Trả lời nhanh
Nhật Bản nằm trong vành đai lửa Thái Bình Dương, không phải vành đai ở Đại Tây Dương hay Ấn Độ Dương. Quần đảo Nhật Bản nằm ở nơi tiếp xúc của nhiều mảng kiến tạo ở rìa tây Thái Bình Dương, các mảng này luôn dịch chuyển nên khu vực thường xuyên có động đất mạnh và núi lửa hoạt động.
Vành đai lửa Thái Bình Dương là gì?
Vành đai lửa Thái Bình Dương là dải đới đứt gãy và núi lửa hình móng ngựa, chạy vòng quanh rìa Thái Bình Dương. Dải này đi từ Nam Mỹ lên Bắc Mỹ, vòng qua bán đảo Kamchatka, quần đảo Nhật Bản, Philippines rồi xuống New Zealand. Phần lớn núi lửa đang hoạt động và đa số các trận động đất lớn của thế giới tập trung ở đây.
Vì sao Nhật Bản nằm trong vành đai này?
- Vị trí tiếp xúc nhiều mảng: lãnh thổ Nhật Bản nằm gần nơi gặp nhau của các mảng Thái Bình Dương, Philippines, Á – Âu và Bắc Mỹ.
- Hiện tượng hút chìm: mảng Thái Bình Dương và mảng Philippines chui xuống dưới mảng lục địa. Đá bị nén, nóng chảy tạo ra mác-ma nên hình thành các núi lửa như núi Phú Sĩ (cao khoảng 3 776 m).
- Giải phóng năng lượng: khi các mảng bị kẹt rồi trượt đột ngột, năng lượng được giải phóng thành động đất; nếu tâm chấn ở đáy biển có thể kèm sóng thần, như trận động đất Tōhoku năm 2011.
Phân biệt với các đai khác để không chọn nhầm
| Đai / khu vực | Vị trí | Nhật Bản có thuộc không? |
|---|---|---|
| Vành đai lửa Thái Bình Dương | Vòng quanh rìa Thái Bình Dương | Có |
| Đai Địa Trung Hải – Himalaya – Indonesia | Từ Nam Âu qua Tây Á, Himalaya đến Indonesia | Không |
| Sống núi giữa Đại Tây Dương | Giữa đáy Đại Tây Dương (có đảo Aixơlen) | Không |
Nếu đề liệt kê “Đại Tây Dương”, “Ấn Độ Dương”, “Địa Trung Hải”, em loại hết các phương án này vì Nhật Bản nằm ở phía tây Thái Bình Dương, không giáp ba khu vực ấy.
Hệ quả đối với tự nhiên và đời sống
- Nhật Bản có hàng trăm núi lửa, trong đó hơn một trăm núi lửa còn hoạt động; nhiều suối nước nóng (onsen) hình thành nhờ địa nhiệt.
- Quốc gia này thường xuyên chịu động đất, sóng thần nên xây dựng tiêu chuẩn nhà chống chấn nghiêm ngặt, có hệ thống cảnh báo sớm.
- Núi non chiếm phần lớn diện tích, đồng bằng nhỏ hẹp ven biển nên dân cư tập trung dày ở đó.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ “Nhật – Phi – Chi – Lê”: Nhật Bản, Philippines, Chile đều nằm bên rìa Thái Bình Dương và đều thuộc vành đai lửa. Thấy chữ “Thái Bình Dương” trong phương án là gần như chắc chắn.
Lỗi sai thường gặp
- Thấy Nhật Bản là “đảo” nên chọn đại dương gần tên nhất với từ “Đại”.
- Nhầm vành đai lửa với đai núi trẻ Địa Trung Hải – Himalaya vì cả hai đều có động đất.
Luyện tập
- Kể tên hai quốc gia khác cũng nằm trong vành đai lửa Thái Bình Dương. Gợi ý: Chile, Indonesia (phần phía đông), Philippines.
- Vì sao động đất ở Nhật Bản thường kèm sóng thần? Đáp án: vì nhiều chấn tâm nằm dưới đáy biển, đáy biển trồi sụt đột ngột làm cả khối nước dịch chuyển.
Câu hỏi thường gặp
Nhật Bản nằm trong vành đai lửa nào?
Nhật Bản nằm trong vành đai lửa Thái Bình Dương, nơi tập trung phần lớn núi lửa và động đất của thế giới.
Vì sao Nhật Bản hay xảy ra động đất?
Vì quần đảo nằm ở nơi nhiều mảng kiến tạo tiếp xúc và hút chìm lẫn nhau, năng lượng tích tụ rồi giải phóng gây động đất.
Núi Phú Sĩ có phải núi lửa không?
Có. Phú Sĩ là núi lửa dạng nón, hiện được xem là đang ngủ, cao khoảng 3 776 m và là ngọn núi cao nhất Nhật Bản.