Trả lời nhanh
Dân cư châu Á tập trung đông ở các đồng bằng châu thổ, vùng ven biển và ven các sông lớn thuộc khu vực Đông Á, Nam Á và Đông Nam Á. Đây là nơi có khí hậu gió mùa ẩm, đất phù sa màu mỡ, nguồn nước dồi dào, thuận lợi trồng lúa nước và phát triển kinh tế nên có mật độ dân số rất cao.
Dân cư châu Á phân bố như thế nào?
Châu Á là châu lục đông dân nhất thế giới, chiếm hơn một nửa dân số toàn cầu. Tuy nhiên, người dân không sống đều khắp lãnh thổ rộng lớn này. Có nơi mật độ dân số rất cao, có nơi gần như không có người ở.
Khi trả lời câu hỏi, em cần nêu đủ hai ý: đông ở đâu và vì sao đông.
Những khu vực tập trung đông dân
- Đông Á: đồng bằng Hoa Bắc (hạ lưu Hoàng Hà), đồng bằng Hoa Trung (hạ lưu Trường Giang), dải đồng bằng ven biển Nhật Bản, Hàn Quốc.
- Nam Á: đồng bằng sông Ấn, sông Hằng, các vùng ven biển của bán đảo Ấn Độ.
- Đông Nam Á: đồng bằng sông Hồng, sông Mê Công, sông Chao Phray-a, sông Ay-y-a-oa-đi, đảo Gia-va (In-đô-nê-xi-a).
Điểm chung: đều là đồng bằng châu thổ hoặc dải đất ven biển, nằm gần các con sông lớn.
Vì sao các khu vực này đông dân?
- Khí hậu thuận lợi: khí hậu gió mùa nóng ẩm, mưa nhiều, cây trồng sinh trưởng quanh năm.
- Đất đai màu mỡ: đất phù sa do sông bồi đắp, phù hợp trồng lúa nước – nghề cần nhiều lao động.
- Nguồn nước phong phú: sông ngòi dày đặc, thuận tiện cho tưới tiêu, sinh hoạt và giao thông.
- Địa hình bằng phẳng, ven biển: dễ xây dựng đô thị, cảng biển, khu công nghiệp, giao thương với bên ngoài.
- Lịch sử khai thác lâu đời: các nền văn minh lúa nước và các đô thị lớn hình thành từ rất sớm.
Những khu vực dân cư thưa thớt
| Khu vực | Đặc điểm tự nhiên | Hệ quả |
|---|---|---|
| Bắc Á (Xi-bia) | Khí hậu lạnh giá, băng tuyết nhiều | Mật độ rất thấp |
| Trung Á, Tây Nam Á (nội địa) | Khí hậu khô hạn, hoang mạc, thiếu nước | Dân cư thưa, tập trung ở ốc đảo, ven sông |
| Vùng núi, sơn nguyên cao (Tây Tạng, Himalaya…) | Địa hình hiểm trở, khí hậu khắc nghiệt | Rất ít người sinh sống |
Mẹo nhớ nhanh
Em nhớ công thức: “Nước – Đất – Gió mùa”. Nơi nào có sông lớn (nước), đồng bằng phù sa (đất) và mưa gió mùa thì dân đông; nơi nào lạnh giá, khô hạn hoặc núi cao thì dân thưa.
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ ghi “đồng bằng” mà không nói rõ là đồng bằng châu thổ ven sông, ven biển.
- Nhầm Tây Nam Á là nơi đông dân vì nhiều dầu mỏ; thực tế đa số nội địa là hoang mạc, dân cư tập trung ở ven biển và ốc đảo.
- Quên nêu nguyên nhân, nên câu trả lời tự luận bị mất điểm.
Luyện tập
Câu 1. Vì sao đồng bằng sông Hằng có mật độ dân số cao?
Đáp án gợi ý: đất phù sa màu mỡ, nguồn nước dồi dào, khí hậu gió mùa thuận lợi trồng lúa nước, cần nhiều lao động và có lịch sử khai thác lâu đời.
Câu 2. Kể tên hai khu vực ở châu Á có dân cư thưa thớt và nêu nguyên nhân.
Đáp án gợi ý: Bắc Á (lạnh giá, băng tuyết) và Trung Á (khô hạn, hoang mạc); cũng có thể kể vùng núi cao Tây Tạng.
Câu 3. Nhận định “Dân cư châu Á phân bố đồng đều” đúng hay sai? Vì sao?
Đáp án: Sai. Dân cư tập trung đông ở đồng bằng ven biển, ven sông của Đông Á, Nam Á, Đông Nam Á và thưa ở Bắc Á, Trung Á, vùng núi cao.
Câu hỏi thường gặp
Dân cư châu Á tập trung đông nhất ở khu vực nào?
Tập trung đông nhất ở các đồng bằng châu thổ và ven biển của Đông Á, Nam Á và Đông Nam Á, nơi có sông lớn, đất phù sa và khí hậu gió mùa.
Vì sao Bắc Á và Trung Á dân cư thưa thớt?
Bắc Á có khí hậu lạnh giá, băng tuyết nhiều; Trung Á khô hạn, nhiều hoang mạc và thiếu nước nên điều kiện sống và sản xuất khó khăn.
Vì sao trồng lúa nước làm dân cư đông đúc?
Lúa nước cần nhiều lao động và nguồn nước dồi dào, nên các đồng bằng châu thổ phát triển nghề này thường giữ được số dân lớn và mật độ cao.
Châu Á chiếm bao nhiêu phần dân số thế giới?
Châu Á chiếm hơn một nửa dân số thế giới, là châu lục đông dân nhất.