Trả lời nhanh
Mục tiêu chính của ASEAN là giữ hòa bình, an ninh và ổn định trong khu vực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội, phát triển văn hóa, thu hẹp khoảng cách phát triển, đồng thời hợp tác giữa các thành viên và với bên ngoài. So với EU, hai tổ chức đều muốn các nước thành viên hợp tác trên nhiều mặt. Khác nhau ở xuất phát điểm: EU đi từ liên kết kinh tế, thương mại; ASEAN lúc mới thành lập gắn với hợp tác chính trị và an ninh.
Các mục tiêu được ghi trong Hiến chương
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á được lập ngày 8/8/1967 tại Băng Cốc, lúc đầu có năm nước: In-đô-nê-xi-a, Ma-lai-xi-a, Phi-líp-pin, Xin-ga-po và Thái Lan. Hiến chương ASEAN, thông qua năm 2007 và có hiệu lực năm 2008, viết lại các mục tiêu thành nghĩa vụ của cả hiệp hội. Khi đề hỏi “trình bày các mục tiêu”, em tách thành bốn nhóm, không chép một câu dài không ngắt.
- Kinh tế và xã hội: thúc đẩy tăng trưởng, tiến bộ xã hội, phát triển văn hóa, thu hẹp khoảng cách giữa nước thành viên.
- Hòa bình: giữ khu vực ổn định, duy trì Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân và vũ khí hủy diệt hàng loạt.
- Hợp tác nội bộ: hỗ trợ nhau trong những việc cùng quan tâm, từ kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học đến hành chính.
- Hợp tác bên ngoài: giữ quan hệ cùng có lợi với nước khác và với tổ chức quốc tế.
Gom lại, mục tiêu chung là đoàn kết vì một ASEAN hòa bình, an ninh, ổn định và cùng phát triển. Câu khẩu hiệu em thường gặp trong bài là “Một tầm nhìn, một bản sắc, một cộng đồng”. Từ năm 2015, cộng đồng ấy đứng trên ba trụ cột: chính trị – an ninh, kinh tế, văn hóa – xã hội. Trụ cột không thay các mục tiêu; nó là cách sắp việc để mục tiêu có chỗ thực hiện.
Việt Nam gia nhập ngày 28/7/1995, là thành viên thứ bảy. Lào và Mi-an-ma vào năm 1997, Cam-pu-chia vào năm 1999. Ngày 26/10/2025, Đông Ti-mo trở thành thành viên thứ mười một. Sách in trước mốc ấy vẫn viết mười nước. Nếu đề chấm theo sách đó, em ghi mười và nói rõ mốc sách. Nếu đề hỏi “hiện nay”, em ghi mười một và nêu ngày Đông Ti-mo vào hiệp hội. Đừng để hai con số đánh lẫn nhau trong cùng một câu.
So sánh mục tiêu ASEAN và EU
Liên minh châu Âu hôm nay có 27 thành viên, sau khi Vương quốc Anh rời đi năm 2020. Cội rễ là Cộng đồng than – thép châu Âu năm 1951, sáu nước liên kết một ngành kinh tế then chốt để giảm nguy cơ chiến tranh. Năm 1992, Hiệp ước Ma-xtrích đổi Cộng đồng châu Âu thành Liên minh châu Âu, hướng tới thị trường chung, đồng tiền chung và liên kết chính trị. Đồng euro được đưa vào thanh toán không dùng tiền mặt từ năm 1999.
| Ý so sánh | ASEAN | EU |
|---|---|---|
| Giống nhau | Hợp tác kinh tế, văn hóa, an ninh | Hợp tác kinh tế, văn hóa, an ninh |
| Xuất phát | Chính trị – an ninh, năm 1967 | Kinh tế, thương mại, từ năm 1951 |
| Cách quyết | Đồng thuận, không can thiệp nội bộ | Có cơ quan và luật chung |
| Số thành viên | 11, tính đến cuối năm 2025 | 27 |
Phần giống nhau em viết trước, vì đề “so sánh” mất điểm nếu chỉ liệt kê khác biệt. Cả hai đều coi hòa bình và thịnh vượng của thành viên là đích, đều có hợp tác kinh tế bên cạnh hợp tác chính trị. Phần khác nhau thì chỉ đúng chỗ bài Địa lí 11 yêu cầu: động cơ liên kết ban đầu. EU đi từ than, thép, rồi thuế quan và thị trường. ASEAN ra đời trong bối cảnh khu vực bất ổn những năm 1960, nên ưu tiên hàng đầu là giữ hòa bình và ổn định, kinh tế được đẩy mạnh hơn ở các thập niên sau, nhất là từ ý tưởng khu vực mậu dịch tự do đầu những năm 1990.
