Vùng chịu ngập lụt nghiêm trọng nhất ở nước ta hiện nay là vùng nào?

Đề bài và đáp án

Câu hỏi thường gặp trong ôn thi Địa lí 12: “Vùng chịu ngập lụt nghiêm trọng nhất ở nước ta hiện nay là…”. Các phương án thường được đưa ra là các vùng đồng bằng lớn và vùng ven biển. Dưới đây là cách phân tích từng vùng.

Vì sao Đồng bằng sông Hồng bị ngập lụt nghiêm trọng nhất?

• Địa hình thấp, bằng phẳng: nhiều vùng trong đê có cao độ thấp hơn mực nước sông vào mùa lũ, nước mưa khó thoát tự nhiên.
• Hệ thống đê bao bọc: đê ngăn lũ nhưng cũng chia đồng bằng thành các ô trũng; khi mưa lớn nước bị giữ lại bên trong, còn nếu đê sự cố thì nước tràn vào rất nhanh.
• Mưa bão tập trung: mùa mưa và bão cùng lúc với mùa lũ của hệ thống sông Hồng – sông Thái Bình, nước từ thượng nguồn dồn về hạ lưu.
• Mật độ dân cư và đô thị hoá cao: mặt đất bị bê tông hoá, hệ thống thoát nước quá tải, nên một trận mưa lớn cũng gây ngập úng nặng.
• Thiệt hại lớn: đây là vùng tập trung dân cư, đất nông nghiệp thâm canh, công nghiệp và hạ tầng nên mỗi lần ngập, thiệt hại kinh tế – xã hội đều rất cao.

Loại trừ các phương án sai

• Đồng bằng sông Cửu Long: diện tích ngập rộng và thời gian dài, nhưng lũ lên chậm, mang phù sa, người dân quen “sống chung với lũ”. Vì vậy mức độ nghiêm trọng, nguy hiểm không bằng đồng bằng sông Hồng. Học sinh hay chọn nhầm vì nhớ “đồng bằng lớn nhất, ngập nhiều nhất”.
• Duyên hải miền Trung: sông ngắn, dốc, mưa lớn gây lũ lên nhanh và lũ quét ở miền núi; đồng bằng nhỏ hẹp nên nước rút nhanh hơn. Thiên tai ở đây nổi bật là bão, lũ quét, hạn hán, không phải ngập úng kéo dài.
• Đông Nam Bộ: địa hình đồi thấp, phù sa cổ, cao hơn; ngập chủ yếu là ngập cục bộ do triều cường hoặc mưa lớn ở đô thị.

Mẹo nhớ

Nhớ cụm “thấp – đê – mưa bão – đông dân” là bốn từ khoá của Đồng bằng sông Hồng. Còn với đồng bằng sông Cửu Long, nhớ “ngập sâu, kéo dài nhưng hiền hoà” (mùa nước nổi). Khi đề hỏi “nghiêm trọng nhất” hãy nghĩ tới mức độ thiệt hại, không chỉ diện tích.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm “ngập diện rộng, kéo dài” với “ngập nghiêm trọng nhất”.
• Nhầm lũ quét (miền núi) với ngập úng (đồng bằng).
• Quên rằng đê vừa bảo vệ vừa khiến nước nội đồng khó thoát.

Luyện tập nhanh

1. Câu 1. Thiên tai nổi bật ở miền núi Bắc Trung Bộ khi mưa lớn là gì? Đáp án: lũ quét, do địa hình dốc và sông ngắn.
2. Câu 2. Vì sao người dân đồng bằng sông Cửu Long có thể “sống chung với lũ”? Đáp án: lũ lên chậm, theo mùa ổn định, mang phù sa, thuỷ sản và bồi đắp đồng ruộng.
3. Câu 3. Nêu hai biện pháp giảm ngập úng ở đồng bằng sông Hồng. Đáp án gợi ý: nâng cấp đê điều, hồ điều hoà và trạm bơm tiêu úng; quy hoạch đô thị thoát nước hợp lí.