Trả lời nhanh
Tác dụng của cày đất là làm xáo trộn lớp đất mặt: lưỡi cày cắt và lật lớp đất lên, nhờ đó đất tơi xốp, thoáng khí, dễ thấm nước. Đồng thời cỏ dại, tàn dư cây trồng và mầm sâu bệnh bị vùi xuống hoặc phơi lên cho chết, tạo điều kiện tốt để rễ cây phát triển.
Cày đất là gì và nằm ở đâu trong quy trình làm đất?
Làm đất là bước chuẩn bị trước khi gieo trồng. Bước này thường gồm: cày đất → bừa và đập đất → lên luống (tuỳ loại cây và địa hình). Cày đất luôn đứng đầu vì nó xử lí lớp đất sâu và thô nhất, các bước sau mới làm nhỏ và sửa mặt ruộng.
Khi cày, lưỡi cày cắt một lớp đất rồi lật úp xuống. Lớp đất dưới được đưa lên, lớp đất trên bị đảo xuống, nên ta nói cày là làm xáo trộn lớp đất mặt.
Tác dụng của cày đất
- Làm đất tơi xốp, thoáng khí: đất bị cắt và lật nên các khe hở tăng lên, không khí và nước dễ đi vào, rễ cây hô hấp và phát triển thuận lợi.
- Vùi lấp cỏ dại, tàn dư cây trồng: cỏ và rơm rạ bị lật xuống sẽ phân huỷ, trả lại chất hữu cơ cho đất.
- Hạn chế mầm sâu bệnh: trứng, nhộng sâu hại và mầm bệnh trong đất bị lật lên phơi nắng hoặc bị vùi sâu nên giảm khả năng gây hại.
- Tăng khả năng giữ và thấm nước: đất tơi giúp nước mưa thấm sâu, giảm đọng nước và xói mòn mặt ruộng.
Vì sao đáp án là “làm xáo trộn lớp đất mặt”?
Đặc trưng của cày là cắt và lật đất, tức đảo vị trí các lớp đất. Mọi lợi ích khác (thoáng khí, diệt cỏ, giảm sâu bệnh) đều là hệ quả của việc đất bị xáo trộn này. Vì vậy khi gặp câu hỏi “Tác dụng của cày đất là…”, phương án nói về xáo trộn, lật lớp đất mặt làm đất tơi xốp là phương án đúng.
Phân biệt cày với các khâu làm đất khác
Học sinh hay nhầm vì các khâu đều là “làm đất”. Hãy nhìn vào mục đích chính của từng khâu:
| Khâu | Việc làm | Mục đích chính |
|---|---|---|
| Cày đất | Cắt, lật lớp đất | Xáo trộn đất, tơi xốp, thoáng khí, vùi cỏ dại |
| Bừa, đập đất | Làm vỡ các tảng đất sau cày | Làm đất nhỏ, nhuyễn, nhặt cỏ, san phẳng mặt ruộng |
| Lên luống | Vun đất thành luống, đào rãnh | Thoát nước tốt, tầng đất dày, thuận tiện chăm sóc |
Mẹo nhớ: “Cày – lật; Bừa – nhỏ; Luống – thoát nước”.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “làm đất nhỏ, nhuyễn” cho cày đất. Đó là tác dụng của bừa và đập đất.
- Chọn “làm mặt ruộng bằng phẳng” hay “thoát nước” cho cày đất. Đây là việc của san phẳng và lên luống.
- Quên rằng cày còn có tác dụng diệt cỏ dại và hạn chế sâu bệnh, không chỉ làm đất tơi.
Bài luyện tập
- Điền vào chỗ trống: “Cày đất làm … lớp đất mặt, giúp đất … và …”.
Đáp án: xáo trộn; tơi xốp; thoáng khí. - Sau khi cày, ruộng còn nhiều tảng đất to. Em cần làm khâu nào tiếp theo?
Đáp án: bừa và đập đất để làm nhỏ đất, san phẳng mặt ruộng. - Vì sao người nông dân thường cày ải (cày rồi phơi đất) trước vụ mới?
Đáp án: để đất được phơi nắng, thoáng khí, cỏ dại và tàn dư phân huỷ, mầm sâu bệnh bị hạn chế.
Câu hỏi thường gặp
Cày đất có tác dụng gì?
Cày làm xáo trộn lớp đất mặt, giúp đất tơi xốp, thoáng khí, dễ thấm nước, đồng thời vùi cỏ dại, tàn dư cây trồng và hạn chế mầm sâu bệnh.
Cày đất khác bừa đất ở điểm nào?
Cày cắt và lật lớp đất để xáo trộn đất, còn bừa làm vỡ các tảng đất to thành đất nhỏ, nhuyễn và san phẳng mặt ruộng.
Vì sao phải cày đất trước khi gieo trồng?
Vì cày tạo lớp đất tơi xốp, thoáng, ít cỏ dại và sâu bệnh, giúp hạt nảy mầm và rễ cây phát triển tốt hơn.
Thứ tự các khâu làm đất là gì?
Thường là cày đất, bừa và đập đất, sau đó lên luống nếu loại cây trồng yêu cầu.