Trả lời nhanh
Một trong những mục đích của việc cày đất là làm cho lớp đất mặt tơi xốp, thoáng khí, tăng khả năng giữ nước và chất dinh dưỡng, giúp rễ cây phát triển tốt. Ngoài ra, cày còn vùi lấp cỏ dại, tàn dư cây trồng và làm lộ mầm sâu bệnh ra để phơi nắng, hạn chế sâu bệnh hại cây.
Làm đất là gì và gồm những công việc nào?
Làm đất là khâu đầu tiên trong quy trình trồng trọt, nhằm biến đất thành môi trường thuận lợi cho hạt nảy mầm và rễ cây sinh trưởng. Tuỳ loại cây và loại đất, người ta thực hiện một hoặc nhiều công việc sau:
- Cày đất (hoặc cuốc, xới ở vườn nhỏ);
- Bừa và đập đất;
- San phẳng mặt ruộng;
- Lên luống, đào rãnh (với rau, khoai, đậu… trồng cạn).
Mục đích của việc cày đất
Cày là lật lớp đất mặt lên và xáo trộn xuống sâu. Việc này mang lại các lợi ích sau:
- Làm đất tơi xốp, thoáng khí: đất bị nén chặt sau vụ trước được cắt và lật lên, không khí lọt vào đất, rễ dễ hô hấp và ăn sâu.
- Tăng khả năng giữ nước, thấm nước: đất tơi xốp hút nước mưa tốt hơn, ít bị đọng nước hay chảy tràn.
- Vùi lấp cỏ dại, gốc rạ, tàn dư cây trồng: các chất hữu cơ này sẽ phân giải dần thành chất dinh dưỡng cho cây vụ sau.
- Hạn chế sâu bệnh: trứng, nhộng sâu và mầm bệnh nằm trong đất bị lật lên, chịu nắng, bị chim và các thiên địch ăn bớt; đó là lý do nhiều nơi “phơi ải” đất sau khi cày.
Mục đích của bừa và đập đất
- Làm nhỏ các tảng đất sau khi cày, để hạt giống tiếp xúc tốt với đất và nảy mầm đều.
- Nhặt, dọn sạch cỏ dại, rễ cây còn sót lại.
- Trộn đều phân bón lót với đất.
- Làm mặt ruộng bằng phẳng, đặc biệt quan trọng với ruộng lúa nước để giữ nước đều.
Mục đích của lên luống
Lên luống áp dụng cho cây trồng cạn như rau, khoai lang, lạc. Luống cao giúp thoát nước nhanh, tránh úng rễ khi mưa nhiều. Lớp đất trên luống dày và tơi nên rễ phát triển tốt, củ dễ phình to. Rãnh giữa các luống tiện cho việc đi lại, tưới tiêu, chăm sóc, thu hoạch.
Bảng tóm tắt để dễ nhớ
| Công việc | Mục đích chính |
|---|---|
| Cày đất | Đất tơi xốp, thoáng khí; vùi cỏ dại, tàn dư; diệt bớt mầm sâu bệnh |
| Bừa, đập đất | Làm nhỏ đất, nhặt cỏ, trộn phân, san phẳng |
| Lên luống | Thoát nước, tầng đất dày, dễ chăm sóc |
Mẹo nhớ: “Cày – tơi, bừa – nhỏ, luống – thoát nước”.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm cày với bừa: cày là lật, xới đất ở lớp sâu; bừa là làm vỡ nhỏ và làm phẳng đất.
- Cho rằng cày để bón phân. Bón lót là công việc riêng, thường thực hiện cùng lúc với bừa hoặc trước khi gieo trồng, không phải mục đích chính của cày.
- Cho rằng cày làm đất “chặt hơn”. Thực tế, cày làm đất tơi xốp hơn.
Luyện tập
Câu 1. Điền vào chỗ trống: “Cày đất làm cho đất ……, thoáng khí và ……… cỏ dại, tàn dư cây trồng.”
Đáp án: tơi xốp; vùi lấp.
Câu 2. Vì sao ở vùng hay mưa nhiều, người ta thường lên luống cao khi trồng rau?
Đáp án: Để nước mưa thoát nhanh khỏi vùng rễ, tránh úng, thối rễ; đồng thời tầng đất canh tác dày và tơi giúp rễ phát triển.
Câu 3. Sau khi cày, vì sao vẫn phải bừa hoặc đập đất?
Đáp án: Vì đất sau cày còn thành tảng lớn, mặt đất gồ ghề. Bừa, đập làm đất nhỏ mịn, nhặt cỏ, trộn phân và san phẳng để gieo trồng thuận lợi.
Câu hỏi thường gặp
Một trong những mục đích của việc cày đất là gì?
Là làm cho đất tơi xốp, thoáng khí, vùi lấp cỏ dại và tàn dư cây trồng, đồng thời hạn chế sâu bệnh hại tồn tại trong đất.
Cày đất có tác dụng diệt sâu bệnh không?
Có, một phần. Cày lật trứng, nhộng và mầm bệnh lên mặt đất, nơi chúng bị phơi nắng hoặc bị chim, thiên địch ăn, nên số lượng sâu bệnh giảm đi.
Bừa và đập đất khác cày ở điểm nào?
Cày lật và xới đất ở lớp sâu cho tơi xốp. Bừa, đập làm vỡ các tảng đất, nhặt cỏ, trộn phân và san phẳng mặt đất.
Khi nào cần lên luống?
Khi trồng các cây trồng cạn như rau, khoai, lạc hoặc ở nơi dễ úng nước, để thoát nước tốt, tầng đất dày và dễ chăm sóc.