Trả lời nhanh
Bài văn kể chuyện trang 12, 13, 14. Phần Viết “Bài văn kể chuyện” (Tiếng Việt lớp 4 Tập 1, trang 12, 13, 14, Chân trời sáng tạo) giúp em nhận diện cấu tạo bài văn kể lại một câu chuyện đã đọc, đã nghe. Bài văn gồm 3 phần: mở bài giới thiệu câu chuyện; thân bài kể các sự việc theo trình tự thời gian hoặc không gian; kết bài nêu kết thúc và có thể bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc. Trong bài “Tích Chu”, các sự việc ở thân bài được kể theo trình tự thời gian, sự việc trước dẫn tới sự việc sau.
Câu 1 (trang 12, 13): Tìm hiểu bài văn kể lại câu chuyện “Tích Chu”
Bài văn mẫu trong sách là lời một bạn nhỏ kể lại câu chuyện cổ tích “Tích Chu” mà em được bà kể từ bé. Câu chuyện nói về cậu bé Tích Chu mải chơi, không chăm sóc bà khi bà ốm, khiến bà hóa thành chim; sau đó cậu ân hận, vượt bao gian khó lấy nước suối tiên để cứu bà.
a. Tìm các phần của bài văn
| Phần | Vị trí trong bài | Nội dung chính |
|---|---|---|
| Giới thiệu câu chuyện | Câu đầu tiên (bắt đầu bằng “Từ ngày còn bé…”) | Người viết cho biết mình rất thích câu chuyện “Tích Chu” qua lời kể của bà. |
| Mở đầu câu chuyện | Đoạn “Chuyện kể về cậu bé Tích Chu…” đến hết câu nói cậu chỉ mải rong chơi | Giới thiệu nhân vật: Tích Chu mồ côi, sống với bà; bà rất thương cháu nhưng cháu mải chơi. |
| Diễn biến câu chuyện | Từ đoạn “Lần đó, bà sốt cao…” đến chỗ Tích Chu lấy được nước suối tiên mang về | Bà ốm, gọi mãi không thấy cháu nên hóa chim; Tích Chu đuổi theo, gặp bà tiên, đi lấy nước suối tiên. |
| Kết thúc câu chuyện | Đoạn bắt đầu bằng “Được uống nước suối tiên…” | Bà trở lại thành người; từ đó Tích Chu luôn ở bên, chăm sóc bà. |
| Nêu suy nghĩ, cảm xúc | Đoạn cuối bài | Hình ảnh Tích Chu băng rừng, lội suối vẫn đọng lại trong lòng người viết như lời nhắc về lòng hiếu thảo. |
Cách tìm nhanh: phần giới thiệu và phần suy nghĩ là lời của người viết (có từ “em”), còn mở đầu, diễn biến, kết thúc là lời kể nội dung câu chuyện.
b. Các sự việc ở phần diễn biến và kết quả của chúng
- Sự việc 1: Bà sốt cao, khát nước, gọi Tích Chu mãi mà cậu không về. Kết quả: Bà biến thành chim.
- Sự việc 2: Tích Chu về nhà, hốt hoảng chạy theo hướng chim bay, tha thiết gọi bà. Kết quả: Chim vẫn vỗ cánh bay đi.
- Sự việc 3: Tích Chu òa khóc, gặp bà tiên. Kết quả: Bà tiên chỉ cách cứu bà: lấy nước suối tiên cho bà uống.
- Sự việc 4: Tích Chu băng rừng, lội suối nhiều ngày đêm. Kết quả: Cậu lấy được nước suối tiên mang về.
c. Các sự việc được kể theo trình tự nào?
Các sự việc được kể theo trình tự thời gian: việc xảy ra trước kể trước, việc xảy ra sau kể sau, và kết quả của việc trước là nguyên nhân dẫn tới việc sau (bà hóa chim nên Tích Chu đi tìm; không gọi được bà nên cậu khóc và gặp bà tiên…). Đi kèm thời gian là sự thay đổi không gian: từ ngôi nhà, đến dòng suối, rồi đến suối tiên xa xôi.
Ghi nhớ: Cấu tạo của bài văn kể chuyện
- Mở bài: giới thiệu câu chuyện định kể (tên truyện, em được đọc hoặc được nghe ở đâu, từ ai).
- Thân bài: kể lại các sự việc theo trình tự thời gian hoặc không gian. Thân bài có thể gồm một hoặc nhiều đoạn văn; mỗi sự việc chính nên viết thành một đoạn.
- Kết bài: nêu kết thúc của câu chuyện; có thể bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc của người kể.
Hãy so sánh với văn kể chuyện ở lớp 3: lớp 4 yêu cầu em không chỉ kể đủ sự việc mà còn phải chia bố cục rõ ràng, có lời giới thiệu và lời nhận xét của riêng mình.
