Trả lời nhanh
Phương án A, “chịu sự chi phối của các quy luật tự nhiên và xã hội”, là đặc điểm đúng của lớp vỏ địa lí nên em không chọn khi đề hỏi đặc điểm “không phải”. Đáp án cần chọn là phương án nói sai về độ dày, thành phần hoặc quy luật, chẳng hạn cho rằng lớp vỏ này mỏng như vỏ Trái Đất hoặc chỉ chịu quy luật xã hội, không có sinh vật.
Lớp vỏ địa lí khác lớp vỏ Trái Đất thế nào?
Đây là chỗ học sinh hay nhầm nhất. Vỏ Trái Đất là lớp đá rắn bên ngoài của Trái Đất. Còn lớp vỏ địa lí là lớp bề mặt do nhiều thành phần cùng nằm xen kẽ và tác động lẫn nhau tạo thành: đá, không khí, nước, đất và sinh vật.
Các đặc điểm đúng của lớp vỏ địa lí
| Đặc điểm | Nội dung |
|---|---|
| Độ dày | Khoảng 30 đến 35 km, rất mỏng so với bán kính Trái Đất |
| Thành phần | Đá, không khí, nước, đất, sinh vật xâm nhập và tác động qua lại |
| Quy luật chi phối | Các quy luật tự nhiên và cả quy luật xã hội |
| Vai trò | Nơi tồn tại và phát triển của xã hội loài người |
| Năng lượng | Chủ yếu nhận từ Mặt Trời và nội lực của Trái Đất |
Giải thích từng đặc điểm
Mỏng nhưng vô cùng quan trọng
Bán kính Trái Đất hơn 6000 km, so với độ dày khoảng 30 đến 35 km thì lớp vỏ địa lí chỉ như lớp màng mỏng bao quanh quả táo. Tuy mỏng nhưng toàn bộ sự sống và mọi hoạt động của con người đều diễn ra trong lớp này.
Các thành phần tác động lẫn nhau
Nước thấm vào đá làm đá phong hoá, đá vụn hình thành đất, đất nuôi sinh vật, sinh vật lại thải khí và giữ nước. Chính sự đan xen này làm nên tính thống nhất và hoàn chỉnh của lớp vỏ địa lí.
Chịu sự chi phối của cả hai nhóm quy luật
Ngoài quy luật tự nhiên như thống nhất, địa đới, phi địa đới, nhịp điệu, lớp vỏ còn chịu tác động của quy luật xã hội, vì con người sống và sản xuất ngay trong lớp này. Con người xây đập, chặt rừng, trồng cây, đô thị hoá, đều làm thay đổi lớp vỏ.
Những phát biểu sai thường dùng làm đáp án
- “Có độ dày bằng toàn bộ bán kính Trái Đất” hoặc “dày hàng trăm km”: sai về độ dày.
- “Chỉ gồm đá và khoáng sản”: sai vì thiếu nước, không khí, sinh vật.
- “Chỉ chịu sự chi phối của các quy luật tự nhiên”: thiếu quy luật xã hội.
- “Các thành phần tồn tại riêng biệt, không ảnh hưởng đến nhau”: sai về tính tác động lẫn nhau.
- “Không có sinh vật”: sai vì sinh vật là một thành phần.
Cách làm dạng câu hỏi “không phải”
- Khoanh từ “không” ngay khi đọc đề.
- Thử từng phương án với bảng đặc điểm ở trên; phương án nào khớp thì đánh dấu “đúng, bỏ qua”.
- Phương án còn lại sau khi loại hết các ý đúng chính là đáp án.
Cách làm này an toàn hơn đọc lướt, vì ở dạng “không phải” chỉ cần đọc nhầm hướng là chọn ngược hoàn toàn.
Mẹo nhớ
Tóm tắt bằng câu: “Mỏng 30 đến 35, năm thành phần đan xen, hai nhóm quy luật, nhà của loài người”. Chỉ cần nhớ bốn ý này là loại được hầu hết phương án sai.
Luyện tập
- Kể tên năm thành phần của lớp vỏ địa lí. Đá, không khí, nước, đất và sinh vật.
- Vì sao nói con người là nhân tố làm thay đổi lớp vỏ địa lí? Vì hoạt động sản xuất, xây dựng, khai thác của con người tác động trực tiếp lên các thành phần của lớp vỏ.
- Phát biểu “Lớp vỏ địa lí chỉ tồn tại ở đại dương” đúng hay sai? Sai, vì lớp vỏ này có cả ở lục địa và đại dương.
Câu hỏi thường gặp
Lớp vỏ địa lí dày bao nhiêu?
Theo sách giáo khoa, lớp vỏ địa lí dày khoảng 30 đến 35 km.
Lớp vỏ địa lí gồm những thành phần nào?
Gồm đá, không khí, nước, đất và sinh vật, các thành phần này xâm nhập và tác động lẫn nhau.
Lớp vỏ địa lí có khác lớp vỏ Trái Đất không?
Có. Vỏ Trái Đất chỉ là lớp đá rắn bên ngoài, còn lớp vỏ địa lí là lớp có đủ đá, nước, không khí, đất và sinh vật tác động qua lại.