Vinyl fomat có công thức phân tử là C3H6O2 đúng không?

Nhận định "vinyl fomat có công thức phân tử là C3H6O2" là sai. Vinyl fomat có công thức cấu tạo HCOOCH=CH2, công thức phân tử đúng là C3H4O2 (M = 72). Phân tử có thêm liên kết đôi C=C ở gốc vinyl nên ít hơn 2 nguyên tử H so với este no, đơn chức C3H6O2.

Vinyl fomat có công thức phân tử là gì? C3H4O2

Trả lời nhanh

Nhận định “vinyl fomat có công thức phân tử là C3H6O2” là sai. Vinyl fomat có công thức cấu tạo HCOOCH=CH₂, công thức phân tử đúng là C₃H₄O₂ (M = 72). Phân tử có thêm liên kết đôi C=C ở gốc vinyl nên ít hơn 2 nguyên tử H so với este no, đơn chức C₃H₆O₂.

Xác định công thức của vinyl fomat từ tên gọi

Tên este gồm hai phần: tên gốc hiđrocacbon của ancol (phần sau cùng của công thức) và tên gốc axit đổi đuôi “ic” thành “at”.

Fomat: gốc axit fomic HCOO– (axit fomic là HCOOH).
Vinyl: gốc CH₂=CH– gắn vào nguyên tử O.

Ghép lại: HCOO–CH=CH₂. Đếm nguyên tử: C = 1 + 2 = 3; H = 1 + 1 + 2 = 4; O = 2. Vậy công thức phân tử là C₃H₄O₂.

Vì sao không thể là C3H6O2?

Tính độ bất bão hoà: k = (2·3 + 2 − 4)/2 = 2, gồm một liên kết π của nhóm C=O và một liên kết π của C=C. Còn C₃H₆O₂ có k = 1, tức chỉ có một liên kết π.

Công thức C₃H₆O₂ thuộc về các chất sau, không có chất nào là vinyl fomat:

Chất	Công thức cấu tạo	Công thức phân tử
Etyl fomat	HCOOCH₂CH₃	C₃H₆O₂
Metyl axetat	CH₃COOCH₃	C₃H₆O₂
Axit propionic	CH₃CH₂COOH	C₃H₆O₂
Vinyl fomat	HCOOCH=CH₂	C₃H₄O₂

Mẹo nhớ: este có gốc “vinyl” luôn kém este no tương ứng 2H. Ví dụ vinyl axetat CH₃COOCH=CH₂ là C₄H₆O₂, còn metyl/etyl axetat no là C₃H₆O₂ và C₄H₈O₂.

Tính chất hoá học đặc trưng

Vinyl fomat vừa là este, vừa có nhóm chức giống anđehit (HCOO–), vừa có nối đôi C=C, nên tham gia nhiều phản ứng.

Thuỷ phân trong môi trường kiềm (ancol vinylic không bền chuyển thành anđehit):
HCOOCH=CH₂ + NaOH → HCOONa + CH₃CHO (đun nóng).
Thuỷ phân trong môi trường axit (thuận nghịch):
HCOOCH=CH₂ + H₂O ⇌ HCOOH + CH₃CHO (xúc tác H⁺, t°).
Cộng brom vào C=C, làm mất màu nước brom:
HCOOCH=CH₂ + Br₂ → HCOOCHBr–CH₂Br.
Tráng bạc nhờ nhóm HCOO–: 1 mol vinyl fomat tạo 2 mol Ag với dung dịch AgNO₃/NH₃.
Trùng hợp: nCH₂=CH–OOCH → (–CH₂–CH(OOCH)–)_n (xúc tác, t°, p).

Lưu ý: sản phẩm thuỷ phân trong kiềm có anđehit CH₃CHO nên dung dịch sau phản ứng cũng có khả năng tráng bạc, đây là điểm hay gặp trong bài tập nhận biết.

Lỗi sai thường gặp

Nhầm “vinyl fomat” với “etyl fomat” vì đều có gốc fomat; gốc vinyl có nối đôi còn gốc etyl thì no.
Viết sản phẩm thuỷ phân kiềm là ancol CH₂=CH–OH; thực tế ancol này không bền nên tự chuyển thành CH₃CHO.
Quên rằng este của axit fomic đều có phản ứng tráng bạc.

Bài luyện tập có đáp án

Bài 1. Đốt cháy hoàn toàn 7,2 g vinyl fomat. Tính số mol CO₂ thu được.
Đáp án: n = 7,2 : 72 = 0,1 mol; mỗi phân tử có 3 C nên n(CO₂) = 0,3 mol.

Bài 2. Cho 7,2 g vinyl fomat tác dụng hết với dung dịch AgNO₃/NH₃ dư (chỉ xét nhóm HCOO–). Tính khối lượng Ag.
Đáp án: 0,1 mol este → 0,2 mol Ag → m = 0,2 × 108 = 21,6 g.

Bài 3. Thuỷ phân hoàn toàn 7,2 g vinyl fomat bằng NaOH vừa đủ. Tính khối lượng muối thu được.
Đáp án: muối HCOONa (M = 68), n = 0,1 mol → m = 6,8 g.

Câu hỏi thường gặp

Vinyl fomat có công thức phân tử là gì?

Vinyl fomat có công thức cấu tạo HCOOCH=CH2, công thức phân tử là C3H4O2, phân tử khối 72.

Vinyl fomat có phản ứng tráng bạc không?

Có. Phân tử chứa nhóm HCOO– nên tham gia tráng bạc, 1 mol vinyl fomat tạo 2 mol Ag.

Thuỷ phân vinyl fomat trong NaOH tạo sản phẩm gì?

Tạo natri fomat HCOONa và anđehit axetic CH3CHO, vì ancol vinylic sinh ra không bền nên chuyển thành CH3CHO.

Các chất nào có công thức phân tử C3H6O2?

Ví dụ etyl fomat HCOOC2H5, metyl axetat CH3COOCH3 và axit propionic C2H5COOH; vinyl fomat không nằm trong số đó.