Đừng viết “EU chỉ làm kinh tế, ASEAN chỉ làm an ninh”. Cả hai hiện làm cả hai việc. Câu chuẩn là nói về xuất phát điểm và mức độ ràng buộc. EU có nghị viện, ủy ban, tòa án và một số luật áp dụng chung; nước dùng euro chia sẻ chính sách tiền tệ. ASEAN là hiệp hội các chính phủ: quyết định lớn theo đồng thuận, nguyên tắc không can thiệp vào công việc nội bộ được nhắc trong Hiệp ước Thân thiện và hợp tác năm 1976. Vì vậy mục tiêu của ASEAN không biến các nước thành một nhà nước liên bang.
Việt Nam trong các mục tiêu ấy
Với Việt Nam, hòa bình và ổn định khu vực gắn với môi trường để phát triển, còn thu hẹp khoảng cách gắn với việc nước đi sau không bị tách khỏi các chương trình chung. Hợp tác kinh tế mở thêm thị trường, đồng thời buộc doanh nghiệp cạnh tranh. Hợp tác văn hóa – xã hội gồm giáo dục, phòng dịch, ứng phó thiên tai, không chỉ có họp cấp cao.
Mục tiêu về lãnh thổ và chủ quyền không có nghĩa ASEAN quyết định biên giới thay các nước. Việt Nam là quốc gia độc lập, có chủ quyền đầy đủ đối với quần đảo Hoàng Sa và quần đảo Trường Sa. Khi học bài về hợp tác khu vực và Biển Đông, em giữ đúng điều này: tranh chấp phải giải quyết bằng biện pháp hòa bình, phù hợp luật pháp quốc tế, trong đó có Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982. Không suy ra rằng gia nhập ASEAN là giao chủ quyền biển đảo cho một tổ chức.
Cách làm bài tự luận: một đoạn mục tiêu, một đoạn giống nhau, một đoạn khác nhau, một câu chốt về Việt Nam. Mỗi ý có dẫn chứng năm hoặc tên văn bản. Tránh mở bài bằng định nghĩa từ điển rồi hết giờ trước khi kịp so sánh. Nếu đề chỉ hỏi mục tiêu, em không bắt buộc viết hết lịch sử EU, nhưng nên giữ một câu phân biệt xuất phát điểm vì đó là phần dễ bị hỏi nối.
Câu hỏi thường gặp
Mục tiêu chính của ASEAN là gì?
Giữ hòa bình, an ninh, ổn định; thúc đẩy kinh tế, xã hội, văn hóa; thu hẹp khoảng cách phát triển; hợp tác nội bộ và với bên ngoài.
ASEAN và EU giống nhau ở điểm nào?
Cả hai thúc đẩy hợp tác giữa các nước thành viên trên các mặt kinh tế, văn hóa và an ninh.
ASEAN và EU khác nhau ở xuất phát điểm thế nào?
EU bắt đầu từ liên kết kinh tế, thương mại năm 1951. ASEAN thành lập năm 1967 với động cơ chính trị và an ninh.
ASEAN hiện có bao nhiêu thành viên?
11 thành viên từ ngày 26/10/2025, khi Đông Ti-mo gia nhập. Sách in trước đó ghi 10 nước. Việt Nam vào ngày 28/7/1995.
Gia nhập ASEAN có làm đổi chủ quyền Hoàng Sa và Trường Sa không?
Không. Việt Nam có chủ quyền với Hoàng Sa và Trường Sa. ASEAN không phải cơ quan quyết định biên giới thay quốc gia.