Trả lời nhanh
Gió đất có cường độ mạnh nhất vào khoảng cuối đêm, gần sáng (trước lúc mặt trời mọc, thường tính từ khoảng 3 đến 6 giờ). Lúc này đất liền nguội nhất, còn mặt biển vẫn còn ấm, nên chênh lệch khí áp giữa đất và biển lớn nhất, làm gió từ đất thổi ra biển mạnh nhất.
Gió đất là gì?
Gió đất là loại gió địa phương ở vùng ven biển, thổi từ đất liền ra biển vào ban đêm. Nó cùng với gió biển tạo thành chu kỳ gió đổi hướng theo ngày và đêm. Nguyên nhân gốc là sự khác nhau về khả năng nóng lên và nguội đi giữa đất và nước.
Vì sao gió đất mạnh nhất lúc gần sáng?
Hãy theo dõi chuỗi nguyên nhân sau:
- Đất có nhiệt dung riêng nhỏ hơn nước, nên toả nhiệt nhanh. Sau cả đêm, đất liền lạnh dần và lạnh nhất khoảng gần sáng.
- Nước biển nguội chậm, nhiệt độ mặt biển thay đổi rất ít nên vẫn ấm hơn đất liền.
- Không khí trên đất lạnh, nặng, co lại, hình thành khu áp cao. Không khí trên biển ấm, nở ra và bốc lên, hình thành khu áp thấp.
- Gió thổi từ nơi áp cao đến nơi áp thấp, tức từ đất liền ra biển. Chênh lệch khí áp càng lớn, gió càng mạnh.
Chênh lệch nhiệt độ đất – biển đạt cực đại vào cuối đêm, nên gió đất mạnh nhất lúc đó. Sau khi mặt trời lên, đất nóng dần, chênh lệch giảm, gió đất yếu đi rồi đổi sang gió biển.
So sánh gió đất và gió biển
| Tiêu chí | Gió biển | Gió đất |
|---|---|---|
| Thời gian | Ban ngày | Ban đêm |
| Hướng gió | Biển → đất liền | Đất liền → biển |
| Khu áp cao | Trên biển | Trên đất liền |
| Khu áp thấp | Trên đất liền | Trên biển |
| Lúc mạnh nhất | Quanh đầu giờ chiều, khi đất nóng nhất | Cuối đêm, gần sáng, khi đất lạnh nhất |
| Tính chất | Mát, ẩm | Khô, mát hơn; thường yếu hơn gió biển |
Mẹo nhớ
- Gió thổi từ nơi lạnh (áp cao) sang nơi nóng (áp thấp). Ban đêm đất lạnh hơn biển, nên gió đi từ đất ra biển.
- “Mạnh nhất khi chênh lệch lớn nhất”: gió biển mạnh khi đất nóng nhất (đầu giờ chiều), gió đất mạnh khi đất lạnh nhất (gần sáng).
- Tên gió đặt theo nơi gió xuất phát: gió đất bắt đầu từ đất, gió biển bắt đầu từ biển.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “giữa trưa” hay “đầu đêm” vì nghĩ đêm nào cũng như nhau. Thực tế chỉ khi đất đã nguội nhiều giờ, chênh lệch mới đạt cực đại.
- Nhầm hướng: cho rằng gió đất thổi từ biển vào đất liền.
- Nhầm với gió biển. Gió biển mạnh vào buổi chiều, chứ không phải lúc gần sáng.
Lưu ý khi làm trắc nghiệm: nếu đề cho các khung giờ, hãy chọn khung giờ thuộc cuối đêm – gần sáng. Nếu đề cho phương án khác, hãy so với mốc nhiệt độ đất thấp nhất.
Ứng dụng thực tế
Ngư dân ven biển thường tận dụng gió đất để ra khơi vào sáng sớm và đón gió biển để vào bờ vào buổi chiều. Ở các vùng ven biển, gió đất cũng làm không khí về đêm và sáng sớm dễ chịu hơn.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: Gió đất thổi từ ______ ra ______ vào ban ______.
Đáp án: đất liền; biển; đêm. - Đúng hay sai: “Lúc gần sáng, khu vực áp cao nằm trên mặt biển.”
Đáp án: Sai. Lúc đó áp cao nằm trên đất liền (đất lạnh), áp thấp nằm trên biển. - Giải thích: Vì sao gió đất thường yếu hơn gió biển?
Gợi ý đáp án: Ban đêm chênh lệch nhiệt độ giữa đất và biển thường nhỏ hơn chênh lệch ban ngày, khi đất bị nung nóng mạnh. Chênh lệch khí áp nhỏ hơn nên gió yếu hơn.
Câu hỏi thường gặp
Gió đất thổi theo hướng nào?
Gió đất thổi từ đất liền ra biển vào ban đêm, vì lúc đó đất liền lạnh (áp cao) còn mặt biển ấm hơn (áp thấp).
Gió biển mạnh nhất vào lúc nào?
Gió biển thường mạnh nhất vào khoảng đầu giờ chiều, khi đất liền nóng nhất và chênh lệch nhiệt độ đất – biển lớn nhất.
Vì sao đất nguội nhanh hơn nước?
Đất có nhiệt dung riêng nhỏ hơn nước và chỉ nóng lên hay nguội đi ở lớp mỏng bề mặt. Nước hấp thụ và giữ nhiệt tốt hơn, lại có dòng đối lưu nên nguội chậm hơn.
Gió đất và gió biển có phải gió địa phương không?
Có. Đây là hai loại gió địa phương ở vùng ven biển, đổi hướng theo ngày và đêm do chênh lệch nhiệt giữa đất và biển.