Câu 2 (trang 14): Đọc câu chuyện “Người ăn xin” và thực hiện yêu cầu
“Người ăn xin” (theo Tuốc-ghê-nhép) là câu chuyện được kể bằng lời nhân vật “tôi”: cậu bé gặp một ông lão ăn xin già yếu trên phố; cậu không có gì để cho nhưng đã nắm lấy bàn tay ông và xin lỗi, ông lão cảm động cảm ơn cậu.
a. Đoạn mở đầu câu chuyện
Là đoạn đầu tiên, gồm hai câu cho biết “tôi” đang đi trên phố và gặp một ông lão ăn xin già lọm khọm đứng trước mặt. Đoạn này giới thiệu nhân vật, thời điểm và địa điểm xảy ra câu chuyện.
b. Các sự việc và kết quả
- Sự việc 1: “Tôi” gặp ông lão ăn xin với dáng vẻ tiều tụy, đáng thương. Kết quả: “Tôi” xót xa trước cảnh nghèo đói của ông.
- Sự việc 2: Ông lão chìa bàn tay xin giúp đỡ; “tôi” lục khắp các túi. Kết quả: Cậu không tìm được thứ gì để cho.
- Sự việc 3: Ông lão vẫn chờ, tay run rẩy; “tôi” nắm chặt tay ông và xin lỗi vì không có gì cho ông. Kết quả: Ông lão mỉm cười, siết tay cậu và cảm ơn vì cậu đã “cho” ông.
c. Đoạn văn nêu suy nghĩ, cảm xúc của tác giả
Là câu cuối cùng của truyện: “tôi” chợt hiểu rằng chính mình cũng vừa nhận được một điều gì đó từ ông lão. Điều cả hai nhận được là sự cảm thông và tôn trọng giữa người với người, quý hơn mọi món quà vật chất.
Điểm khác với bài “Tích Chu”: truyện “Người ăn xin” không có phần giới thiệu riêng, mà vào thẳng sự việc; suy nghĩ của tác giả được đặt ở câu kết. Như vậy, bài văn kể chuyện có thể linh hoạt, nhưng vẫn phải có đủ mở đầu, diễn biến, kết thúc.
Vận dụng: Ghi lại một kỉ niệm mùa hè mà em nhớ nhất
Yêu cầu này nối tiếp chủ đề của bài đọc về mùa hè. Em có thể ghi theo gợi ý: kỉ niệm diễn ra ở đâu, khi nào; có những ai; chuyện gì đã xảy ra (theo thứ tự trước – sau); vì sao em nhớ mãi. Dưới đây là hai đoạn tham khảo, em hãy viết bằng trải nghiệm thật của mình:
Đoạn 1. Mùa hè năm ngoái, em được về quê ngoại ở Thanh Hóa. Một buổi chiều, ông dẫn em ra bờ đê thả con diều sáo do chính tay ông làm. Lúc đầu diều cứ chao đảo rồi cắm xuống bãi cỏ, em vừa chạy vừa sốt ruột. Ông kiên nhẫn chỉ cho em cách đứng xuôi chiều gió và nhả dây từ từ. Đến lần thứ tư, con diều vút lên cao, tiếng sáo vi vu khắp cánh đồng. Em reo lên sung sướng. Đến giờ, mỗi lần nghe tiếng sáo diều, em lại nhớ bàn tay chai sạn và nụ cười hiền của ông.
Đoạn 2. Kỉ niệm em nhớ nhất là lần đầu tiên em tự bơi được ở bể bơi gần nhà. Suốt tuần đầu, em sợ nước, chỉ dám bám vào thành bể. Thầy dạy bơi bảo em thả lỏng người và tập thở thật đều. Sáng thứ Bảy hôm ấy, em hít một hơi sâu, đạp chân và quạt tay, rồi bất ngờ nhận ra mình đã bơi được nửa bể mà không cần phao. Bố mẹ đứng trên bờ vỗ tay rất to. Em hiểu rằng chỉ cần kiên trì, nỗi sợ nào cũng có thể vượt qua.
Mẹo làm tốt bài văn kể chuyện lớp 4
- Trước khi viết, liệt kê các sự việc chính theo thứ tự bằng gạch đầu dòng (3–5 sự việc là đủ).
- Mỗi sự việc trả lời được hai câu hỏi: chuyện gì xảy ra, kết quả ra sao.
- Dùng từ chỉ thời gian để nối các đoạn: lúc đầu, sau đó, ít lâu sau, cuối cùng, từ đấy.
- Kết bài nên có một câu bày tỏ cảm xúc hoặc bài học em rút ra, tránh kết thúc đột ngột.
- Kể bằng lời văn của em, không chép nguyên văn truyện trong sách.
Câu hỏi thường gặp
Bài văn kể chuyện gồm mấy phần?
Gồm ba phần: mở bài giới thiệu câu chuyện, thân bài kể các sự việc theo trình tự thời gian hoặc không gian, kết bài nêu kết thúc và có thể bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc.
Các sự việc trong bài Tích Chu được kể theo trình tự nào?
Theo trình tự thời gian: bà ốm hóa chim, Tích Chu đuổi theo gọi bà, gặp bà tiên, rồi đi lấy nước suối tiên về cứu bà.
Đoạn văn nêu suy nghĩ của tác giả trong Người ăn xin là đoạn nào?
Là câu cuối truyện, khi nhân vật tôi hiểu rằng mình cũng vừa nhận được một điều gì đó từ ông lão.
Câu chuyện Tích Chu khuyên chúng ta điều gì?
Câu chuyện nhắc nhở các em phải biết yêu thương, hiếu thảo và chăm sóc ông bà, cha mẹ, đừng mải chơi mà quên người thân.