Trả lời nhanh
Phần mở rộng đúng của tệp mã nguồn Python là .py (đáp án C). Khi bạn lưu chương trình thành baitap.py, hệ điều hành và các trình soạn thảo sẽ hiểu đó là một tệp Python và giao cho trình thông dịch xử lí. Các đuôi .python, .pl và .p không phải đuôi chuẩn của Python: .pl thuộc ngôn ngữ Perl, còn .python hầu như không được ai quy ước.
Vì sao đáp án là .py?
Phần mở rộng (đuôi tệp) là nhóm kí tự đứng sau dấu chấm cuối cùng trong tên tệp. Nó giúp máy tính biết nên dùng chương trình nào để mở tệp. Với Python, cộng đồng và tài liệu chính thức đều thống nhất dùng đuôi .py, lấy từ hai chữ cái đầu của tên ngôn ngữ.
Trình thông dịch Python không bắt buộc tệp phải có đuôi .py mới chạy được, nhưng nếu đặt đúng đuôi thì IDLE, PyCharm, VS Code mới tô màu cú pháp, gợi ý lệnh và cho phép chạy bằng một phím bấm. Vì vậy trong mọi bài thi và bài thực hành, bạn nên lưu tệp với đuôi .py.
Loại trừ từng phương án
- A. .python: sai. Đây không phải quy ước của ngôn ngữ Python. Tên ngôn ngữ chỉ xuất hiện trong lệnh gọi, ví dụ
python baitap.py, chứ không làm đuôi tệp. - B. .pl: sai. Đuôi .pl thường là tệp của ngôn ngữ Perl (và đôi khi là Prolog), nên dễ gây nhầm lẫn khi mở bằng chương trình khác.
- C. .py: đúng. Đây là đuôi chuẩn của tệp mã nguồn Python.
- D. .p: sai. Đuôi .p không dành cho mã nguồn Python. Một số người dùng nó cho tệp dữ liệu đã lưu bằng thư viện pickle, nhưng đó là thói quen cá nhân, không phải chuẩn.
Các đuôi tệp thường gặp quanh Python
Ngoài .py, khi làm việc với Python bạn sẽ gặp thêm một vài đuôi khác. Bảng dưới đây giúp phân biệt.
| Đuôi tệp | Ý nghĩa |
|---|---|
| .py | Tệp mã nguồn Python thông thường, chạy bằng trình thông dịch. |
| .pyw | Mã nguồn Python trên Windows, khi chạy không hiện cửa sổ dòng lệnh (hợp với chương trình có giao diện). |
| .pyc | Tệp mã trung gian (bytecode) do Python tự sinh ra, thường nằm trong thư mục __pycache__. Em không cần tự soạn tệp này. |
| .ipynb | Sổ tay Jupyter Notebook, trộn lẫn mã, kết quả và ghi chú. |
| .pyi | Tệp khai báo kiểu dữ liệu, dùng cho công cụ kiểm tra kiểu. |
Cách tạo và chạy một tệp .py
- Mở IDLE (đi kèm khi cài Python), chọn File > New File.
- Gõ lệnh, ví dụ
print("Xin chào"). - Nhấn Ctrl + S, đặt tên có đuôi .py, chẳng hạn xinchao.py.
- Nhấn F5 (Run Module) để chạy. Hoặc mở cửa sổ dòng lệnh và gõ
python xinchao.py.
Lỗi sai thường gặp
- Tệp bị lưu thành .txt. Khi dùng Notepad, nếu để kiểu lưu là "Text Documents" thì tên thật có thể thành baitap.py.txt. Hãy bật chế độ hiện đuôi tệp trong File Explorer để kiểm tra.
- Đặt tên trùng thư viện chuẩn. Nếu bạn lưu tệp là random.py hoặc math.py, lệnh
import randomtrong cùng thư mục sẽ nạp nhầm tệp của em và báo lỗi khó hiểu. - Tên tệp có dấu cách hoặc dấu tiếng Việt. Vẫn chạy được trong nhiều trường hợp nhưng dễ lỗi khi gọi từ dòng lệnh. Nên đặt tên không dấu, nối bằng gạch dưới, ví dụ tinh_tong.py.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ "Py = Python". Gặp bài hỏi đuôi tệp, cứ chọn phương án ngắn gọn gồm đúng hai chữ P và Y. Còn .pl thì liên tưởng tới Perl để khỏi chọn nhầm.
Luyện tập nhanh
- Tệp diemtb.py có phải tệp mã nguồn Python không? Đáp án: Có, vì đuôi là .py.
- Tệp ghichu.ipynb là loại gì? Đáp án: Sổ tay Jupyter Notebook, không phải tệp .py thuần.
- Em lưu chương trình ở Notepad và thấy tên hiển thị bai1.py.txt. Làm sao sửa? Đáp án: Đổi tên tệp, xoá phần .txt ở cuối; nhớ bật hiển thị đuôi tệp để nhìn thấy nó.
Câu hỏi thường gặp
Tệp Python có thể có đuôi khác .py được không?
Trình thông dịch vẫn đọc được nội dung văn bản nếu em gọi trực tiếp, nhưng trình soạn thảo sẽ không nhận diện đúng. Vì vậy hãy luôn dùng đuôi .py cho mã nguồn.
Tệp .pyc có phải là mã nguồn để em chỉnh sửa không?
Không. .pyc là mã trung gian do Python tự tạo để chạy nhanh hơn ở lần sau. Em nên chỉnh sửa tệp .py gốc, không mở .pyc để sửa.
Tệp .pyw khác .py thế nào?
Trên Windows, tệp .pyw chạy mà không bật cửa sổ dòng lệnh đen, phù hợp với chương trình có giao diện đồ hoạ. Cú pháp bên trong vẫn là Python bình thường.