Trả lời nhanh
Đáp án: D. Sinh vật phân bố đồng đều trong toàn bộ chiều dày của sinh quyển. Đây là phát biểu không đúng, vì sinh vật chỉ tập trung dày đặc ở một lớp mỏng quanh bề mặt Trái Đất (vài chục mét phía trên và phía dưới mặt đất, mặt nước), càng lên cao hoặc xuống sâu thì càng thưa thớt.
Đề bài
Phát biểu nào sau đây không đúng với sinh quyển?
- A. Giới hạn dưới của sinh quyển ở đại dương xuống tới nơi sâu nhất (đáy đại dương).
- B. Giới hạn dưới của sinh quyển ở lục địa xuống tới đáy của lớp vỏ phong hoá.
- C. Giới hạn phía trên của sinh quyển là nơi tiếp giáp với lớp ô-dôn của khí quyển.
- D. Sinh vật phân bố đồng đều trong toàn bộ chiều dày của sinh quyển.
Đáp án và giải thích chi tiết
Đáp án đúng: D.
Câu hỏi yêu cầu tìm phát biểu không đúng, nên em cần kiểm tra từng phương án với kiến thức về giới hạn và đặc điểm phân bố sinh vật trong sinh quyển.
Vì sao A, B, C đều đúng?
- A đúng: ở đại dương, sinh vật có mặt ở mọi độ sâu, kể cả những vực sâu nhất (khoảng 11 km). Vì vậy giới hạn dưới của sinh quyển ở đại dương là đáy đại dương sâu nhất.
- B đúng: trên lục địa, rễ cây, vi sinh vật và động vật trong đất chỉ tồn tại tới đáy lớp vỏ phong hoá. Xuống sâu hơn là đá gốc rắn chắc, thiếu điều kiện sống.
- C đúng: lớp ô-dôn hấp thụ phần lớn tia tử ngoại có hại. Phía trên lớp này, bức xạ tử ngoại mạnh nên sự sống không tồn tại được. Lớp ô-dôn tập trung chủ yếu ở độ cao khoảng 22–25 km.
Vì sao D sai?
Dù sinh quyển dày tới vài chục ki-lô-mét, sinh vật không phân bố đều trong toàn bộ chiều dày đó. Phần lớn sinh vật tập trung ở nơi có đủ ánh sáng, nhiệt độ, nước và chất dinh dưỡng, tức là lớp mỏng khoảng vài chục mét phía trên và phía dưới bề mặt đất, bề mặt nước. Thực vật quang hợp được trên cạn và ở tầng nước nông có ánh sáng; ở tầng không khí cao hay đáy biển sâu, sinh vật rất thưa.
Kiến thức cần nhớ về sinh quyển
Khái niệm: sinh quyển là một quyển của Trái Đất, trong đó có toàn bộ sinh vật sinh sống.
Giới hạn của sinh quyển:
| Vị trí | Giới hạn |
|---|---|
| Phía trên | Nơi tiếp giáp lớp ô-dôn (khoảng 22 km) |
| Phía dưới ở đại dương | Đáy đại dương sâu nhất (khoảng 11 km) |
| Phía dưới ở lục địa | Đáy lớp vỏ phong hoá |
Như vậy, sinh quyển bao gồm toàn bộ thuỷ quyển, phần thấp của khí quyển, lớp phủ thổ nhưỡng và lớp vỏ phong hoá. Sinh quyển không tách rời mà xâm nhập, đan xen với các quyển khác.
Đặc điểm phân bố: sinh vật không phân bố đều trong toàn bộ chiều dày sinh quyển mà tập trung vào nơi có thực vật mọc, dày nhất ở lớp gần bề mặt đất. Trên bề mặt Trái Đất, sinh vật cũng phân bố không đều theo vĩ độ và độ cao, hình thành các thảm thực vật và nhóm đất khác nhau.
Các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển, phân bố sinh vật: khí hậu (nhiệt độ, nước, độ ẩm, ánh sáng), đất, địa hình (độ cao, hướng sườn), bản thân sinh vật (quan hệ thức ăn) và con người (mở rộng hoặc thu hẹp phạm vi phân bố).
Mẹo nhớ: “Trên chạm ô-dôn, dưới biển chạm đáy, đất liền chạm đá gốc; sống đông ở giữa, thưa ở hai đầu”.
Lỗi sai thường gặp
- Đọc nhanh, quên chữ “không đúng” nên chọn ngay phương án A vì thấy quen.
- Nhầm giới hạn dưới ở lục địa là “đến lớp Manti” hoặc “đến hết vỏ Trái Đất”.
- Nghĩ giới hạn trên của sinh quyển trùng với giới hạn trên của khí quyển.
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Giới hạn phía trên của sinh quyển là
- A. đỉnh của tầng đối lưu.
- B. nơi tiếp giáp lớp ô-dôn.
- C. đỉnh của tầng bình lưu.
- D. giới hạn trên của khí quyển.
Đáp án: B. Phía trên lớp ô-dôn, tia tử ngoại quá mạnh, sinh vật không tồn tại được.
Câu 2. Sinh vật tập trung đông nhất ở đâu trong sinh quyển?
- A. Ở các vực sâu đại dương.
- B. Ở tầng không khí cao.
- C. Ở lớp mỏng gần bề mặt đất và mặt nước.
- D. Ở đáy lớp vỏ phong hoá.
Đáp án: C. Đây là nơi hội tụ đủ ánh sáng, nhiệt, nước, chất dinh dưỡng.
Câu 3. Ở lục địa, giới hạn dưới của sinh quyển xuống tới
- A. đáy của lớp vỏ phong hoá.
- B. hết lớp vỏ lục địa.
- C. lớp Manti trên.
- D. độ sâu 11 km.
Đáp án: A. Độ sâu khoảng 11 km là giới hạn dưới ở đại dương, không phải ở lục địa.
Câu hỏi thường gặp
Sinh quyển là gì?
Sinh quyển là một quyển của Trái Đất, trong đó có toàn bộ sinh vật sinh sống, đan xen với khí quyển, thuỷ quyển và thạch quyển.
Giới hạn của sinh quyển ở đâu?
Phía trên đến nơi tiếp giáp lớp ô-dôn (khoảng 22 km); phía dưới ở đại dương đến đáy sâu nhất (khoảng 11 km), ở lục địa đến đáy lớp vỏ phong hoá.
Sinh vật tập trung nhiều nhất ở đâu?
Sinh vật tập trung ở lớp mỏng khoảng vài chục mét phía trên và phía dưới bề mặt đất, mặt nước, nơi có đủ ánh sáng, nhiệt, nước và chất dinh dưỡng.
Vì sao sinh vật không sống được phía trên lớp ô-dôn?
Phía trên lớp ô-dôn, tia tử ngoại từ Mặt Trời không bị hấp thụ nên rất mạnh, gây hại cho sinh vật; đồng thời không khí rất loãng, thiếu điều kiện sống.