Trả lời nhanh
Nội lực là lực sinh ra từ bên trong Trái Đất và có xu hướng làm cho bề mặt Trái Đất trở nên gồ ghề, mấp mô hơn: nâng cao nơi này, hạ thấp nơi kia, tạo ra các địa hình lớn như núi, cao nguyên, đồng bằng, bồn địa. Phương án nói “san bằng, hạ thấp địa hình” là xu hướng của ngoại lực nên không chọn. Em chỉ cần nhớ: nội lực tạo địa hình, ngoại lực phá và san bằng địa hình.
Nội lực là gì?
Nội lực là lực sinh ra từ bên trong Trái Đất. Nguồn năng lượng chủ yếu là nhiệt từ lòng đất và sự chuyển động của các mảng kiến tạo. Nội lực biểu hiện qua các vận động kiến tạo, động đất và núi lửa.
Vì lực này tác động từ bên dưới lên nên nó nén ép, nâng lên, uốn nếp hoặc làm đứt gãy lớp vỏ Trái Đất, khiến độ cao bề mặt chênh lệch ngày càng rõ.
Xu hướng của nội lực
- Làm cho vỏ Trái Đất bị uốn nếp, đứt gãy, nâng lên ở nơi này và sụt xuống ở nơi khác.
- Tạo ra các dạng địa hình lớn: dãy núi, cao nguyên, đồng bằng, bồn địa, thung lũng kiến tạo.
- Làm cho bề mặt Trái Đất gồ ghề, có độ cao thấp khác nhau.
So sánh nội lực và ngoại lực
| Tiêu chí | Nội lực | Ngoại lực |
|---|---|---|
| Nguồn gốc | Bên trong Trái Đất | Bên ngoài, chủ yếu từ năng lượng Mặt Trời |
| Biểu hiện | Uốn nếp, đứt gãy, động đất, núi lửa | Phong hoá, xâm thực, vận chuyển, bồi tụ |
| Xu hướng | Làm bề mặt gồ ghề, tạo địa hình lớn | Phá huỷ, san bằng, làm bề mặt bằng phẳng hơn |
| Ví dụ | Hình thành dãy Hi-ma-lay-a | Sông bào mòn núi, bồi đắp đồng bằng |
Vì sao hai lực cùng tồn tại?
Nội lực và ngoại lực tác động đồng thời nhưng theo hai hướng đối nghịch. Nhờ nội lực nâng lên, núi mới được tạo ra; nhờ ngoại lực bào mòn, núi dần bị hạ thấp và vật liệu được đưa xuống thấp tạo thành đồng bằng. Địa hình hôm nay là kết quả của cuộc “giằng co” kéo dài hàng triệu năm giữa hai lực này.
Cách loại trừ phương án sai
- Gặp từ “san bằng”, “bào mòn”, “phá huỷ”, “bồi tụ” thì nghĩ đến ngoại lực và loại.
- Gặp từ “động đất”, “núi lửa”, “uốn nếp”, “đứt gãy”, “nâng lên” thì nghĩ đến nội lực.
- Nếu đề hỏi “nguồn năng lượng bên trong Trái Đất” thì đó là nội lực, không phải Mặt Trời.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm động đất là ngoại lực vì thấy tác động nhìn thấy ngay trên mặt đất. Động đất do vận động bên trong nên là biểu hiện của nội lực.
- Cho rằng nội lực chỉ “nâng lên”. Thực tế nội lực còn làm sụt xuống, tạo bồn địa và thung lũng kiến tạo.
- Quên rằng nội lực không tạo ra đồng bằng phù sa; phần phù sa này do ngoại lực (bồi tụ) tạo thành.
Bài luyện tập có đáp án
Câu 1. Hiện tượng nào sau đây do nội lực: sông bồi đắp đồng bằng, núi lửa phun trào, gió thổi mòn đá?
Đáp án: Núi lửa phun trào. Hai hiện tượng còn lại là tác động của ngoại lực.
Câu 2. Vì sao dãy núi vẫn cao dù ngoại lực không ngừng bào mòn?
Đáp án: Vì nội lực vẫn liên tục nâng vỏ Trái Đất lên, bù đắp phần bị bào mòn.
Câu 3. Nêu xu hướng của nội lực trong một câu.
Đáp án: Nội lực làm cho bề mặt Trái Đất gồ ghề hơn, tạo ra các địa hình lớn.
Câu hỏi thường gặp
Nội lực có xu hướng nào?
Nội lực có xu hướng làm cho bề mặt Trái Đất gồ ghề, mấp mô, tạo ra các dạng địa hình lớn như núi, cao nguyên, đồng bằng, bồn địa.
Nội lực và ngoại lực khác nhau ở điểm nào?
Nội lực sinh ra từ bên trong Trái Đất và tạo địa hình, còn ngoại lực chủ yếu do năng lượng Mặt Trời, có xu hướng bào mòn và san bằng địa hình.
Động đất và núi lửa thuộc nội lực hay ngoại lực?
Cả hai là biểu hiện của nội lực vì có nguồn gốc từ các vận động bên trong Trái Đất.