Trả lời nhanh
Gió Tây ôn đới thổi quanh năm từ khu áp cao cận nhiệt đới (khoảng vĩ độ 30°) về khu áp thấp ôn đới (khoảng vĩ độ 60°) ở cả hai bán cầu. Hướng gió chủ yếu là hướng tây (tây nam ở bán cầu Bắc, tây bắc ở bán cầu Nam). Gió mang nhiều hơi nước từ đại dương vào nên độ ẩm cao, gây mưa nhiều.
Các đặc điểm chính của gió Tây ôn đới
Khi gặp câu hỏi “đặc điểm hoạt động của gió Tây ôn đới là…”, bạn hãy kiểm tra phương án theo năm ý sau. Phương án đúng thường gộp vài ý trong số này.
- Phạm vi: khoảng vĩ độ 30° – 60° ở cả hai bán cầu, tức là vùng ôn đới.
- Nơi gió thổi đi và thổi đến: từ áp cao cận nhiệt đới (khoảng 30°) về áp thấp ôn đới (khoảng 60°).
- Hướng gió: hướng tây. Bán cầu Bắc là tây nam, bán cầu Nam là tây bắc.
- Thời gian hoạt động: thổi quanh năm, không đổi chiều theo mùa như gió mùa.
- Tính chất: ẩm, ôn hoà, mang nhiều mưa, nhất là ở rìa phía tây các lục địa.
Vì sao gió thổi theo hướng tây?
Gió luôn thổi từ nơi áp cao đến nơi áp thấp. Ở đây, không khí đi từ vĩ độ 30° lên vĩ độ 60°, tức là theo hướng từ xích đạo về cực.
Trái Đất tự quay từ tây sang đông nên gió bị lệch hướng (lực Cô-ri-ô-lít). Ở bán cầu Bắc gió lệch về bên phải, ở bán cầu Nam lệch về bên trái. Hướng nam – bắc ban đầu vì thế biến thành hướng tây nam (bán cầu Bắc) và tây bắc (bán cầu Nam). Hai hướng này đều có thành phần “từ tây thổi tới”, nên gọi chung là gió Tây.
Vì sao gió Tây ôn đới ẩm và mưa nhiều?
- Gió thổi từ vĩ độ thấp lên vĩ độ cao, mang theo không khí tương đối ấm.
- Gió đi qua đại dương rộng nên hút nhiều hơi nước.
- Khi vào đất liền, gió gặp không khí lạnh hơn và địa hình chắn, hơi nước ngưng tụ thành mưa.
Vì vậy các vùng ven bờ phía tây lục địa ở vĩ độ ôn đới (như Tây Âu, Tây Bắc Mỹ) có khí hậu ôn đới hải dương: mùa đông không quá lạnh, mùa hè mát, mưa quanh năm.
So sánh với các loại gió khác
| Loại gió | Thổi từ → đến | Hướng (bán cầu Bắc) | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| Tín phong | Áp cao cận nhiệt đới → áp thấp xích đạo | Đông bắc | Thổi quanh năm, khô, ít mưa |
| Gió Tây ôn đới | Áp cao cận nhiệt đới → áp thấp ôn đới | Tây nam | Thổi quanh năm, ẩm, mưa nhiều |
| Gió Đông cực | Áp cao cực → áp thấp ôn đới | Đông bắc | Thổi quanh năm, rất lạnh, khô |
Mẹo nhớ: hai loại gió “xuất phát từ 30°” là tín phong (đi về xích đạo) và gió Tây (đi về phía cực). Gió Tây ôn đới nằm ở giữa nên “ẩm và mưa”, còn hai loại gió ở hai đầu đều khô hơn.
Loại trừ các phương án sai thường gặp
| Nhận định hay gặp trong đề | Đúng/Sai | Vì sao |
|---|---|---|
| Thổi theo mùa, đổi hướng giữa hè và đông | Sai | Đó là đặc điểm của gió mùa; gió Tây thổi quanh năm. |
| Thổi từ áp cao cực về áp thấp ôn đới | Sai | Đó là gió Đông cực. |
| Thổi từ áp cao cận nhiệt đới về xích đạo, hướng đông bắc | Sai | Đó là tín phong. |
| Khô, ít mưa | Sai | Gió Tây đi qua đại dương nên ẩm, mưa nhiều. |
| Chỉ hoạt động ở bán cầu Bắc | Sai | Gió có ở cả hai bán cầu. |
Đề gốc có thể diễn đạt khác, nhưng nguyên tắc loại trừ vẫn giống nhau: chọn phương án khớp với phạm vi, nơi thổi đi/đến, hướng, thời gian và tính chất ở trên.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “gió Tây” với “gió thổi về phía tây”. Gió Tây là gió thổi từ phía tây tới.
- Quên rằng hướng gió ở bán cầu Nam là tây bắc, không phải tây nam.
- Gộp gió Tây ôn đới vào nhóm gió khô như tín phong.
Thông tin thêm: ở bán cầu Nam, đại dương chiếm diện tích rất lớn, ít lục địa cản trở, nên gió Tây thổi mạnh và đều hơn so với bán cầu Bắc.
Bài luyện tập
- Điền vào chỗ trống: Gió Tây ôn đới thổi từ áp cao ……… về áp thấp ………, hướng tây nam ở bán cầu ………
Đáp án: cận nhiệt đới; ôn đới; Bắc. - Đúng hay sai? “Gió Tây ôn đới chỉ thổi vào mùa đông.”
Đáp án: Sai, vì gió thổi quanh năm. - Giải thích: Vì sao Tây Âu mưa nhiều quanh năm?
Đáp án gợi ý: Tây Âu nằm ở vĩ độ ôn đới, ven Đại Tây Dương, chịu ảnh hưởng thường xuyên của gió Tây ôn đới mang hơi nước từ biển vào nên mưa quanh năm.
Câu hỏi thường gặp
Gió Tây ôn đới thổi trong khoảng vĩ độ nào?
Khoảng vĩ độ 30° đến 60° ở cả bán cầu Bắc và bán cầu Nam, từ áp cao cận nhiệt đới về áp thấp ôn đới.
Gió Tây ôn đới có hướng nào ở mỗi bán cầu?
Bán cầu Bắc là hướng tây nam, bán cầu Nam là hướng tây bắc, do tác dụng lệch hướng của sự tự quay Trái Đất.
Gió Tây ôn đới có phải gió mùa không?
Không. Gió mùa đổi hướng theo mùa, còn gió Tây ôn đới là loại gió thường xuyên, thổi quanh năm theo một hướng chủ đạo.
Vì sao gió Tây ôn đới mang nhiều mưa?
Gió thổi qua đại dương nên giàu hơi nước, khi vào lục địa gặp không khí lạnh hơn hoặc địa hình chắn thì hơi nước ngưng tụ thành mưa.