh.”
Đáp án: Sai, vùng này thuộc đới cận nhiệt (hè nóng khô, đông ấm có mưa). - Giải thích vì sao Tây Âu cùng vĩ độ cao nhưng mùa đông ấm hơn nhiều nơi cùng vĩ độ ở lục địa.
Đáp án: Do ảnh hưởng của gió Tây ôn đới và dòng biển nóng Bắc Đại Tây Dương mang hơi ấm, ẩm vào đất liền.
Câu hỏi thường gặp
Đới lạnh ở châu Âu nằm ở đâu?
Đới lạnh nằm ở cực Bắc châu Âu, khu vực gần và phía bắc vòng cực Bắc, giáp Bắc Băng Dương, gồm cả một số đảo như Svalbard.
Châu Âu có những đới khí hậu nào?
Châu Âu có ba đới khí hậu: đới lạnh ở phía bắc, đới ôn hoà chiếm diện tích lớn nhất ở giữa và đới cận nhiệt ở phía nam, ven Địa Trung Hải.
Vì sao đới lạnh có diện tích nhỏ ở châu Âu?
Vì phần lớn lãnh thổ châu Âu nằm ở vĩ độ trung bình (khoảng 36°B đến 66°B), chỉ một dải hẹp ở cực Bắc vượt qua vòng cực Bắc nên đới lạnh chỉ chiếm diện tích nhỏ.
Thực vật ở đới lạnh châu Âu là gì?
Chủ yếu là đồng rêu và địa y, cây thấp vì mùa hè ngắn, đất đóng băng lâu.