Trả lời nhanh
Phát biểu “Cao su là loại vật liệu polime có tính đàn hồi” là ĐÚNG, vì cao su là polime có khả năng biến dạng khi chịu lực và trở lại hình dạng ban đầu khi hết lực. Vậy trong câu hỏi “kết luận nào sau đây không đúng”, phương án này không phải đáp án; em cần tìm phát biểu sai ở các phương án còn lại bằng bảng đối chiếu bên dưới.
Vì sao nói cao su là vật liệu polime có tính đàn hồi?
Cao su là vật liệu polime gồm các mạch rất dài, cuộn xoắn và linh hoạt. Khi kéo, mạch duỗi ra; thả lực, mạch cuộn lại như cũ. Đó chính là tính đàn hồi.
Hai nhóm cao su em cần phân biệt:
- Cao su thiên nhiên: lấy từ mủ cây cao su, thành phần chính là polime của isopren (cis-1,4-poliisopren).
- Cao su tổng hợp: điều chế từ các monome như buta-1,3-đien, isopren, cloropren, hoặc đồng trùng hợp buta-1,3-đien với stiren (buna-S), với acrilonitrin (buna-N).
Lưu ý về đề bài
Đề gốc chỉ cho thấy phương án A; các phương án B, C, D không được xác định rõ nên trang này không đoán nội dung chúng. Em hãy đối chiếu từng phương án của đề mình đang làm với bảng dưới đây để chọn ra câu sai.
Bảng đối chiếu các phát biểu về cao su hay gặp
| Phát biểu | Đúng/Sai | Giải thích |
|---|---|---|
| Cao su là vật liệu polime có tính đàn hồi | Đúng | Đặc trưng nhất của cao su. |
| Cao su thiên nhiên là polime của isopren | Đúng | Mắt xích là –CH2–C(CH3)=CH–CH2–. |
| Cao su buna-S điều chế bằng phản ứng đồng trùng hợp buta-1,3-đien với stiren | Đúng | S là chữ cái đầu của stiren. |
| Cao su lưu hoá có cấu trúc mạng không gian | Đúng | Lưu huỳnh tạo cầu nối –S–S– giữa các mạch. |
| Cao su thiên nhiên không có tính đàn hồi | Sai | Trái với định nghĩa cao su. |
| Cao su là chất dẻo | Sai | Chất dẻo (PE, PVC…) có tính dẻo, không nhất thiết đàn hồi; hai loại vật liệu khác nhau. |
| Cao su buna điều chế bằng phản ứng trùng ngưng | Sai | Buna điều chế bằng trùng hợp (xúc tác Na). |
| Cao su lưu hoá có mạch thẳng, không phân nhánh | Sai | Mạch mạng không gian nên bền, chịu nhiệt, ít tan hơn. |
| Cao su tan tốt trong nước | Sai | Cao su không tan trong nước, chỉ trương trong một số dung môi hữu cơ. |
Các phản ứng điều chế cần nhớ
Cao su isopren (trùng hợp isopren):
nCH2=C(CH3)–CH=CH2 → (–CH2–C(CH3)=CH–CH2–)n (điều kiện: t°, xúc tác, p)
Cao su buna:
nCH2=CH–CH=CH2 → (–CH2–CH=CH–CH2–)n (điều kiện: t°, Na)
Cao su buna-S:
nCH2=CH–CH=CH2 + nC6H5CH=CH2 → (–CH2–CH=CH–CH2–CH(C6H5)–CH2–)n (điều kiện: t°, xúc tác, p)
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo: buna-S = buta-1,3-đien + Stiren; buna-N = buta-1,3-đien + acriloNitrin.
- Còn liên kết đôi C=C trong mạch nên cao su thiên nhiên có thể tham gia phản ứng cộng (H2, HCl, Cl2) và dễ bị lão hoá khi để lâu ngoài không khí.
- Đừng nhầm “đàn hồi” (cao su) với “dẻo” (chất dẻo) và “sợi dai, mảnh” (tơ).
- Cao su, chất dẻo, tơ đều là vật liệu polime; trùng hợp và trùng ngưng là hai cách điều chế khác nhau.
Luyện tập có đáp án
- Cao su buna-S được tạo từ những monome nào?
Đáp án: buta-1,3-đien và stiren, bằng phản ứng đồng trùng hợp. - Phát biểu “cao su lưu hoá có cấu trúc mạng không gian” đúng hay sai?
Đáp án: Đúng, do các cầu nối disunfua nối các mạch cao su. - Monome để trùng hợp ra cao su isopren là chất nào?
Đáp án: isopren (2-metylbuta-1,3-đien), công thức CH2=C(CH3)–CH=CH2.
Câu hỏi thường gặp
Cao su là vật liệu polime có tính đàn hồi đúng không?
Đúng. Cao su là vật liệu polime có tính đàn hồi: biến dạng khi chịu lực và trở lại hình dạng ban đầu khi lực ngừng tác dụng.
Cao su thiên nhiên là polime của chất nào?
Cao su thiên nhiên là polime của isopren (cis-1,4-poliisopren), có trong mủ cây cao su.
Cao su lưu hoá khác cao su thiên nhiên thế nào?
Cao su lưu hoá được đun với lưu huỳnh nên có cầu nối –S–S– giữa các mạch, tạo mạng không gian, bền, đàn hồi và chịu nhiệt tốt hơn.
Cao su có phải là chất dẻo không?
Không. Cao su có tính đàn hồi, còn chất dẻo có tính dẻo (bị biến dạng và giữ nguyên dạng khi hết lực); hai loại vật liệu này khác nhau.